TrÆ°á»›c bối cảnh xã há»™i xuất hiện nhiều vấn đề nhạy cảm, phức tạp, đặc biệt là tình trạng nhiá»…u loạn thông tin trên mạng xã há»™i có chiều hÆ°á»›ng gia tăng thì công tác thông tin, định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i của báo chí chính thống (BCCT) có vai trò hết sức quan trọng, góp phần thống nhất nhận thức và hành Ä‘á»™ng của toàn xã há»™i trong thá»±c hiện chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách của Đảng và Nhà nÆ°á»›c, ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cá»±c của thông tin xấu do mạng xã há»™i gây ra. Khi thông tin xấu Ä‘á»™c tràn lan trên mạng, báo chí chính thống cần bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng, chủ Ä‘á»™ng đổi má»›i trong đấu tranh, tránh rÆ¡i vào tình trạng bị Ä‘á»™ng, chạy theo giải thích.

Báo chí chính thống tránh rÆ¡i vào thế bị Ä‘á»™ng trÆ°á»›c thông tin xấu Ä‘á»™c

Càng gần đến ngày diá»…n ra Đại há»™i XIII của Đảng, các thế lá»±c thù địch, các phần tá»­ cÆ¡ há»™i càng gia tăng các hoạt Ä‘á»™ng tuyên truyền chống phá vá»›i nhiều thủ Ä‘oạn tinh vi.  Má»™t số tổ chức phản Ä‘á»™ng nhÆ° Việt Tân, “Há»™i anh em dân chủ”; má»™t số tờ báo phÆ°Æ¡ng Tây nhÆ° BBC, RFA, VOA… Ä‘ã tung lên các trang mạng xã há»™i Ä‘ủ loại thông tin bịa đặt, bôi nhọ, suy diá»…n, đồn Ä‘oán về công tác cán bá»™ vá»›i nhiều mục Ä‘ích xấu. Các thế lá»±c thù địch lại ráo riết tung ra thông tin xấu Ä‘á»™c. Đó là tin giả, tin đồn thất thiệt hòng bóp méo sá»± thật, xuyên tạc về cán bá»™; kích Ä‘á»™ng, chia rẽ ná»™i bá»™, bôi nhọ lãnh đạo Đảng và Nhà nÆ°á»›c.

Họ Ä‘Æ°a ra những luận Ä‘iệu xuyên tạc rằng ná»™i bá»™ Đảng Ä‘ang đấu Ä‘á, tranh giành quyền lá»±c trÆ°á»›c Đại há»™i. Rồi việc tuyển chọn nhân sá»± Ä‘ang bế tắc, không có tính dân chủ mà Ä‘ã được chỉ định sẵn, nên không thể tránh khỏi tình trạng sắp xếp nhân sá»±, chạy chức, chạy quyền, bè phái, lợi ích nhóm. Dã tâm của những tổ chức, đối tượng này là tìm mọi cách chia rẽ Đảng vá»›i dân. Muốn dân quay lÆ°ng lại vá»›i Đảng. Những thủ Ä‘oạn trên không chỉ bây giờ má»›i có mà Ä‘ã xuất hiện ở các kỳ Đại há»™i trÆ°á»›c Ä‘ây.

Bên cạnh các thế lá»±c thù địch, phản Ä‘á»™ng, bản thân trong ná»™i bá»™ của chúng ta không phải là không có những cán bá»™ suy thoái, cÆ¡ há»™i chính trị, đầy tham vọng cá nhân. Họ tìm cách tiến thân nhÆ°ng không bằng sá»± Ä‘óng góp, cống hiến, không bằng uy tín của mình mà lại tìm mọi cách hạ uy tín đồng chí, đồng nghiệp. Bản thân họ sẽ tung tin sai sá»± thật, vu khống, gá»­i Ä‘Æ¡n thÆ° nặc danh, mạo danh hoặc sá»­ dụng mạng xã há»™i, “Ä‘i Ä‘êm” vá»›i các nhân tố mạng xã há»™i để tạo “sóng” trong dÆ° luận, vì ý đồ và Ä‘á»™ng cÆ¡ cá nhân thấp hèn.

Có người bao biện rằng: “Tôi có quyền tá»± do ngôn luận, tôi muốn nói, muốn viết thế nào là quyền của tôi”. NhÆ°ng, tá»± do gì thì cÅ©ng phải trong khuôn khổ pháp luật và đạo đức xã há»™i. Không có thứ tá»± do ngôn luận nào muốn xúc phạm ai thì xúc phạm, muốn vu khống ai thì vu khống. Đó là hành Ä‘á»™ng thấp hèn!

