TrÆ°á»›c những khó khăn đối mặt vá»›i nhiều thách thức má»›i chÆ°a từng có, Đảng và Nhà nÆ°á»›c ta Ä‘ã có nhiều chính sách kịp thời để chỉ đạo phát triển kinh tế, sản xuất kinh doanh thá»±c hiện mục tiêu kép “đẩy lùi bệnh dịch và phát triển kinh tế”, thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh. Đây chính là cÆ¡ sở, nền tảng quan trọng để năm 2022 kinh tế Việt Nam sẽ được phục hồi trong bối cảnh bình thường má»›i.

TrÆ°á»›c Ä‘ó, tại Diá»…n Ä‘àn kinh tế do Diá»…n Ä‘àn Kinh tế Việt Nam 2021, nhiều chuyên gia đều lạc quan vào chÆ°Æ¡ng trình há»— trợ phục hồi và phát triển kinh tế, vì dịch bệnh dù chÆ°a có tiền lệ, nhÆ°ng các gói kích thích kinh tế trÆ°á»›c Ä‘ó thì Ä‘ã có. Tuy nhiên, các gói há»— trợ tài chính đủ lá»›n, đủ rá»™ng và dài.

Những Ä‘iểm sáng

Năm 2021, kinh tế nÆ°á»›c ta diá»…n ra trong bối cảnh thuận lợi và khó khăn Ä‘an xen, nhÆ°ng thá»±c tế cho thấy thách thức vẫn còn rất nhiều; sức chống chịu và nguồn lá»±c của Nhà nÆ°á»›c, doanh nghiệp và người dân giảm sút. Trong 11 tháng năm 2021, khu vá»±c doanh nghiệp, há»™ kinh doanh cá thể và các tổ chức kinh tế khác Ä‘ã ná»— lá»±c vượt qua những khó khăn, tạo nên bức tranh kinh tế vá»›i những gam màu sáng.

Cá»™ng đồng doanh nghiệp năng Ä‘á»™ng và vững tin vào sá»± Ä‘iều hành linh hoạt, hiệu quả của Chính phủ, các địa phÆ°Æ¡ng và triển vọng kinh tế của đất nÆ°á»›c. Trong 11 tháng, cả nÆ°á»›c có 105,6 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập má»›i, có 40,5 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt Ä‘á»™ng, nâng tổng số doanh nghiệp thành lập má»›i và doanh nghiệp quay trở lại hoạt Ä‘á»™ng trong 11 tháng lên 146,1 nghìn doanh nghiệp.

Khu vá»±c doanh nghiệp Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm, trong 11 tháng năm 2021, chỉ số sản xuất công nghiệp Æ°á»›c tính tăng 3,6% so vá»›i cùng kỳ năm trÆ°á»›c, cao hÆ¡n tốc Ä‘á»™ tăng 3% của cùng kỳ năm 2020. Má»™t số ngành công nghiệp trọng Ä‘iểm và sản phẩm công nghiệp chủ lá»±c đều có mức tăng cao.

Đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài vào Việt Nam là Ä‘iểm sáng nổi bật của nền kinh tế. Mặc dù quý 3/2021, nền kinh tế “chao đảo” vì đại dịch nhÆ°ng trong 11 tháng năm 2021 vốn đầu tÆ° trá»±c tiếp nÆ°á»›c ngoài đăng ký đạt 26,46 tá»· USD ở 18 lÄ©nh vá»±c. Công nghiệp chế biến, chế tạo có vốn FDI đăng ký lên đến 12,78 tá»· USD, chiếm 57,9% tổng vốn đăng ký. Bức tranh kinh tế 11 tháng phản ánh ngành chế biến chế tạo phục vụ xuất khẩu là Ä‘á»™ng lá»±c chính và cÅ©ng là lÄ©nh vá»±c dẫn đầu về thu hút vốn đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài.

