Cách ứng xá» vá»›i việc cháºm giải ngân tiá»n từ thiện cá»§a nghệ sỹ Hoài Linh không nháºn được sá»± đồng tình cá»§a công chúng.
1. Cuối cùng thì nghệ sỹ Hoài Linh Ä‘ã giải ngân số tiá»n từ thiện hÆ¡n 15 tá»· cho đồng bào bị ảnh hưởng lÅ© lụt miá»n Trung. Tiá»n Ä‘ã đến nÆ¡i cần đến nhưng tình chẳng còn lại bao nhiêu. Là bởi khi cÆ¡n lÅ© Ä‘ã Ä‘i qua được hÆ¡n ná»a năm, những gói mỳ tôm cứu trợ má»›i cáºp bến ân tình. Thá»i gian đủ để những chồi xanh nhân ái má»c mầm nghi kỵ. Ngưá»i nghệ sỹ từng là thần tượng cá»§a công chúng bá»—ng chốc trở thành nÆ¡i trút giáºn cá»§a công chúng. Những ai hôm qua từng khóc cưá»i, sống chết khi xem những vai diá»…n để Ä‘á»i cá»§a Hoài Linh thì nay Ä‘ã phải trải qua má»™t phen ấm ức dở khóc dở cưá»i vá»›i “vở diá»…n” từ thiện cá»§a anh.
Ngưá»i bình thưá»ng làm từ thiện là má»™t lần làm việc tốt. Còn nghệ sỹ làm từ thiện là ít nhất… hai lần làm việc tốt. Bởi vá»›i sức ảnh hưởng cá»§a nghệ sỹ, há» không chỉ Ä‘ang làm từ thiện mà còn cổ vÅ© cá»™ng đồng làm từ thiện. Sâu xa hÆ¡n là Ä‘ang truyá»n cảm hứng cho xã há»™i để nhân lên những Ä‘iá»u tá» tế.
Ngoài tài năng trên sân khấu, tham gia hoạt động xã há»™i cÅ©ng là má»™t cách để ngưá»i nghệ sỹ bắc thêm những nhịp cầu tình yêu vá»›i khán giả. Trong thá»i đại số, không ai trách nghệ sỹ quảng bá hình ảnh khi làm từ thiện nếu hoạt động Ä‘ó diá»…n ra công khai, minh bạch, thá»±c sá»± vì cá»™ng đồng. Sá»± hâm má»™ cá»§a công chúng luôn Ä‘i liá»n vá»›i sá»± khắt khe cá»§a công chúng.
Từ thiện là cái đẹp phía sau tấm màn nhung nhưng lại khiến nghệ sỹ lung linh hÆ¡n trên sân khấu. HÆ¡n ai hết, chính những nghệ sỹ tham gia hoạt động từ thiện ý thức rõ Ä‘iá»u này, cho dù có ngưá»i làm từ thiện trước hết xuất phát từ trái tim.
Sau những ngày đội mưa lÅ© Ä‘i trao quà ở miá»n Trung, lượng ngưá»i theo dõi trên trang cá nhân cá»§a ca sỹ Thá»§y Tiên tăng vá»t, Ä‘i kèm vá»›i Ä‘ó là những show diá»…n cát-xê cao hÆ¡n, những hợp đồng quảng cáo có giá trị cao hÆ¡n. Nhưng tháºt khó để gán cho Thá»§y Tiên làm màu, Ä‘ánh bóng tên tuổi thông qua hoạt động cứu trợ đồng bào miá»n Trung. Äó thá»±c sá»± là sá»± gặp gỡ giữa cái đẹp vá»›i cái đẹp.
2. Äã từng có những tranh cãi tưởng như không bao giá» Ä‘i đến hồi kết. Rằng tại sao má»i má»™t giáo sư đến giảng bài thù lao chỉ tiá»n triệu mà má»i má»™t ca sỹ đến hát cát-xê cao hÆ¡n đến cả trăm lần. Phải chăng “giá” cá»§a giáo sư rẻ hÆ¡n giá cá»§a ca sỹ?
Tại sao má»™t nhà văn lá»›n xuất bản má»™t tác phẩm để Ä‘á»i nhưng tiá»n tác quyá»n không bằng 1/10 má»™t video clip cá»§a nghệ sỹ? Phải chăng hệ giá trị Ä‘ang bị đảo lá»™n?
Tá»± cổ chí kim, má»i sá»± so sánh bao giá» cÅ©ng không tránh được sá»± kháºp khiá»…ng. Nhất là so sánh 2 đối tượng không cùng má»™t… hệ quy chiếu.
Nhưng có má»™t Ä‘iểm chung, khi ai Ä‘ó được xem là giáo sư, nhà văn hay nghệ sỹ, há» Ä‘ã trở thành ngưá»i cá»§a công chúng, dù đối tượng công chúng không giống nhau. Má»i giá trị quy đổi thành váºt chất Ä‘á»u phụ thuá»™c vào thị hiếu và thị trưá»ng.
