Hàng trăm xe hàng nối Ä‘uôi nhau trên cầu Bắc Luân II - cá»­a khẩu Móng Cái chờ xuất, nhập cảnh. Ảnh: Thanh Vân/TTXVN.

Đó là những lời tâm sá»± đầy nghẹn ngào của má»™t tài xế Ä‘ang dầm mình ở cá»­a khẩu Lạng SÆ¡n những ngày qua. NhÆ°ng trong sá»± vụ hàng nghìn xe container chở nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc ùn ứ tại các cá»­a khẩu suốt hÆ¡n hai tuần nay, chắn chắn, còn có cả những giọt nÆ°á»›c mắt của những người trồng nông sản. 

1. Theo nhìn nhận đầy khôi hài của nhiều chuyên gia, “ách tắc hay nghẽn ở cá»­a khẩu” không còn là hiện tượng má»›i mẻ mà phải gọi tên là “chứng bệnh kinh niên” tái diá»…n Ä‘i tái diá»…n lại trong nhiều năm trở lại Ä‘ây. Nhiều năm qua từng có gạo, dÆ°a hấu, khoai lang, trái cây... ùn ứ vào dịp gần Tết hoặc khi nÆ°á»›c bạn “chuyển trạng thái” thông quan. 

Theo lý giải của ông Nguyá»…n Quốc Hải - Phó Giám đốc Sở Công ThÆ°Æ¡ng tỉnh Lạng SÆ¡n, hạ tầng chÆ°a đồng bá»™, hệ thống logistic chÆ°a được đầu tÆ° quy mô, bài bản do nguồn lá»±c của tỉnh khó khăn, doanh nghiệp đầu tÆ° còn hạn chế. Trong khi Ä‘ó, phía Trung Quốc chỉ cho phép nhập khẩu hàng nông sản qua 3 cá»­a khẩu: Cốc Nam, Tân Thanh, Hữu Nghị gây nên tình trạng ùn ứ hàng hóa xuất khẩu tại má»™t số thời Ä‘iểm.

Thời gian gần Ä‘ây, do diá»…n biến phức tạp của tình hình dịch COVID-19, phía Trung Quốc siết chặt quản lý phòng chống dịch, hoạt Ä‘á»™ng xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cá»­a khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng SÆ¡n ngày càng gặp nhiều khó khăn thì “căn bệnh ùn ứ” lại tái phát, thậm chí theo chiều hÆ°á»›ng nghiêm trọng hÆ¡n, nhất là khi vào chính vụ thu hoạch má»™t số mặt hàng nông sản, trái cây tÆ°Æ¡i của Việt Nam để xuất khẩu.

Tại họp báo chuyên đề giải pháp tháo gỡ khó khăn cho hoạt Ä‘á»™ng thông quan hàng hóa tại cá»­a khẩu biên giá»›i phía Bắc chiều 21/12, ông Âu Anh Tuấn - quyền Cục trưởng Cục giám sát quản lý về hải quan cho biết tính đến ngày 21/12, tổng lượng hàng hóa tồn tại các cá»­a khẩu khoảng 6.200 xe, tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng khoảng 12.000 người (gồm lái xe chính và lái xe phụ) Ä‘ang tập trung tại các khu vá»±c cá»­a khẩu. Riêng tại các cá»­a khẩu ở Lạng SÆ¡n là hÆ¡n 4.400 xe.

Theo tính toán của Ban Quản lý khu kinh tế cá»­a khẩu Đồng Đăng - Lạng SÆ¡n, để có thể xuất khẩu hết số xe hàng Ä‘ang tồn sẽ phải mất từ 8 - 10 ngày đối vá»›i cá»­a khẩu quốc tế Hữu Nghị; từ 18 - 25 ngày vá»›i cá»­a khẩu chính Chi Ma và từ 15 - 22 ngày đối vá»›i cá»­a khẩu Tân Thanh trong Ä‘iều kiện xe hàng má»›i không lên cá»­a khẩu.