Trong bối cảnh đại dịch làm đứt gãy chuá»—i cung ứng, nhiều doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu gặp khó khăn về nguyên vật liệu đầu vào, thị trường tiêu thụ, phí vận chuyển và logistic tăng cao, nhÆ°ng kim ngạch xuất khẩu 11 tháng đạt tá»›i 299,67 tá»· USD, tăng 17,5% so vá»›i cùng kỳ năm 2020; trong Ä‘ó, kim ngạch xuất khẩu của khu vá»±c có vốn đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài đạt 220,68 tá»· USD, tăng 20%, chiếm 73,6% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của nền kinh tế.

Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa Æ°á»›c tính đạt 299,45 tá»· USD, tăng 27,5% so vá»›i cùng kỳ năm trÆ°á»›c; trong Ä‘ó, nhập khẩu tÆ° liệu sản xuất Æ°á»›c tính đạt 280,2 tá»· USD, tăng 27,9% và chiếm 93,6% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa. Đây là nhóm hàng dùng trong sản xuất, tạo Ä‘à tăng trưởng cho nền kinh tế. Kết quả trong đầu tÆ° trá»±c tiếp nÆ°á»›c ngoài và hoạt Ä‘á»™ng xuất, nhập khẩu của nền kinh tế cho thấy, các nhà đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài Ä‘ang đặt niềm tin rất lá»›n vào mắt xích Việt Nam trong chuá»—i cung ứng toàn cầu. Cá»™ng đồng thế giá»›i Ä‘ánh giá Việt Nam Ä‘óng vai trò quan trọng trong thúc đẩy thÆ°Æ¡ng mại quốc tế và cam kết mở rá»™ng đầu tÆ° vào Việt Nam trong giai Ä‘oạn tá»›i.

Vá»›i những Ä‘iểm sáng về sản xuất, đầu tÆ° và thÆ°Æ¡ng mại quốc tế trong 11 tháng năm 2021, phản ánh nền kinh tế Ä‘ang từng bÆ°á»›c phục hồi. Dá»± báo kinh tế quý 4/2021 tăng từ 2-3% so vá»›i cùng kỳ năm 2020 và GDP cả năm tăng từ 1,6-2,1%. Đây là cÆ¡ sở quan trọng, tạo Ä‘à tăng trưởng cao trong thời gian tá»›i.

Trong thời gian vừa qua, má»™t trong những chÆ°Æ¡ng trình trọng tâm của Quốc há»™i và Chính phủ là bàn thảo để xây dá»±ng và chuẩn bị thông qua chÆ°Æ¡ng trình phục hồi và phát triển kinh tế trong giai Ä‘oạn 2022 – 2023.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế Phòng ThÆ°Æ¡ng mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Ä‘ánh giá, hiện nay, má»™t trong những Æ°u tiên quan trọng của Chính phủ và Quốc há»™i là Ä‘Æ°a ra các giải pháp phù hợp giúp nền kinh tế tái phục hồi, giúp cá»™ng đồng doanh nghiệp hoạt Ä‘á»™ng trở lại và tạo Ä‘à cho sá»± tăng trưởng trong giai Ä‘oạn tá»›i.

Do thách thức của dịch bệnh COVID-19 Ä‘ã làm cho tốc Ä‘á»™ suy giảm kinh tế trở nên rất rõ, Việt Nam Ä‘ang đối mặt vá»›i nguy cÆ¡ lỡ nhịp so vá»›i nền kinh tế thế giá»›i, chính vì vậy, nhiều giải pháp Ä‘ã được thảo luận và Ä‘Æ°a ra. Nhìn chung, chÆ°Æ¡ng trình há»— trợ phục hồi này tÆ°Æ¡ng đối toàn diện, có những chính sách liên quan đến y tế, để có thể giúp cải thiện mạnh mẽ hệ thống y tế hiện nay, giúp Việt Nam chủ Ä‘á»™ng đối phó vá»›i đại dịch.

