Thứ năm, ngày 01/10/2026
Email: nguoilambaothanhhoa@gmail.com
Trang chủ Tin tức - Sá»± kiệnNhà báo Ä‘i và viếtGóc nhìn báo chíĐời sống xã há»™iNghề báoVăn hóa - Thể thao
Nghề báo
Nhà báo Trần Nhật Minh - Những câu chuyện một thời... (01/12/2020-12:33)
    Đọc 252 trang tản văn trong tập “Miền sau cánh cá»­a” cá»§a nhà báo Trần Nhật Minh do NXB Văn học vừa ấn hành, tôi chá»™n rá»™n muốn thổ lá»™ ngay suy ngẫm vụn cá»§a mình vá»›i bạn đọc đó đây. Bởi, “Miền sau cánh cá»­a” gieo vào tôi chất trữ tình, nhân tình thế thái bằng những câu chuyện nhỏ kể lại.
 Ngày nghỉ Ä‘i du lịch tận Suối Tiên – Ao Giời, xã Hiền Lương, Hạ Hòa, Phú Thọ, Trưởng ban Văn học – Nghệ thuật Trần Nhật Minh đến hẹn lại cặm cụi duyệt bài qua mạng.
Chẳng hề vô tình tác giả lại đặt ngay trang đầu tập sách bài “Miền sau cánh cá»­a” cÅ©ng là tên cá»§a tập, khÆ¡i dòng cho 37 câu chuyện nối tiếp nhau, cuốn hút người đọc tá»›i tận trang cuối cùng. Ngôn từ, chữ nghÄ©a sàng lọc, sắp đặt Ä‘âu ra Ä‘ó khiến tôi không thể đọc nhanh, càng không thể xem lướt. Ngữ nghÄ©a sâu xa, gần gụi mà thấm tháp; những câu chuyện má»™t thời má»™c mạc, giản dị mà ăm ắp nhân văn, ngồn ngá»™n sức sống.
 