Nhà báo Thu Hà - Phó Trưởng Ban thời sá»± Äài Truyền hình Việt Nam cho rằng trÆ°á»›c nguy cÆ¡ và thách thức của những thông tin xấu Ä‘á»™c, sai sá»± thật tràn lan trên các mạng, kênh truyền thông xã há»™i, báo chí chính thống cần bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng, phải chủ Ä‘á»™ng đổi má»›i trong đấu tranh, tránh rÆ¡i vào tình trạng bị Ä‘á»™ng đối phó, chạy theo giải thích những thông tin mà các thế lá»±c thù địch bóp méo, xuyên tạc.

Đội ngÅ© báo chí không ngừng nâng cao kiến thức, rèn giÅ©a bản lÄ©nh chính trị và củng cố cÆ¡ sở lý luận thật vững vàng sắc bén để xá»­ lý tốt các vấn đề phức tạp hiện nay.

Nhà báo Thu Hà cho biết thêm công tác đấu tranh phản bác phải được thá»±c hiện mạnh mẽ và đồng bá»™ trên tất cả các lÄ©nh vá»±c chính trị, kinh tế, xã há»™i, văn hóa. Việc này Ä‘òi hỏi phải có sá»± vào cuá»™c của toàn hệ thống báo chí cách mạng vá»›i những phÆ°Æ¡ng pháp đấu tranh, Ä‘a dạng, toàn diện, trong Ä‘ó đẩy mạnh tuyên truyền các tấm gÆ°Æ¡ng, mô hình tốt được thể hiện má»™t cách thuyết phục, có chiều sâu và có sức thu hút lá»›n là má»™t giải pháp hiệu quả.

Theo nhà báo Thu Hà, các cÆ¡ quan liên quan cần tạo cÆ¡ chế thuận lợi để nhà báo được cung cấp kịp thời, đầy đủ các tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền, bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan Ä‘iểm sai trái thù địch; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng cho các phóng viên chuyên trách trong lÄ©nh vá»±c này.

Sức nặng của sá»± thật và uy tín của nhà báo

Vừa qua, trong diá»…n Ä‘àn trá»±c tuyến của Mạng lÆ°á»›i Quan hệ công chúng Việt Nam (VNPR) bàn về những thay đổi của xã há»™i và công chúng sau đại dịch Covid-19, các chuyên gia trong ngành Ä‘ã thảo luận, Ä‘Æ°a ra những quan Ä‘iểm Ä‘áng suy ngẫm và trái ngược nhÆ°: “công chúng có vẻ Ä‘ang tìm lại báo chí chính thống để có các nguồn tin Ä‘áng tin cậy”, hay “đặc thù của công chúng Việt Nam là hay quên” và “qua đại dịch Covid-19, công chúng thay đổi nhận thức, nhÆ°ng có thể chỉ là tạm thời và truyền thông xã há»™i sẽ lại thắng thế”…

Thế nên, báo chí truyền thống dường nhÆ° sẽ áp lá»±c hÆ¡n trong việc phát triển ná»™i dung và tận dụng các nền tảng số hóa để Ä‘áp ứng xu thế cập nhật tin tức của người đọc mọi lứa tuổi. Làm thế nào để thông tin vừa được kiểm chứng, Ä‘áng tin cậy mà không khô khan, có tính “viral” (lan tỏa), giúp người đọc dá»… dàng chia sẻ? Làm thế nào để bài viết trá»±c quan trở nên sinh Ä‘á»™ng hÆ¡n, chất lượng hình ảnh đẹp mắt hÆ¡n, nhÆ°ng không mất Ä‘i bản chất của bài báo mang lại thông tin hữu ích?

