Theo ông Nguyá»…n Khắc Lịch, Phó Cục trưởng Cục An toàn thông tin, tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác là vấn nạn của xã há»™i trong thời gian qua. Tại các cuá»™c chất vấn, đại biểu Quốc há»™i cÅ©ng Ä‘ã nêu vấn đề này và đề nghị phải có chế tài mạnh để xá»­ lý. Thá»±c tế, Bá»™ TT&TT trÆ°á»›c Ä‘ây Ä‘ã tham mÆ°u cho Chính phủ, ban hành những chính sách để xá»­ lý tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác. Những chính sách này bÆ°á»›c đầu Ä‘ã tác Ä‘á»™ng và giảm Ä‘áng kể, nhÆ°ng chÆ°a thể xá»­ lý dứt Ä‘iểm vấn nạn này. 

Định nghÄ©a má»›i về tin nhắn rác

Tin nhắn rác trÆ°á»›c Ä‘ây được định nghÄ©a là tin nhắn được gá»­i đến người nhận mà người Ä‘ó không mong muốn. Định nghÄ©a này gây ra nhiều sá»± hiểu lầm và chÆ°a rõ ràng, chÆ°a chặt chẽ. Ví dụ má»™t người nhắn tin cho nhiều người thông báo và mời cÆ°á»›i con họ. Có thể có những người không thích và không mong muốn nhận được tin nhắn này, và nhÆ° vậy theo định nghÄ©a Ä‘ây là tin nhắn rác. Thậm chí tin nhắn thông báo lÅ© lụt hay kêu gọi ủng há»™ từ thiện bị xếp vào là tin nhắn rác. Vì vậy, những tin nhắn này có thể bị chặn để tránh làm phiền khách hàng.

Còn theo thông lệ quốc tế, các nÆ°á»›c không định nghÄ©a tin nhắn rác nhÆ° vậy mà họ Ä‘Æ°a ra định nghÄ©a tin nhắn rác là tin nhắn mang tính chất quảng cáo thÆ°Æ¡ng mại và phải được sá»± đồng ý của người nhận.

Vì vậy, trong nghị định má»›i về chống tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác Ä‘ã định nghÄ©a lại ngoài các tin nhắn mà pháp luật cấm thì “Tin nhắn rác là tin nhắn quảng cáo mà không được sá»± đồng ý trÆ°á»›c của Người sá»­ dụng hoặc tin nhắn quảng cáo vi phạm các quy định về gá»­i tin nhắn quảng cáo tại Nghị định này”.

“Nghị định má»›i này nhấn mạnh đến yếu tố tin nhắn quảng cáo mà người dùng không mong muốn là tin nhắn rác chứ không phải là mọi tin nhắn không mong muốn nhÆ° định nghÄ©a trÆ°á»›c Ä‘ây. NhÆ° vậy, vá»›i định nghÄ©a má»›i này thì những tin nhắn mời cÆ°á»›i, tin nhắn thông báo lÅ© lụt hay kêu gọi ủng há»™ từ thiện… sẽ không bao giờ bị coi là tin nhắn rác. Việc quy định rõ ràng khái niệm này sẽ giúp cho công tác quản lý nhà nÆ°á»›c về tin nhắn rác được thá»±c hiện dá»… dàng và việc triển khai các biện pháp ngăn chặn tin nhắn rác của các doanh nghiệp viá»…n thông được thuận lợi, đồng bá»™ hÆ¡n và người dân cÅ©ng hiểu rõ và nhận dạng tin nhắn rác được dá»… dàng hÆ¡n” ông Lịch nói.

Đối vá»›i nhiều nÆ°á»›c trên thế giá»›i thì tin nhắn quảng cáo là công cụ bán hàng rất tốt cho các doanh nghiệp và kích cầu nền kinh tế. Trong khi Ä‘ó, miếng bánh quảng cáo hiện nay Ä‘ang nằm trong Google và Facebook chứ không nằm trong tay các doanh nghiệp Việt Nam. NhÆ°ng vá»›i quy định má»›i sẽ tăng quảng cáo hợp pháp, giảm tin nhắn rác không mong muốn cho khách hàng bằng cách khuyến khích các nhà quảng cáo gắn nhãn thÆ°Æ¡ng hiệu quảng cáo của mình vào tin nhắn đến khách hàng. Tuy nhiên, để khách hàng chấp nhận những tin nhắn thì nhà mạng sẽ phải gá»­i tin nhắn cho khách hàng có đồng ý nhận tin nhắn quảng cáo hay không. Nếu khách hàng không nhắn tin đồng ý xác nhận mà vẫn bị nhà quảng cáo và nhà mạng nhồi tin nhắn quảng cáo sẽ bị xá»­ phạt theo quy định vá»›i mức phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.