Bài “Miền sau cánh cá»­a” không nhiều từ cho cả 2 Ä‘oạn mục: - “Câu Kinh cuối mùa Ä‘ông” và “Chiếc roi cá»§a Cha”, cÅ©ng đủ thấy sức thâm sâu cá»§a Trần Nhật Minh. Viết hồn nhiên, kể hồn nhiên, tả sát thá»±c cứ như vốn đời là vậy. Ná»—i nhá»› về Cụ họ má»—i khi ngày Rằm, mồng Má»™t, Tết lá»… đến cho dù Cụ khuất núi lâu rồi mà vẫn hiển hiện rất rõ từ vóc dáng, động thái, ná»™i tâm thanh bạch đến tận cùng. Tác giả biểu đạt bằng những chữ từ khá đắt: “Câu Kinh như lời ru êm dạy con người ta tu tâm tích đức, biết vượt qua hố mê dục vọng, biết cúi đầu nghiêng mình trước Ä‘iều thiện, cái đẹp, biết ngẩng đầu trước bạo quyền...”. Äoạn mục kế tiếp là “Chiếc roi cá»§a Cha”, tôi xem Ä‘ó cÅ©ng là nền nếp gia phong. Các Cụ chú tâm dạy con từ thuở còn thÆ¡, ấy là đạo làm Cha làm Mẹ cá»§a thân phụ Trần Nhật Minh, những người cả cuá»™c đời mưu sinh bằng nghiệp văn thÆ¡, báo chí, luôn nhân lên những Ä‘iều tốt đẹp cho đời, cho xã há»™i. Hẳn là yêu vá»›i thương và nghiêm khắc cần có trong nuôi dạy con cái nên cái tạng “lầm lì” pha vẻ “bất kham” cá»§a Trần Nhật Minh má»›i quy phục nhu mì, khuôn phép, nết na, thông chữ, thạo văn ngay từ tấm bé, để lá»›n lên Nhà Đài Quốc gia má»›i giao trọng trách “Cầm trịch” Ban Văn học - Nghệ thuật VOV6 giàu bản sắc!
Tôi từng không dưới má»™t lần nói về cái sá»± vấn vít đương nhiên cá»§a 4 khâu: “Đọc - Đi - NghÄ© - Viết” để làm nên sá»± nghiệp lá»›n cá»§a má»—i nhà văn, nhà báo. Thế nhưng, khi đọc tản văn “Sách... mọt” lại thấy Trần Nhật Minh luận ra bao Ä‘iều hay từ đọc và viết. Nào là: “Đọc để phục vụ công việc; để thanh lọc, tÄ©nh tâm, để trốn tránh mệt mỏi; để Ä‘i tìm ký ức; để lá»›n khôn; để thấy mình cần phải khiêm tốn”... và, không ai khác, chính tác giả trái ngược hẳn vá»›i những người chỉ thích dùng sách để trích dẫn, khoe học vấn “siêu phàm” vì sợ người đời không thấu hiểu... Nào là “Sách là thầy, là bạn, là gương soi, lại cÅ©ng là “bia đỡ đạn” che chắn cho những rá»—ng tuếch”. Nào là “Äá»c nghìn lẻ má»™t kiểu thì viết cÅ©ng ngần ấy cách. Viết cho mình; viết cho người; viết để giả nợ ký ức hay viết để soi sáng tương lai; viết bình tâm, viết sôi sục; viết vì danh vì phận; viết để ký thác; viết để trút cÆ¡n giận dữ; viết để rồi quên Ä‘i...”...Vậy mà “Má»™t ngày không có sách, chả ai chết Ä‘i, chả ai vật vã”... Thế nhưng “Vắng sách như thể chúng ta lạc trong rừng mà thiếu thốn má»™t nguồn sáng vậy... Bóng tối thường là môi trường sống cá»§a dã thú”!... Ná»—i niềm thế thái cá»§a Trần Nhật Minh vá»›i đọc và viết là thế đấy. Ai nỡ đọc nhanh, ai nỡ lướt qua?
Từ “Miền sau cánh cá»­a” là cả má»™t chân trời mênh mang rá»™ng mở vá»›i Trần Nhật Minh. Những câu chuyện cá»§a má»™t thời, nhưng đề tài cÅ©ng hết sức rá»™ng mở, từ Hà Ná»™i thân thương vá»›i “Phố hướng về phía sông” chấm phá nét sông Hồng ngày tháng Chạp: “Ngoài kia sông Hồng tháng Chạp hanh heo. Dỏng tai nghe kỹ có thể thấy tiếng nước bỏ Ä‘i, sông khô héo gầy gò. Những vệt phù sa nhìn tá»±a những vệt máu nhói lòng. Ven bờ, cụm cây bắt đầu trổ vàng lá non xanh. Xanh đến nhức mắt”; vá»›i “Bình dị Hà Ná»™i”, “Phở Hà Ná»™i”... Ä‘ến “Long nhong tháng Giêng” cÅ©ng bởi ná»—i niềm “Tá»™i gì giam mình vào bốn bức tường lạnh. Đi khoái nhất là bầu bạn, thứ nữa là ăn uống. Ä‚n để thưởng, uống để thở, không chỉ má»—i no. Ä‚n là “bách nhân bách khẩu”, nhân tâm tùy thích, không nên bắt bẻ”! Trần Nhật Minh dẫn dụ, chứng minh, lý giải rồi rút ra như thể triết lý cá»§a đời “Cái ăn, cái mặc ở vùng nào tất yếu thuyết minh cho bản sắc vùng Ä‘ó. Má»—i vùng có những đặc sản riêng như mọc lên từ khí đất, khí trời”... Tác giả tỉ mẩn nói về nết ăn, nết uống cá»§a các cụ ta xưa như “đất lề quê thói” Ä‘ầy lòng mến phục.
20201120_091734[1]