Bên cạnh Ä‘ó, những chÆ°Æ¡ng trình về tài khóa, tiền tệ để kích thích nền kinh tế, trong Ä‘ó, những nhóm giải pháp tài khóa được chú trọng nhÆ°: tiếp tục chÆ°Æ¡ng trình miá»…n, giảm thuế cho doanh nghiệp trong thời gian tá»›i; chÆ°Æ¡ng trình giảm phí; hay liên quan đến tín dụng cho doanh nghiệp, há»— trợ lãi suất qua các ngân hàng thÆ°Æ¡ng mại; rồi chÆ°Æ¡ng trình há»— trợ ngành nhÆ° đổi má»›i sáng tạo và đặc biệt là chÆ°Æ¡ng trình đầu tÆ° về hạ tầng dá»± kiến có nguồn lá»±c đầu tÆ° tÆ°Æ¡ng đối lá»›n. Má»™t chÆ°Æ¡ng trình quan trọng nữa Ä‘ó là về an sinh xã há»™i, để bảo đảm cho người lao Ä‘á»™ng, người nghèo nhÆ° cho vay thông qua các ngân hàng chính sách xã há»™i để mua nhà ở xã há»™i cho công nhân,...

“ChÆ°Æ¡ng trình há»— trợ phục hồi tÆ°Æ¡ng đối đầy đủ và toàn diện, còn quy mô nhÆ° thế nào thì trong tờ trình của Chính phủ Ä‘ã có phÆ°Æ¡ng án và tại Diá»…n Ä‘àn kinh tế mà Quốc há»™i thảo luận cÅ©ng Ä‘ã có nhiều chuyên gia Ä‘Æ°a ra các đề xuất tÆ°Æ¡ng đối mạnh mẽ.

Tôi rất lạc quan về việc thông qua gói há»— trợ lần này. Quốc há»™i dá»± kiến cuối tháng 12 tá»›i Ä‘ây sẽ tổ chức phiên họp đặc biệt, là phiên họp bất thường thứ ba trong năm để thảo luận 5 ná»™i dung, trong Ä‘ó có ná»™i dung về chÆ°Æ¡ng trình chính sách tiền tệ, tài khoá, nằm trong há»— trợ phục hồi của Chính phủ trình lên, cùng các chÆ°Æ¡ng trình khác quan trọng nhÆ° sá»­a 8 luật, tháo gỡ vÆ°á»›ng mắc khó khăn hiện nay, giúp đẩy nhanh hÆ¡n việc giải ngân đầu tÆ° công, thu hút đầu tÆ° tÆ° nhân và những cản trở mà thá»±c tế Ä‘ang gặp phải. Đây cÅ©ng là má»™t nhiệm kỳ rất đặc biệt sẽ tạo ra chuyển biến mạnh mẽ cho năm 2022-2023 và thời kỳ tá»›i”, ông Đậu Anh Tuấn cho biết.

Gói há»— trợ mạnh nhất là cải cách thể chế

Nền kinh tế Việt Nam có nhiều cÆ¡ há»™i má»›i phục hồi trong năm 2022.

Vá»›i kinh nghiệm, năng lá»±c, khả năng ứng phó dịch bệnh tiếp tục được nâng lên, khả năng chủ Ä‘á»™ng sản xuất được vaccine ngừa COVID-19 sẽ sá»›m đảm bảo mục tiêu tiêm vaccine cho toàn dân, đất nÆ°á»›c sẽ sá»›m trở lại trạng thái bình thường và nền kinh tế mau chóng hồi phục. Việc hoàn thành bao phủ vaccine vào cuối năm 2021, hoặc chậm nhất vào đầu năm 2022 là má»™t trong những Ä‘iều kiện tiên quyết để phục hồi và phát triển kinh tế.