Định nghÄ©a cuá»™c gọi rác

Hiện nay nhiều khách hàng Ä‘ã phản ánh về cuá»™c gọi quảng cáo, cuá»™c gọi rác xuất hiện ngày càng nhiều gây bức xúc cho người dùng Ä‘iện thoại, trong Ä‘ó trong Ä‘ó có cả những cuá»™c gọi lừa đảo, trừ cÆ°á»›c người dùng. Tuy nhiên trÆ°á»›c Ä‘ây chÆ°a có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định đối vá»›i đối tượng này. Vì vậy, trong Nghị định má»›i này Ä‘ã quy định khái niệm cuá»™c gọi quảng cáo, cuá»™c gọi rác và biện pháp quản lý đối vá»›i đối tượng má»›i này. Qua Ä‘ó lấp được lá»— hổng thiếu quy định về ngăn chặn cuá»™c gọi rác hiện nay.

Theo ông Lịch, Nghị định Ä‘ã Ä‘Æ°a ra định nghÄ©a rõ cuá»™c gọi rác là cuá»™c gọi quảng cáo mà không được sá»± đồng ý trÆ°á»›c của người sá»­ dụng hoặc gọi Ä‘iện thoại quảng cáo vi phạm các quy định về gọi Ä‘iện thoại quảng cáo vá»›i các ná»™i dung bị cấm theo quy định.

Mọi cuá»™c gọi Ä‘iện thoại quảng cáo đều phải có đầy đủ thông tin về người thá»±c hiện cuá»™c gọi Ä‘iện thoại quảng cáo (gồm tên, địa chỉ) và được giá»›i thiệu đầu tiên trÆ°á»›c khi cung cấp ná»™i dung quảng cáo.

Trong trường hợp quảng cáo cho các dịch vụ có thu cÆ°á»›c thì phải cung cấp đầy đủ thông tin về giá cÆ°á»›c. Trường hợp người sá»­ dụng từ chối nhận cuá»™c gọi Ä‘iện thoại quảng cáo, người quảng cáo phải chấm dứt ngay việc tiếp tục gọi Ä‘iện thoại quảng cáo đến người sá»­ dụng Ä‘ó. Quy định này không chỉ bảo vệ người dùng trÆ°á»›c cuá»™c gọi rác mà còn tạo cÆ¡ sở cho doanh nghiệp, tổ chức thá»±c hiện các cuá»™c gọi quảng cáo Ä‘úng pháp luật và thúc đẩy kinh tế, giúp cho việc quảng cáo của người quảng cáo gặp được Ä‘úng nhu cầu cần tiếp nhận quảng cáo của khách hàng.

Ông Lịch cho biết, Nghị định này sẽ được áp dụng từ ngày 01/10/2020. Riêng đối vá»›i má»™t số trường hợp thì cần có thời gian chuyển tiếp nhÆ°:

1. Việc chuyển tiếp hồ sÆ¡ tên định danh Ä‘ã được khai báo tại các nhà mạng cần 90 ngày để các nhà mạng hoàn thiện hồ sÆ¡ chuyển về Bá»™ TT&TT.

2. Sau 180 ngày Bá»™ TT&TT sẽ công bố danh sách tên định danh hợp pháp;

3. Hiện nay người dân Ä‘ang thá»±c hiện phản ánh tin nhắn rác thông qua việc nhắn tin đến đầu số 456 thì sau 90 ngày kể từ ngày 01/10/2020, đầu số tiếp nhận phản ánh tin nhắn rác sẽ được thá»±c hiện  trên đầu số 5656.

4. Việc áp dụng các hình thức xá»­ phạt liên quan đến tên định danh sẽ được áp dụng từ 01/3/2021.

Gia Nguyên

Những vấn đề má»›i cần lÆ°u ý đối vá»›i Doanh nghiệp và người dân trong Nghị định số 91/2020/NĐ-CP:

(1) Định nghÄ©a má»›i về tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác và cuá»™c gọi rác

–Tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác Ä‘ã được định nghÄ©a lại rõ ràng, dá»… hiểu. Cụ thể nhấn mạnh đến yếu tố tin nhắn, thÆ° Ä‘iện tá»­ quảng cáo mà người dùng không mong muốn là tin nhắn, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác chứ không phải là mọi tin nhắn, thÆ° Ä‘iện tá»­ không mong muốn nhÆ° định nghÄ©a trÆ°á»›c Ä‘ây.

- Cuá»™c gọi rác cÅ©ng được Ä‘Æ°a vào định nghÄ©a và xây dá»±ng các quy định quản lý đối vá»›i đối tượng này. Cụ thể: Cuá»™c gọi rác là Gọi Ä‘iện thoại quảng cáo mà không được sá»± đồng ý trÆ°á»›c của Người sá»­ dụng hoặc gọi Ä‘iện thoại quảng cáo vi phạm các quy định về gọi Ä‘iện thoại quảng cáo tại Nghị định này.

