Mạng xã há»™i - bạn đồng hành của nhà báo

Các cÆ¡ quan báo chí hôm nay Ä‘ã xem mạng xã há»™i là má»™t đối tác quan trọng trong việc nối dài cánh tay phát sóng, phát hành, giành lại khán, thính, Ä‘á»™c giả của mình

Ở Ä‘âu có công chúng, ở Ä‘ó có báo chí

Cách Ä‘ây chừng 5 năm, nói tá»›i mạng xã há»™i, không ít nhà báo và cán bá»™ quản lý báo chí còn tỏ ra nghi ngại, thậm chí, còn xem nhÆ° đối thủ. NhÆ°ng hiện nay, hầu hết các cÆ¡ quan báo chí ở Việt Nam đều khai thác môi trường truyền thông má»›i này nhÆ° má»™t nền tảng phát hành miá»…n phí mà hiệu quả để tiếp cận công chúng, để tăng nguồn thu…

Trung tâm Sản xuất và phát triển ná»™i dung số (VTV Digital - thường được gọi vá»›i tên cÅ© VTV24) - má»™t Ä‘Æ¡n vị trá»±c thuá»™c Đài Truyền hình Việt Nam - hiện Ä‘ã tổ chức hệ thống social media khá mạnh. Đó là 3 fanpage trên Facebook: (1) Trung tâm Tin tức VTV24 hiện có gần 3,5 triệu người theo dõi; (2) VTV24 Money có gần 1 triệu người theo dõi; và (3) Kết nối miền Tây có hÆ¡n 1 triệu người theo dõi. Kênh YouTube của VTV Digital nằm trong top 40 các kênh mạnh nhất Việt Nam. Ngoài ra, VTV Digital cÅ©ng khai thác các nền tảng phổ biến khác nhÆ° Zalo, Instagram và má»›i Ä‘ây là TikTok. Instagram và TikTok của VTV Digital là ná»— lá»±c của Đài Truyền hình Việt Nam trong việc tiếp cận công chúng trẻ hÆ¡n, chủ yếu là thế hệ Z (sinh từ 1995 trở về sau). Cuối năm 2020, kênh TikTok VTV24 Ä‘ã xuất sắc Ä‘oạt giải “News Media Channel Of The Year – Kênh Thông Tin Của Năm”.

Báo Thanh Niên cÅ©ng là cÆ¡ quan báo chí khá mạnh về khâu khai thác mạng xã há»™i, đặc biệt là mạng YouTube: bốn kênh YouTube của báo trên nền tảng này là (1) Báo Thanh Niên, (2) Ihay TV, (3) NGON TV và (4) Thể Thao 360 cÅ©ng thu hút hÆ¡n 4 triệu người theo dõi và cÅ©ng mang lại nguồn thu Ä‘áng kể cho cÆ¡ quan báo này.

Bên cạnh việc xây dá»±ng các nền tảng má»›i nhÆ° ứng dụng cho thiết bị di Ä‘á»™ng, các cÆ¡ quan báo chí hôm nay Ä‘ã xem mạng xã há»™i là má»™t đối tác quan trọng trong việc nối dài cánh tay phát sóng, phát hành, giành lại khán, thính, Ä‘á»™c giả của mình. Ở Ä‘âu có công chúng truyền thông, báo chí phải biết tìm đến để phục vụ!

Khi mạng xã há»™i là nền tảng cho báo chí

Công chúng báo chí là đồng chủ thể sáng tạo

NhÆ°ng mạng xã há»™i không chỉ là nền tảng miá»…n phí để báo chí chuyển tải ná»™i dung mà còn là cÆ¡ chế giúp báo chí lan tỏa thông tin, kéo công chúng vào sân chÆ¡i truyền thông. Có thể lấy má»™t ví dụ từ VTV6 vá»›i chÆ°Æ¡ng trình Bữa trÆ°a vui vẻ, chÆ°Æ¡ng trình đầu tiên của VTV tận dụng Æ°u thế của mạng xã há»™i Facebook để tạo ra không gian tÆ°Æ¡ng tác rá»™ng. Đây là má»™t talkshow trá»±c tiếp mà các câu hỏi, ý kiến bình luận của khán giả trên fanpage được chọn lọc để xuất hiện gần nhÆ° đồng thời trên màn ảnh truyền hình. “Quyền lá»±c” của khán giả được thể hiện thông qua việc vừa xem chÆ°Æ¡ng trình trên màn ảnh tivi truyền thống vừa dùng màn hình thứ hai là Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng, máy tính bảng hoặc máy tính bàn để tÆ°Æ¡ng tác, Ä‘óng góp ý kiến bình luận. Ná»™i dung những bình luận, phản ứng, cảm xúc của khán giả sẽ được Ä‘Æ°a vào má»™t bá»™ lọc - vá»›i Ä‘á»™i ngÅ© biên tập giỏi - trÆ°á»›c khi lên sóng truyền hình.

