Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi (phường Quảng Thắng, TP Thanh Hóa) cùng con dâu ôn lại ká»· niệm về người con gái, em chồng Ä‘ã hy sinh. Ảnh: HÆ°Æ¡ng Thảo

Người mẹ kiên cường, bản lÄ©nh

Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi là con gái đất HÆ°ng Yên. Cuá»™c đời mẹ Mùi mang nhiều ná»—i nhọc nhằn, tủi hờn ít ai thấu tỏ. Mồ côi mẹ từ nhỏ, bố Ä‘i lấy vợ hai, mẹ Mùi lá»›n lên nhÆ° ngọn cỏ ven đường, Ä‘i ở hết nhà này sang nhà khác kiếm miếng cÆ¡m manh áo qua ngày. Mẹ Mùi lấy chồng khi má»›i tròn 9 tuổi - cái lứa tuổi ăn chÆ°a no, lo chÆ°a tá»›i. Đứa trẻ cứ thế dò dẫm bÆ°á»›c Ä‘i trên con đường trưởng thành. Rồi bố mẹ chồng cÅ©ng mất sá»›m: Bố chồng bị bệnh, mẹ chồng bị giặc Pháp bắn chết. Chồng tham gia hoạt Ä‘á»™ng cách mạng nên thường xuyên vắng nhà, hành tung bí ẩn. Má»™t mình mẹ Mùi quán xuyến mọi việc trong nhà và nuôi em chồng lên 5 tuổi. Mẹ Mùi tâm sá»±: “Kể sao cho hết khó khăn, vất vả khi ấy. Mẹ lo chạy chợ vá»›i Ä‘ôi quang gánh trên vai, má»™t bên là hàng hóa, má»™t bên là em chồng ngồi lọt thỏm trong quang gánh”. Cuá»™c sống nhọc nhằn, lam lÅ© nhÆ° thế cÅ©ng không làm mẹ Mùi khuất phục.

Mẹ Ä‘ã can đảm lá»±a chọn Ä‘i theo con đường cách mạng. Mẹ là thành viên hăng hái, nhiệt tình trong Ä‘á»™i du kích nữ của địa phÆ°Æ¡ng, Ä‘ã từng có lần bị giặc Pháp bắt.

Sau má»™t thời gian hoạt Ä‘á»™ng, Ä‘á»™i du kích nữ Hoàng Ngân có dấu hiệu bị lá»™, để tránh sá»± truy lùng của địch, cÆ¡ sở chủ trÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°a mẹ vào Thanh Hóa. Ngày vào Thanh Hóa, mẹ Mùi mang theo em chồng, hai chị em quyết tâm nÆ°Æ¡ng tá»±a vào nhau mà sống. Đối vá»›i mẹ Mùi, tỉnh Thanh Hóa là mảnh đất lành, nÆ¡i dung dưỡng, chở che cuá»™c đời qua nhiều phen sóng gió, từng bÆ°á»›c gây dá»±ng tổ ấm nhỏ. Mẹ Mùi kể: “Vào Thanh Hóa được má»™t thời gian, rất tình cờ, hai vợ chồng tôi gặp lại nhau sau bao ngày mất liên lạc. Nếu không đến Thanh Hóa, chúng tôi chẳng biết Ä‘ã lÆ°u lạc phÆ°Æ¡ng trời nào, có cách nào tìm lại nhau”. Chồng mẹ vẫn tiếp tục hoạt Ä‘á»™ng cách mạng cho đến ngày hòa bình, ông về làm ở Ty LÆ°Æ¡ng thá»±c Thanh Hóa. Mẹ Mùi tần tảo mÆ°u sinh, vun vén gia Ä‘ình, nuôi em chồng, nuôi con. Chẳng phải nÆ¡i “chôn nhau cắt rốn” nhÆ°ng chính mảnh đất xứ Thanh lại là nÆ¡i gắn bó, ghi dấu mọi vui buồn cuá»™c đời mẹ Mùi và gia Ä‘ình cho đến ngày hôm nay.

Những ná»—i Ä‘au khó nói hết thành lời...

Nuôi em chồng từ lúc má»›i lên 5 đến khi trưởng thành, mẹ Mùi Ä‘âu ngờ rằng có ngày sinh ly, tá»­ biệt Ä‘au Ä‘á»›n. 18 tuổi đời, chàng trai Nguyá»…n Đức Quý, em chồng của mẹ Mùi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc khoác ba lô lên đường nhập ngÅ©, dâng hiến tuổi thanh xuân của mình cho Ä‘á»™c lập, tá»± do dân tá»™c. Mẹ Mùi xúc Ä‘á»™ng chia sẻ: "Ngày chú Quý Ä‘i bá»™ Ä‘á»™i, chính chồng tôi là người Ä‘Æ°a đến chá»— tập kết quân. Tính em hiền lành, ít nói nhÆ°ng sống ná»™i tâm, tình cảm lắm”. Chiến trường khốc liệt, liên lạc khó khăn, gia Ä‘ình chỉ nhận được tin em nhắn qua người đồng Ä‘á»™i gần nhà về phép rằng: Em Ä‘ang ở mặt trận, em khỏe, anh chị đừng quá lo lắng cho em. Anh chị ở nhà giữ gìn sức khỏe.