“Tình trạng này gây ra nhiều vấn đề hệ lụy đến an ninh xã há»™i, cÅ©ng nhÆ° vệ sinh an toàn phòng, chống dịch COVID-19. Đặc biệt, các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là nông sản, thủy hải sản, nếu để lâu sẽ dẫn đến hÆ° hỏng gây thiệt hại cho doanh nghiệp”, thừa nhận của ông Âu Anh Tuấn - quyền Cục trưởng Cục giám sát quản lý về hải quan ngay tại cuá»™c họp báo.

Thá»±c tế, rất nhiều nhiều tài xế Ä‘ã phải đổ bỏ hàng hỏng hoặc bán xả vá»›i giá rẻ để vá»›t vát vốn. “1 xe container có 24 tấn nhÆ° thế này bây giờ bán vá»™i được có 70-80 triệu, còn chÆ°a đủ tiền cÆ°á»›c xe trả cho tài xế, tiền hàng thì xác định là mất trắng, không lấy lại được. Nếu Ä‘á»— ở trên cá»­a khẩu quá 15 ngày vẫn chÆ°a sang được thì hoa quả hầu hết là bị hÆ° hỏng, nếu còn chờ nữa thì sang đến kia cÅ©ng chỉ là 1 đống đổ nát phải bỏ Ä‘i, nên quay lại bán được chút nào thì bán, nhiều quả bán 5.000- 10.000 đồng mà không ai mua vì hỏng hết. Mấy tuần này gia Ä‘ình chúng tôi Ä‘ã có hÆ¡n chục container phải quay đầu”, chị Nông Thị Thúy (người dân TP. Lạng SÆ¡n) than thở vá»›i phóng viên báo VOV. 

2. “Mít Thái từ miền Nam đổ ra Hà Ná»™i, giá rẻ chÆ°a từng có”, “Mít Thái giá rẻ, nông dân lo lắng” - Ä‘ó là hai trong rất nhiều những cái tít có ná»™i dung tÆ°Æ¡ng tá»± xuất hiện trên mặt báo những ngày tháng 11, 12 vừa qua. 

Giá rẻ chÆ°a từng có bởi những năm gần Ä‘ây, giá mít Thái thường giá dao Ä‘á»™ng từ 25.000-40.000 đồng/kg khi mua mít quả hoặc xẻ miếng, mít múi bóc sẵn giá lên tá»›i 60.000-80.000 đồng/kg. Tuy nhiên, thời gian qua, có thể bắt gặp mít thái ngập tràn phố phường Hà Ná»™i, được rao bán vá»›i giá rẻ chÆ°a từng có. Hiện nay, mít loại ngon bán theo quả giá 15.000 đồng, còn loại kém hÆ¡n giá 9.000-10.000 đồng/kg.

Thậm chí những ngày cuối tháng 12, giá mít thu mua tại vườn ở má»™t số tỉnh ĐBSCL nhÆ°: Tiền Giang, Sóc Trăng, Hậu Giang, Đồng Tháp, An Giang... còn  giảm chạm Ä‘áy. Mít Thái loại ngon nhất giá giảm chỉ còn 10.000-12.000 đồng/kg; còn lại dao Ä‘á»™ng từ 2.000-5.000 đồng/kg tùy loại. 

Nguyên nhân của cái gọi là “giá mít rẻ chÆ°a từng có” là việc, cuối năm là cao Ä‘iểm xuất khẩu mít sang Trung Quốc, tuy nhiên, những ngày cuối năm vừa qua, do phía Trung Quốc Ä‘ang kiểm soát chặt dịch Covid-19, xe chở nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc thông quan rất chậm hÆ¡n dẫn đến ùn ứ. Mít xuất khẩu cÅ©ng bị ách tắc, giá thu mua tại vườn vì thế giảm mạnh. Người trồng mít Thái tại nhiều địa phÆ°Æ¡ng vì thế chỉ còn biết khóc ròng vì chỉ đủ tiền… phân bón. 