Tại cuá»™c làm việc vá»›i Ban Thường vụ Há»™i Nhà báo Việt Nam tháng 6/2019, Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ Nguyá»…n Xuân Phúc cÅ©ng chỉ rõ: “HÆ¡n lúc nào hết, báo chí phải thể hiện những giá trị cốt lõi của mình là cung cấp tin có kiểm chứng, đấu tranh chống lại tin xuyên tạc, tin giả, tin xấu, Ä‘á»™c...”. Trong bài viết “Truyền thông xã há»™i đối vá»›i ổn định chính trị, xã há»™i ở Việt Nam”, Ủy viên Bá»™ Chính trị, Bí thÆ° Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng Võ Văn Thưởng từng nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo chí, truyền thông trong việc gìn giữ “mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và dân, củng cố lòng tin của nhân dân vào sá»± lãnh đạo của Đảng”, bởi Ä‘ây chính là “nền tảng cho sá»± ổn định chính trị, xã há»™i của nÆ°á»›c ta”. Biểu dÆ°Æ¡ng, tôn vinh cái tốt, đẩy lùi cái xấu, góp phần làm cho cuá»™c sống tốt đẹp hÆ¡n, xã há»™i tiến bá»™ hÆ¡n, Ä‘ó chính là sứ mệnh cao cả của Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Báo chí chính thống là chủ thể phản ánh đời sống xã há»™i, khÆ¡i nguồn, tạo ra dÆ° luận xã há»™i và định hÆ°á»›ng việc tiếp nhận thông tin cho công chúng. Đây là trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã há»™i thuá»™c đạo đức nghề nghiệp của người làm báo cách mạng.

Hằng ngày, người dân tiếp nhận khối lượng lá»›n thông tin từ nhiều nguồn, có cả thông tin không chính thống, thông tin không được kiểm chứng. Mặt khác, cÅ©ng có má»™t bá»™ phận nhân dân “Ä‘ói thông tin”, cần được cung cấp thông tin má»™t cách có định hÆ°á»›ng chính trị. Nếu báo chí chính thống bỏ trống trận địa này thì những tin xấu Ä‘á»™c có cÆ¡ há»™i tồn tại và phát triển. Do Ä‘ó, định hÆ°á»›ng thông tin, định hÆ°á»›ng nhận thức và dÆ° luận xã há»™i là nhu cầu khách quan từ các cấp lãnh đạo, quản lý xã há»™i và cả từ phía nhân dân. Bởi vậy, các cÆ¡ quan báo chí cần chủ Ä‘á»™ng cung cấp thông tin kịp thời, giải thích, hÆ°á»›ng dẫn nhận thức của nhân dân nhằm thống nhất nhận thức và hành Ä‘á»™ng chung của cá»™ng đồng, vì mục tiêu chung. Vá»›i bản lÄ©nh và nghiệp vụ của mình, nhà báo phải phân biệt được Ä‘úng - sai, thật - giả, phân tích, giải thích kịp thời cho công chúng, làm nguồn tin, chá»— dá»±a tin cậy cho công chúng trÆ°á»›c má»™t thông tin mà họ chÆ°a biết thật - giả…

Trách nhiệm xã há»™i của nhà báo là cần lá»±a chọn, xá»­ lý thông tin, Ä‘Æ°a hay không Ä‘Æ°a tin, Ä‘Æ°a lúc nào, Ä‘Æ°a nhÆ° thế nào, liều lượng, mức Ä‘á»™ Ä‘Æ°a tin ra sao… để không tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c, không gây hậu quả xấu tá»›i xã há»™i. Bởi trên thá»±c tế, có những thông tin dù là Ä‘úng nhÆ°ng có thể gây sốc, tạo tâm lý hoang mang, mất lòng tin vào con người, vào đời sống… Do vậy, định hÆ°á»›ng chính trị phải là định hÆ°á»›ng cÆ¡ bản nhất của báo chí cách mạng nÆ°á»›c ta. Định hÆ°á»›ng chính trị tốt sẽ củng cố và tạo niềm tin của nhân dân vá»›i Đảng, vá»›i chế Ä‘á»™.

Dù mạng xã há»™i có Æ°u thế nhanh, nhạy, tính tÆ°Æ¡ng tác cao, sức lan tỏa lá»›n và Ä‘ang cạnh tranh quyết liệt vá»›i báo chí truyền thống, nhÆ°ng nhìn nhận má»™t cách khách quan, vai trò của báo chí chính thống không những không suy giảm, mà ngày càng quan trọng trong má»™t xã há»™i bùng nổ thông tin. Ở Ä‘ó, có má»™t yếu tố “bất bại” mà mạng xã há»™i không bao giờ chạy Ä‘ua được, Ä‘ó là sức nặng của sá»± thật, uy tín của nhà báo - là những thứ không thể thiếu trong đạo đức nghề nghiệp của báo chí. 

Theo Khánh An/Báo Nhà báo và Công luận