Ấy vậy mà, chú ấy Ä‘i mãi chẳng thấy về. Ngày nhận giấy báo tá»­ của em chồng, mẹ Mùi nhÆ° chết lặng, gào khóc trong Ä‘au Ä‘á»›n, thÆ°Æ¡ng xót... Giờ Ä‘ây, khi ngồi bần thần vuốt ve tờ giấy báo tá»­ của liệt sÄ©, tiểu Ä‘á»™i phó Nguyá»…n Đức Quý Ä‘ã nhuốm màu thời gian, mẹ Mùi nhÆ° Ä‘ang tâm sá»± vá»›i người Ä‘ã khuất: “Tôi thÆ°Æ¡ng chú Quý lắm. Bố mẹ mất sá»›m, cảnh Ä‘ói nghèo chẳng có gì ngoài ngô, khoai. ThÆ°Æ¡ng em đấy mà chẳng biết lấy gì lo lắng cho em tÆ°Æ¡m tất, đủ đầy”. Má»—i lần nghÄ© về chú Quý, mẹ Mùi lại rÆ°ng rÆ°ng nÆ°á»›c mắt: “Tâm nguyện lá»›n nhất của tôi là tìm thấy hài cốt của em để Ä‘Æ°a em về an táng, mà vẫn chÆ°a thành”...

Câu chuyện về chú Quý vừa dứt, mẹ Mùi tiếp tục Ä‘Æ°a cho những vị khách lạ xem tờ giấy báo tá»­ ghi tên Nguyá»…n Thị Thắng. Đó là tên người con gái của mẹ hy sinh khi Ä‘ang làm nhiệm vụ trên công trường đắp Ä‘ê sông Mã, ngày 14-6-1972. Khi Ä‘ó, chị Thắng má»›i 17, 18 tuổi, Ä‘ang là học sinh Trường SÆ° phạm 7+3. Ná»—i Ä‘au Ä‘á»›n, mất mát, hy sinh trong cuá»™c đời mẹ Mùi biết lời nào nói cho vÆ¡i, cho cạn. NÆ°á»›c mắt thấm đẫm cuá»™c đời người mẹ kiên cường, dÅ©ng cảm. Mẹ Mùi hồi tưởng lại ký ức, ká»· niệm về đứa con gái ngoan hiền mà bạc mệnh: “TrÆ°á»›c ngày hy sinh, Thắng về nhà lấy gạo để chuẩn bị mang lên trường học. Tôi còn may cho nó má»™t cái áo, nón má»›i. Chẳng biết có phải là Ä‘iềm báo gì không nhÆ°ng nó lạ lắm. Đang phÆ¡i lúa ngoài sân, tôi thấy nó lặng lẽ thắp má»™t nén hÆ°Æ¡ng rồi đến ngồi bên bậu cá»­a sổ. Tôi có hỏi: Sao con lại thắp hÆ°Æ¡ng? Con má»›i nói má»™t câu vá»›i tôi là: Ngày mai con lên công trường đắp Ä‘ê. Chiến tranh khốc liệt sống giờ chết giờ, biết có còn cÆ¡ há»™i nào mà thắp nén hÆ°Æ¡ng thÆ¡m".

Câu nói tưởng vu vÆ¡ ấy lại trở thành hiện thá»±c tàn khốc, phÅ© phàng. Khoảng 9 giờ 10 phút, máy bay Mỹ bất ngờ trút bom xuống công trường đắp Ä‘ê sông Mã khiến cho 64 giáo viên, học sinh Trường Y, Trường SÆ° phạm 7+3 Thanh Hóa hy sinh, 96 người bị thÆ°Æ¡ng. Phần lá»›n các chàng trai, cô gái ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, trong Ä‘ó có chị Thắng. Mẹ Mùi bá»™c bạch: “Hôm Thắng về nhà cÅ©ng Ä‘ã là ngày mùng 3-5 âm lịch, chỉ còn 2 ngày nữa là đến Tết Đoan Ngọ. Tôi có bảo con ở nán lại má»™t hôm, ăn Tết Đoan Ngọ vá»›i gia Ä‘ình xong rồi Ä‘i. NhÆ°ng nó nhất quyết không ở, nó bảo không được mất ká»· luật nhÆ° thế. Giá mà nó nghe lời tôi ở lại, thì biết Ä‘âu...”. Và, chúng tôi hiểu rằng, hai từ “giá nhÆ°” ấy ẩn chứa cả những xót xa, thÆ°Æ¡ng tiếc của người mẹ dành cho đứa con gái Ä‘ã xa mãi mãi của mình.

Có lẽ trong suốt cuá»™c đời mình, Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi sẽ chẳng thể nào nguôi ngoai ná»—i nhá»› thÆ°Æ¡ng, tiếc nuối về những người Ä‘ã khuất. NhÆ°ng hÆ¡n hết, chính nghị lá»±c sống, bản lÄ©nh, tấm lòng của mẹ Mùi Ä‘ã viết nên khúc ca đẹp về cuá»™c đời người Mẹ Việt Nam Anh hùng, là bài học răn dạy con cháu ngày hôm nay phải biết sống, cống hiến sao cho xứng Ä‘áng vá»›i công lao của các thế hệ cha anh. Là mẹ, là chị của hai liệt sÄ©, mẹ Mùi vẫn mãi tâm niệm má»™t Ä‘iều giản dị: “Chiến tranh và những mất mát trong chiến tranh là ná»—i Ä‘au của toàn nÆ°á»›c, toàn dân, không phải của má»™t mình gia Ä‘ình tôi. Đã là người dân nÆ°á»›c Việt thì bao giờ cÅ©ng phải biết ná»— lá»±c cố gắng xây dá»±ng và bảo vệ quê hÆ°Æ¡ng, Tổ quốc”.

Theo Thảo Linh/Báo Thanh Hóa Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/doi-song-xa-hoi/khuc-ca-ve-cuoc-doi-me-viet-nam-anh-hung/163422.htm