Bởi thế nên vẫn có những ông nhà văn nghèo và cô ca sỹ giàu. Äó là hiện tượng bình thưá»ng diá»…n ra ở bất cứ nÆ¡i Ä‘âu trên trái đất này chứ không riêng gì ở Việt Nam. Tranh cãi vá» sá»± “bất công” Ä‘ó chắc chắn sẽ còn hiện hữu lâu dài chừng nào còn giáo sư và nghệ sỹ.
Xem má»™t bá»™ phim hay, khán giả ít để ý đến cha đẻ cá»§a tác phẩm mà chá»§ yếu quan tâm đến những diá»…n viên hóa thân vào nhân váºt cá»§a tác phẩm ấy. Sân khấu bao giá» cÅ©ng lung linh hÆ¡n cuá»™c Ä‘á»i thá»±c.
Cần thiết phải dẫn ra má»™t phép so sánh như thế để thấy, nghệ sỹ và nghệ thuáºt luôn cần thiết trong bất kỳ thá»i đại nào, thể chế nào, bởi Ä‘ó là nhu cầu không thể thiếu cá»§a cuá»™c sống. Sứ mệnh cá»§a nghệ sỹ chân chính là làm đẹp cho Ä‘á»i. Äẹp cả trên sân khấu và đẹp cả phía sau tấm màn nhung.
3. Sau sá»± cố từ thiện cá»§a Hoài Linh, má»™t số nghệ sỹ Ä‘ã bóng gió trên trang cá nhân, há»n dá»—i khán giả, công chúng và dư luáºn kiểu làm Æ¡n mắc oán. Diá»…n viên Trấn Thành, tháºm chí Ä‘ã như đổ thêm dầu vào lá»a khi phát ngôn: “Nhiá»u ngưá»i cứ bắt nghệ sÄ© chúng tôi phải giải trình số tiá»n từ thiện, nếu như thế có lẽ chúng tôi sẽ không làm nữa. Äây không phải nhiệm vụ chúng tôi sinh ra phải làm".
Trấn Thành nói Ä‘úng, từ thiện chưa bao giỠđược xem là nhiệm vụ cá»§a nghệ sỹ. Nhưng giải trình số tiá»n từ thiện thì không chỉ là trách nhiệm cá»§a giá»›i nghệ sỹ mà cá»§a bất kỳ những ai Ä‘ã được công chúng “tạm ứng niá»m tin”. Bởi số tiá»n từ thiện Ä‘ó không phải thuá»™c sở hữu cá»§a há», để há» muốn cho ai thì cho, cho bao nhiêu thì cho. Äó là kết quả từ sá»± yêu thương cá»§a khán giả gá»i gắm cho nghệ sỹ, nhá» nghệ sỹ bắc nhịp cầu yêu thương đến những nÆ¡i Ä‘ang cần Ä‘ón nháºn những yêu thương. Bởi váºy, nghệ sỹ phải có trách nhiệm giải trình những… yêu thương Ä‘ó má»™t cách công khai, minh bạch để được nháºn lại những yêu thương.
Trấn Thành, Hoài Linh, Thá»§y Tiên hay bất kỳ nghệ sỹ nào Ä‘ã kêu gá»i khán giả á»§ng há»™ từ thiện thì phải chấp nháºn sá»± giám sát cá»§a cá»™ng đồng. Äó là sá»± công bằng cần thiết để ngăn chặn những khoảng tối trong hoạt động từ thiện vốn Ä‘ã không ít lần làm xói mòn niá»m tin cá»§a công chúng.
Sau những sá»± việc ầm Ä© như thế, công chúng chưa thấy má»™t lá»i xin lá»—i thá»±c sá»± chân thành. Thay vào Ä‘ó là những giải thích vòng vo, khó chấp nháºn. Nghệ sỹ hay bất kỳ ai cÅ©ng có thể phạm sai lầm. Nhưng Ä‘ôi khi ứng xá» vá»›i sai lầm Ä‘úng cách có thể khiến nghệ sỹ lá»›n hÆ¡n trong mắt công chúng.
Showbiz thá»i đại số vá»›i xe sang, nhà đẹp, há»™t xoàn, hàng hiệu Ä‘ã sản sinh ra nhiá»u giá trị ảo. Không ít nghệ sỹ - ngưá»i cá»§a công chúng Ä‘ã lầm tưởng mình là ngưá»i dẫn dắt công chúng. Quyá»n lá»±c ảo trong giá»›i giải trí Ä‘ã huyá»…n hoặc há» bằng những danh xưng như “vua hài” hay “ông hoàng âm nhạc”. Cái “tôi” nghệ sỹ - cá tính sáng tạo không đồng nghÄ©a vá»›i chiếc quyá»n trượng trên sân khấu. Cuá»™c Ä‘á»i luôn cần những bài ca đẹp, gieo mầm thiện hÆ¡n những tiếng hát lảnh lót, những màn kịch láºp lòe phía sau ánh Ä‘èn sân khấu.
Theo Quang Duy/Báo NB&CL