(2) Áp dụng công nghệ hiện đại để phòng chống tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác

Trong Nghị định qui định rõ việc phải áp dụng công nghệ cao, hiện đại nhÆ° xá»­ lý dữ liệu lá»›n (Bigdata), trí tuệ nhân tạo (AI) vào các hệ thống chặn, lọc tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác của các Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Viá»…n thông, Internet Ä‘ây là má»™t Ä‘iểm rất má»›i so vá»›i cách quản lý truyền thống trÆ°á»›c Ä‘ây nhằm đạt hiệu quả cho việc xá»­ lý hàng trăm triệu tin nhắn rác, …

(3) Thống nhất việc quản lý tên định danh giúp Ä‘Æ¡n giản hóa việc cấp tên định danh cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu sá»­ dụng tên định danh trong lÄ©nh vá»±c quảng cáo.

- Việc cấp tên định danh dùng cho hoạt Ä‘á»™ng quảng cáo sẽ được Bá»™ TTTT quy định, cấp phép giúp cho việc cấp tên định danh trở nên Ä‘Æ¡n giản, thuận lợi cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu, cụ thể TTHC cấp tên định danh cÅ©ng trở nên dá»… dàng hÆ¡n cho các tổ chức, cá nhân bằng hình thức cấp trá»±c tuyến (dịch vụ công) giúp tiết kiệm nguồn lá»±c, chi phí cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu.

(4) Bảo vệ người dùng trÆ°á»›c hiện tượng gá»­i tin nhắn quảng cáo, tin nhắn rác.

Trong Nghị định dành riêng 01 Điều (Điều 7) quy định danh sách không quảng cáo. NghÄ©a là Ä‘ây là 1 danh sách quốc gia các số thuê bao không muốn nhận bất kỳ tin nhắn quảng cáo nào. Khi người dùng Ä‘ã đăng ký vào danh sách này nghÄ©a là mọi tin nhắn quảng cáo sẽ không được gá»­i đến số thuê bao này. Đây có thể coi là 1 biện pháp mạnh học tập kinh nghiệm, thông lệ quốc tế của các nÆ°á»›c trên thế giá»›i để xây dá»±ng danh sách không quảng cáo.

(5) Bổ sung chế tài xá»­ phạt má»›i, mạnh mẽ mang tính chất răn Ä‘e và bảo vệ người dùng.

Nghị định quy định riêng chÆ°Æ¡ng IV cho xá»­ phạt vi phạm hành chính. Trong Ä‘ó có các chế tài xá»­ phạt đối vá»›i các trường hợp vi phạm nhÆ° ( phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đối vá»›i hành vi “Gọi Ä‘iện thoại quảng cáo đến người sá»­ dụng khi chÆ°a được người sá»­ dụng đồng ý má»™t cách rõ ràng” hoặc “Gọi Ä‘iện thoại quảng cáo đến người sá»­ dụng Ä‘ã từ chối nhận cuá»™c gọi quảng cáo”… thậm trí phạt từ 80 triệu đến 100 triệu nếu gọi Ä‘iện thoại quảng cáo cáo đến các số diện thoại nằm trong danh sách không quảng cáo…

NhÆ° vậy có thể thấy được rằng Nghị định số 91/2020/NĐ-CP ra đời Ä‘ã hoàn thiện hành lang pháp lý về chống tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác giúp tăng cường công tac quản lý nhà nÆ°á»›c của Bá»™ TTTT trong lÄ©nh vá»±c ATTT nói chung và công tác chống tin nhắn rác, thÆ° Ä‘iện tá»­ rác, cuá»™c gọi rác nói riêng. Ngoài ra tác Ä‘á»™ng lá»›n đến tổ chức, cá nhân trong lÄ©nh vá»±c quảng cáo sá»­ dụng tên định danh; giúp cho cá nhân, tổ chức: (1) Cắt giảm TTHC (bỏ cấp mã số quản lý); (2) Đẩy mạnh hình thức gá»­i tin nhắn quảng cáo bằng tên định danh, đảm bảo việc gá»­i tin nhắn theo quy định, giảm quá trình phát tán tin nhắn rác; (3) Tiết kiệm thời gian, nguồn lá»±c cho cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu sá»­ dụng tên định danh. Cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp chỉ cần gá»­i hồ sÆ¡ đến má»™t nÆ¡i, không mất thời gian đến từng nhà mạng; (4) - HÆ°á»›ng dẫn chi tiết, đầy đủ các thủ tục cấp tên dịnh danh, mục Ä‘ích sá»­ dụng tên định danh cho cá nhân, tổ chức trong hoạt Ä‘á»™ng quảng cáo bằng tin nhắn, cuá»™c gọi.

Theo Báo Nhà báo và Công luận