Ngày 1/7/2020 Luật ThÆ° viện năm 2019 chính thức có hiệu lá»±c vá»›i nhiều thay đổi, đặc biệt là việc xác định lấy người đọc làm trung tâm, được chờ đợi sẽ mở ra thời cÆ¡ để thÆ° viện kéo bạn đọc trở lại vá»›i nhiều kệ sách Ä‘ang bị phủ bụi.

Má»™t trong những Ä‘iểm má»›i rất Ä‘áng quan tâm của Luật ThÆ° viện 2019 Ä‘ó là việc bổ sung loại hình thÆ° viện ngoài công lập được tổ chức theo mô hình doanh nghiệp, tổ chức sá»± nghiệp hoặc mô hình khác.

Vá»›i sá»± thay đổi này Ä‘ã tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc triển khai chính sách khuyến khích, phát huy mọi nguồn lá»±c trong xã há»™i, cÆ¡ sở quan trọng để xây dá»±ng phát triển thÆ° viện, từ Ä‘ó mở rá»™ng Ä‘iều kiện, khả năng tiếp cận thông tin cho người dân, phát triển văn hóa đọc trong cá»™ng đồng.

Luật ThÆ° viện năm 2019 cÅ©ng ban hành má»™t số Ä‘iều quy định về phát triển thÆ° viện số, hiện đại hóa thÆ° viện, để thÆ° viện phát triển và vận hành theo xu thế của thời đại vá»›i những yêu cầu đặt ra trong cuá»™c cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ°. Trong Ä‘ó việc xây dá»±ng cÆ¡ sở dữ liệu, thÆ° viện số là chức năng, nhiệm vụ của tất cả các loại hình thÆ° viện.

Má»™t quy định má»›i nữa là định kỳ hàng năm thÆ° viện phải Ä‘ánh giá hoạt Ä‘á»™ng theo má»™t số tiêu chí được chọn từ tiêu chuẩn quốc gia theo sá»± hÆ°á»›ng dẫn của Bá»™ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Việc Ä‘ánh giá hoạt Ä‘á»™ng sẽ góp phần phục vụ công tác quản lý Nhà nÆ°á»›c về thÆ° viện, nâng cao hoạt Ä‘á»™ng thÆ° viện… 

Lâu nay vá»›i tÆ° thế Nhà nÆ°á»›c Ä‘óng vai trò chính trong đầu tÆ°, quản lý, dù Ä‘ã có nhiều có gắng, nhÆ°ng bởi sá»± hạn chế trong cách vận hành, khai thác, dẫn đến nhiều thÆ° viện không Ä‘áp ứng được yêu cầu đặt ra ngày càng cao hÆ¡n trong xây dá»±ng đời sống văn hóa cÆ¡ sở.

Cùng vá»›i Ä‘ó là tÆ° tưởng xem nhẹ thiết chế này của má»™t số cấp quản lý dẫn đến có thÆ° viện chỉ hoạt Ä‘á»™ng lấy lệ boặc bị bố trí ở những nÆ¡i khuất vắng, có nÆ¡i lại ghép vá»›i những công trình không phù hợp, được ví nhÆ° “tu viện” sách hÆ¡n là nÆ¡i để giao lÆ°u, cung cấp thông tin má»—i ngày.

Việc thiếu đồng bá»™ trong đầu tÆ°, quản lý và vận hành thÆ° viện so vá»›i sá»± Æ°u việt của những công cụ tìm kiếm thông tin trên nền tảng số hiện nay Ä‘ã khiến không ít thÆ° viện bị bỏ lại phía sau. Đây là bất cập Ä‘ã được nhiều người đề cập, cÆ¡ quan quản lý văn hóa nhìn thấy, nhÆ°ng chÆ°a dá»… thay đổi bởi chÆ°a có cÆ¡ chế rõ ràng và chính sách huy Ä‘á»™ng nguồn lá»±c cụ thể, hiệu quả.

Vá»›i việc Luật ThÆ° viện 2019 có hiệu lá»±c thi hành, được xem nhÆ° sá»± “cởi trói”, cÆ¡ há»™i góp phần nâng tầm văn hóa đọc. Tuy nhiên để thiết chế văn hóa này phát huy giá trị thật sá»±, Ä‘òi hỏi việc quản lý, khai thác phải đảm bảo quy định, nhất là sá»›m có sá»± thay đổi trong cách nhìn nhận và Ä‘ánh giá của cÆ¡ quan quản lý.

Tuệ Vũ