Nhìn chung, quá trình phục hồi kinh tế năm 2022 sẽ gặp không ít thách thức, nhiều Ä‘iểm nghẽn, nút thắt cần được giải quyết. Việt Nam tiếp tục đối diện vá»›i sá»± gia tăng áp lá»±c lạm phát, trần nợ công và nợ xấu ngân hàng, những hạn chế về khả năng Ä‘áp ứng nhân lá»±c, trang thiết bị, hạ tầng của hệ thống y tế cÆ¡ sở, trong khi số lượng người cần được há»— trợ y tế, an sinh xã há»™i là rất lá»›n. Việc phục hồi sản xuất, kinh doanh có thể bị cản trở bởi khó khăn về tài chính và thị trường tiêu thụ. Tá»· lệ tín dụng so vá»›i GDP vẫn ở mức cao, vốn trung, dài hạn của nền kinh tế chủ yếu vẫn dá»±a vào hệ thống ngân hàng.

Tiêu dùng ná»™i địa, vốn Ä‘óng góp khoảng 68-70% trong GDP, có khả năng phục hồi nhờ yếu tố tâm lý thị trường và thu nhập được cải thiện. Bên cạnh Ä‘ó, khu vá»±c tÆ° nhân và FDI có cÆ¡ há»™i phục hồi sản xuất kinh doanh nhờ sá»± hồi phục cả phía cung, phía cầu, sá»± thích ứng của khu vá»±c doanh nghiệp và các biện pháp há»— trợ của Chính phủ.

Nguồn lá»±c ngân sách trá»±c tiếp dành cho các gói há»— trợ doanh nghiệp có thể không nhiều nhÆ° kỳ vọng, doanh nghiệp Ä‘ang trông vào các giải pháp há»— trợ phi tiền tệ, các giải pháp gỡ cÆ¡ chế.

Trong báo cáo má»›i nhất của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tÆ° nhân (Ban IV) gá»­i Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ, đề xuất được đặt lên hàng Æ°u tiên vẫn là “sá»± hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh liên tục”, kể cả trong các trường hợp có F1, F0. NhÆ°ng để làm được Ä‘iều này, Trưởng ban IV TrÆ°Æ¡ng Gia Bình vẫn tiếp tục đề nghị ban hành các hÆ°á»›ng dẫn cụ thể để doanh nghiệp và chính quyền thá»±c hiện thống nhất.

Theo ông Võ Quốc Thắng - Chủ tịch HĐQH Đồng Tâm Group, chính trong giai Ä‘oạn dịch bệnh, nhiều doanh nghiệp Ä‘ã tranh thủ chuyển đổi số, để giảm số lao Ä‘á»™ng sá»­ dụng, thay đổi cách thức vận hành sản xuất, sản lượng tăng 30-50%. Chi phí chuyển đổi số khá lá»›n, không phải doanh nghiệp nào cÅ©ng có nguồn lá»±c, nhÆ°ng Ä‘ang phải làm vì khả năng thiếu hụt lao Ä‘á»™ng lá»›n.

Ông cÅ©ng Ä‘ang phối hợp vá»›i má»™t số đối tác xây dá»±ng phÆ°Æ¡ng án giảm chi phí logistics. Doanh nghiệp cần há»— trợ tiền, nhÆ°ng cần hÆ¡n hết là há»— trợ bằng chính sách. Quan Ä‘iểm này dù được nhắc lại nhiều lần, nhÆ°ng ông Võ Quốc Thắng vẫn muốn nhấn mạnh khi chia sẻ quan Ä‘iểm về ChÆ°Æ¡ng trình Phục hồi và Phát triển kinh tế mà Chính phủ, Quốc há»™i Ä‘ang bàn thảo.

“Chính sách chỉ cần chậm má»™t bÆ°á»›c là doanh nghiệp có thể bị thiệt hại rất lá»›n, chÆ°a kể chính sách chồng chéo, thay đổi không lường hết được. Bản thân tôi nhiều khi cÅ©ng nản khi nhiều văn bản gá»­i Ä‘i hỏi, thì văn bản trả lời chung chung. Lúc này, ngân sách Ä‘ang khó khăn, nên có thể không há»— trợ trá»±c tiếp cho doanh nghiệp được nhiều, nhÆ°ng doanh nghiệp thá»±c sá»± cần tháo ách tắc, giảm chi phí cho doanh nghiệp", ông Thắng đề xuất.