Công cụ mạng xã há»™i cÅ©ng góp phần thu hút rất nhiều khán giả trẻ quay lại vá»›i truyền hình truyền thống. Sau 4 năm hoạt Ä‘á»™ng, fanpage Buổi trÆ°a vui vẻ Ä‘ã có hÆ¡n 1,5 triệu người theo dõi và tham gia tÆ°Æ¡ng tác. Thống kê bình quân má»—i bài viết hoặc ná»™i dung live stream trÆ°á»›c giờ lên sóng thu hút từ trên 300 đến 1.000 khán giả theo dõi trá»±c tiếp, 3.000 đến 4.500 bình luận và có từ 10.000 đến 30.000 lượt xem sau khi kết thúc chÆ°Æ¡ng trình; chỉ số loyalty đạt 70% (có 70% khán giả ở lại màn hình theo dõi chÆ°Æ¡ng trình trọn vẹn) (nguồn VTV).

Năm 2018, chÆ°Æ¡ng trình này cho ra đời 3 format chạy song song. Má»—i format có hình thức thể hiện và cách thức tÆ°Æ¡ng tác riêng. Bằng cách này, khán giả sẽ trá»±c tiếp tham gia và là má»™t phần không thể thiếu trong việc tạo ra ná»™i dung cho chÆ°Æ¡ng trình. Vá»›i hệ thống tÆ°Æ¡ng tác hoàn toàn khác biệt, giao diện thân thiện, má»—i chia sẻ, má»—i bình luận của các khán giả sẽ ngay lập tức được thể hiện trên màn hình tivi (Khán giả càng tÆ°Æ¡ng tác nhiều vá»›i chÆ°Æ¡ng trình, càng có cÆ¡ há»™i lên hình vá»›i người nổi tiếng, tích Ä‘iểm để nhận quà sau má»—i tuần má»—i tháng và quà cuối năm).

Những ví dụ về việc tận dụng Æ°u thế miá»…n phí, toàn cầu và tÆ°Æ¡ng tác của mạng xã há»™i trong việc làm báo, để công chúng truyền thông cùng tham gia nhÆ° đồng chủ thể sáng tạo cho tác phẩm rất nhiều. Ngày càng có nhiều cÆ¡ quan báo chí nhận ra rằng khai thác mạng xã há»™i nhÆ° những nền tảng má»›i cho báo chí cÅ©ng chính là thu hút trí tuệ của công chúng truyền thông, biến cÆ¡ quan báo chí Ä‘úng nghÄ©a là “diá»…n Ä‘àn của nhân dân”.

Đa phÆ°Æ¡ng tiện trên Ä‘a nền tảng

Báo chí Ä‘a nền tảng (multi platform journalism) là xu hÆ°á»›ng báo chí giúp công chúng có thể tiếp cận thông tin trên nhiều các nền tảng khác nhau: máy tính, thiết bị di Ä‘á»™ng, báo trá»±c tuyến và đặc biệt là các mạng xã há»™i nhÆ° Facebook, YouTube, Zalo... Đa nền tảng là xu thế buá»™c báo chí phải “biến đổi” để công chúng có thể tiếp cận thông tin bất cứ nÆ¡i Ä‘âu, bất cứ lúc nào họ muốn, trên bất cứ nền tảng nào mà họ có.

Nền báo chí Việt Nam hiện Ä‘ang trong quá trình đổi má»›i, Ä‘ó là sá»± thay đổi nếp tÆ° duy làm nghề từ mô hình cÅ© sang mô hình má»›i: Mang đến những ná»™i dung công chúng cần, chứ không phải sản xuất ná»™i dung mình có.

Việc khai thác mạng xã há»™i đối vá»›i báo chí không chỉ có tạo ra các nền tảng má»›i để phát hành ná»™i dung, mà là tạo ra sân chÆ¡i, để biến công chúng, từng thành viên mạng xã há»™i, thành kênh truyền thông thứ cấp của mình. Công chúng vừa là đối tượng phục vụ, vừa là người tiêu dùng tin tức của báo chí nhÆ°ng đồng thời lại là kênh phân phối, kênh PR quảng cáo cho báo chí.

Báo chí phải được định vị lại để phát huy vai trò của mình trong hệ sinh thái truyền thông má»›i, trong cuá»™c cách mạng truyền thông trong ká»· nguyên Internet vạn vật. Đặc Ä‘iểm nổi bật trong hệ sinh thái truyền thông má»›i là sá»± tham gia bình đẳng của nhiều bên vào những quá trình truyền thông. Môi trường truyền thông Ä‘a chiều, Ä‘a hình thái, Ä‘a nền tảng, Ä‘a tiếp nhận. Ná»™i dung có thể được chuyển tiếp, chia sẻ và tÆ°Æ¡ng tác giữa những người dùng mà không cần bá»™ lọc, kiểm chứng thông tin của bên thứ ba. Công chúng không còn Ä‘Æ¡n thuần là khách hàng của báo chí chính thống mà là má»™t khâu quan trọng trong sáng tạo sản phẩm truyền thông. Và vì thế, công việc của báo chí hôm nay là tạo ra má»™t cá»™ng đồng công chúng tích cá»±c hÆ¡n, dân chủ hÆ¡n để họ đồng hành vá»›i cÆ¡ quan báo chí./.

Theo Phan Văn Tú/Người làm báo