Làng là nÆ¡i mẹ cha sinh ra chúng ta. Cho dù người làng phiêu bạt tứ phương. Cho dù làng Ä‘ã muôn sá»± đổi thay. Nhưng, tình làng vẫn ắp đầy trong những trải nghiệm cá»§a Trần Nhật Minh. Chất trữ tình chan chứa yêu thương, nhá»› nhung, bện kết như “Mồ hôi làng”, như góc bếp “Mang mang mùi khói”. Trần Nhật Minh dường như Ä‘ã huy động tổng lá»±c các giác quan cá»§a mình để cảm nhận mùi khói bếp cá»§a làng, chữ nghÄ©a biểu đạt má»›i thÆ¡m thảo, tinh kỹ biết bao: “Khói sá»›m mong mỏng là khói má»›i khÆ¡i bếp; khói trưa loang loáng màu nắng, la Ä‘à say; khói chiều nằng nặng pha chút sương, bay không cao được, bị níu xuống dải đồng hoang “liêu trai”. Khói quê dá»… chịu hÆ¡n khói phố; khói phố là khói bon chen ngá»™t ngạt. Khói quê lãng Ä‘ãng mang mang; khói phố nặng như chì, Ä‘ùng đục màu xăng xám. Khói quê như chẳng phải khói, cứ lang thang, trong veo như mây trời”... Vậy là từ “Miền sau cánh cá»­a”, tác giả lẩy bao chuyện nhỏ từ nÆ¡i cư trú phố xá Hà Ná»™i, đến làng quê thân yêu, tá»›i núi rừng xa xôi để nhận ra “Sắc núi”, để đằm mình trong “Những chặng dừng sương giá” như Mai Châu, như “Tình Mường” tha thiết... như “Sapa mù sương”, như “Nhặt nÆ¡i Đất MÅ©i”... Rồi, xa hÆ¡n là các nước bạn quanh ta vá»›i “Myanmar trầm mặc”, “Bắc Kinh rá»™ng dài”, đến “Tốc ký trên toa tàu nước Nhật”... Chuyện nhỏ, nhưng khép mở có đầu có cuối. Mở ngắn gọn, khái quát cao, khi là tổng thể, khi là nét đặc tính tiêu biểu. Kết bài cứ như cái Ä‘inh ghim lại, găm vào trí nhá»› người đọc ná»—i nhá»›, niềm thương, hoặc nghÄ© suy vương vấn đến cháy lòng. Chuyện nhỏ, nhưng đề tài rá»™ng lá»›n, theo cả không gian, theo cả thời gian; bao hàm lịch sá»­, xã há»™i, văn hóa, nghệ thuật... tình người nồng ấm, triết luận sắc sảo; cho dù khuôn cỡ bài viết không lá»›n, nhưng lại Ä‘an cài, giao thoa nồng ấm nhiều thể loại văn học, báo chí, chất liệu tươi má»›i, trong sáng, súc tích, giãi bày tinh tế, sát thá»±c nên cuốn hút mạnh mẽ người đọc.

Sức sống tập tản văn “Miền sau cánh cá»­a” cá»§a Trần Nhật Minh sẽ bền mãi vá»›i thời gian; bởi anh luôn viết trên nền cái thá»±c, không hư cấu, lắp ghép; cÅ©ng bởi cảm xúc trong má»—i trang sách đều há»™i đủ chiều rá»™ng, độ sâu trong lòng độc giả!
20/11/2020
Theo Nhà văn – nhà báo Nguyá»…n Uyển/Báo Nhà báo và Công luận

 

Các tin khác:
  • Tác nghiệp mùa dịch Covid-19 và những trải nghiệm không phai nhòa (30/11/2020-9:11)
  • Đổi má»›i công tác tuyên truyền đối ngoại cá»§a lá»±c lượng báo chí (26/11/2020-15:36)
  • Má»—i chuyến Ä‘i là má»—i lần thá»­ thách (26/11/2020-15:12)
  • Nhà báo Thái Bá DÅ©ng: Phía sau má»™t câu chuyện đẹp… (23/11/2020-14:42)
  • Trao giải báo chí về 'Văn hoá ứng xá»­': Má»—i tác phẩm báo chí là má»™t sản phẩm văn hóa (19/11/2020-15:32)
  • Vai trò xung kích cá»§a báo chí trong định hướng dư luận, phản bác, dẹp loạn tin giả (19/11/2020-15:05)
  • Ca ngợi hay phê bình thì cÅ©ng cần hướng đến xây đắp niềm tin cá»§a xã há»™i vào giáo dục (13/11/2020-11:17)
  • Nhà báo Phan Quang vá»›i báo chí cách mạng Việt Nam” (13/11/2020-11:06)
  • Phát động giải thưởng "Thành tá»±u y khoa Việt Nam" (10/11/2020-14:35)
  • Báo chí Bình Phước: Hành trình vươn tá»›i! (30/10/2020-9:29)