Ông VÅ© Tiến Lá»™c - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam chia sẻ quan Ä‘iểm này khi nói về ná»™i dung Ä‘ang thảo luận của ChÆ°Æ¡ng trình Phục hồi và Phát triển kinh tế - xã há»™i. CÅ©ng cần phải nói rõ, cải cách thể chế là má»™t trong 5 nhóm giải pháp của ChÆ°Æ¡ng trình này.

“Quan Ä‘iểm của tôi là gói há»— trợ mạnh nhất chính là cải cách thể chế. Lý do là, vá»›i cách tiếp cận thận trọng, dá»±a trên nguồn lá»±c của ngân sách, khả năng hấp thụ của nền kinh tế và áp lá»±c lạm phát, nợ công, thì quy mô của gói há»— trợ có thể không quá lá»›n để đảm bảo Æ°u tiên cao nhất là ổn định kinh tế vÄ© mô”, ông Lá»™c chia sẻ.

Cụ thể hÆ¡n, ông Lá»™c Ä‘ã Ä‘Æ°a ra phÆ°Æ¡ng án Quốc há»™i ban hành nghị quyết tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° Nghị quyết 30/2021/QH15, trao quyền giao Chính phủ triển khai những biện pháp chÆ°a từng có tiền lệ, có thể đụng chạm đến quy định của pháp luật để cắt giảm quy trình, thủ tục trong hoạt Ä‘á»™ng đầu tÆ°, gồm cả đầu tÆ° công và đầu tÆ° của khu vá»±c tÆ° nhân; cắt giảm Ä‘iều kiện kinh doanh...

Vá»›i đề xuất trên, thị trường bất Ä‘á»™ng sản có thể sẽ trở lại bình thường, khi nguồn cung được bổ sung sau khi các vÆ°á»›ng mắc về thủ tục được thông suốt. TÆ°Æ¡ng tá»±, tốc Ä‘á»™ giải ngân vốn đầu tÆ° công ở các công trình giao thông có ý nghÄ©a kết nối cÅ©ng được thúc đẩy... Khi Ä‘ó, dòng lÆ°u chuyển hàng hóa, tiền tệ sẽ được kích hoạt dần trở lại.

NhÆ°ng đề làm được việc này, các bá»™, ngành và địa phÆ°Æ¡ng phải cùng làm việc vá»›i doanh nghiệp để thá»±c sá»± tháo Ä‘úng chá»— mắc.

Ông Nguyá»…n Anh DÆ°Æ¡ng - Trưởng ban Kinh tế tổng hợp (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung Æ°Æ¡ng) lo ngại, việc ứng phó vá»›i dịch bệnh có thể làm chậm các kế hoạch cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục.

NhÆ°ng dù dịch bệnh thì thế giá»›i Ä‘ang phục hồi rõ nét, việc thá»±c thi các hiệp định thÆ°Æ¡ng mại tá»± do thế hệ má»›i, các xu hÆ°á»›ng đầu tÆ° vào chuyển đổi số, đầu tÆ° xanh, kinh tế tuần hoàn... không chậm lại.

“Doanh nghiệp Ä‘ã rất chủ Ä‘á»™ng, Ä‘ã thay đổi tÆ° duy để tìm cách Ä‘i má»›i. Đây chính là tiếng nói mạnh nhất, Ä‘òi hỏi quan trọng nhất vá»›i Chính phủ trong thá»±c hiện cam kết, định hÆ°á»›ng cải cách thể chế Ä‘ã được nhắc đến rất nhiều”, ông DÆ°Æ¡ng thẳng thắn.

Theo Khánh An/Báo NB&CL

https://congluan.vn/lieu-trinh-phuc-hoi-nao-cho-nen-kinh-te-sau-dai-dich-post172475.html