Điều Ä‘áng nói là Ä‘iệp khúc “được mùa nhÆ°ng vẫn mất giá” Ä‘ã là nghịch lý có thá»±c tái diá»…n Ä‘i tái diá»…n lại của nông sản Việt nhiều năm nay.  

3. Ngày 20/12, khi tình trạng ùn ứ nông sản tại cá»­a khẩu phía Bắc Ä‘ã “nóng” tá»›i mức báo Ä‘á»™ng, Bá»™ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng tỉnh Lạng SÆ¡n Ä‘ã cùng họp bàn, Ä‘Æ°a ra giải pháp nhằm khắc phục tình trạng ùn tắc nông sản tại các cá»­a khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng SÆ¡n. Buổi làm việc còn có sá»± tham gia của Tham tán ThÆ°Æ¡ng mại Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, ông Hồ Tỏa Cẩm. Tại cuá»™c họp bàn này, rất nhiều giải pháp Ä‘ã được Ä‘Æ°a ra.

Khoan hãy nói tá»›i hiệu quả của những giải pháp này bởi có lẽ cần có thêm thời gian, tuy nhiên, Ä‘iều Ä‘áng nói ở Ä‘ây là thá»±c trạng này Ä‘ã tái diá»…n nhiều năm, Ä‘ã có rất nhiều những khuyến nghị, nhÆ°ng rốt cuá»™c, vẫn chÆ°a có má»™t giải pháp hiệu quả nào được các bá»™ ban ngành, địa phÆ°Æ¡ng liên quan Ä‘Æ°a ra. 

Trở lại câu chuyện “nghẽn cá»­a khẩu”, theo ông Trần Quốc Toản - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bá»™ Công ThÆ°Æ¡ng), nhằm khôi phục hoạt Ä‘á»™ng giao thÆ°Æ¡ng, Bá»™ Công ThÆ°Æ¡ng Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng báo cáo, kiến nghị và được Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ chấp thuận tiếp tục mở lại hoạt Ä‘á»™ng các cá»­a khẩu phụ, lối mở trên tuyến biên giá»›i Việt Nam - Trung Quốc.

Tuy nhiên, nhÆ° thừa nhận của ông Đinh Kỳ Giang - Phó Giám đốc Sở Công ThÆ°Æ¡ng tỉnh Lạng SÆ¡n, việc Trung Quốc dừng thông quan không phải lý do duy nhất khiến hàng nghìn xe Ä‘ang ùn ứ chờ thông quan tại các cá»­a khẩu. 

Theo các chuyên gia, việc “mở cá»­a khẩu phụ, lối mở” chỉ là liều thuốc trÆ°á»›c mắt, ngắn hạn, trên hết là cần giải pháp lâu dài, căn cÆ¡ của nhiều ngành, thay đổi từ sản xuất, chế biến, vận tải, chuá»—i cung ứng, lÆ°u thông hàng hóa đến quản lý xuất nhập khẩu… Đơn cá»­ nhÆ° tại sao không thể đặt ra vấn đề: xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc theo hình thức chính ngạch hay tìm kiếm, mở rá»™ng sang các thị trường xuất khẩu má»›i… 

Tá»± phát, manh mún, ngắn hạn… tÆ° duy ấy luôn luôn là lá»±c cản nông sản Việt tiến xa… Càng há»™i nhập, tÆ° duy ấy càng phải được gấp rút thay đổi. Chừng nào tÆ° duy ấy không theo kịp vá»›i thá»±c tế phát triển, thì ắt hẳn, nÆ°á»›c mắt người làm ra nông sản Việt sẽ còn rÆ¡i.

TheoTrang Hà/Báo NB&CL

https://congluan.vn/nuoc-mat-nong-san-bao-gio-thoi-roi-post173626.html