"Nhìn thẳng vào sá»± thật, Ä‘ánh giá Ä‘úng sá»± thật, nói rõ sá»± thật” cần được báo chí phát huy nhÆ° má»™t vÅ© khí đắc lá»±c.

Sức mạnh của sá»± công khai

Má»›i Ä‘ây, mạng xã hôi xôn xao trÆ°á»›c hình ảnh "Tấm áp phích đặt trÆ°á»›c cÆ¡ sở 2 của Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Ná»™i in hình quốc kỳ Trung Quốc" vá»›i ná»™i dung “Chào mừng 78 năm thành lập Quân Ä‘á»™i nhân dân Việt Nam, 33 năm ngày há»™i quốc phòng toàn dân, 50 năm chiến thắng Hà Ná»™i - Điện Biên Phủ trên không”.

Ngay lập tức, báo chí vào cuá»™c xác minh thông tin, làm việc vá»›i lãnh đạo trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Ná»™i, tấm áp phích được hạ xuống, 2 cán bá»™ trong vụ việc sai phạm này bị ká»· luật Ä‘ình chỉ công tác. Đặc biệt, thông tin chính thống được đăng tải rá»™ng rãi, sá»± hoang mang của công chúng được "hoá giải", thông tin xấu Ä‘á»™c, luận Ä‘iệu sai trái không "có cá»­a" xuất hiện và diá»…n biến.

Nhá»› lại vào dịp lá»… ká»· niệm 1000 năm Thăng Long - Hà ná»™i, má»™t vụ việc vô cùng Ä‘áng tiếc Ä‘ã xảy ra tại khu vá»±c phía sau khán Ä‘ài C, Sân vận Ä‘á»™ng Quốc gia Mỹ Đình, Từ Liêm, Hà Ná»™i. Hai container chứa pháo hoa Ä‘ã bị bốc cháy, làm 4 người thiệt mạng và 3 người khác bị thÆ°Æ¡ng. Nguyên nhân của vụ cháy nổ được xác định là do sÆ¡ xuất trong quá trình vận chuyển. 

Đây là má»™t vụ việc tÆ°Æ¡ng đối nhạy cảm - xảy ra trong má»™t không khí lá»… há»™i ká»· niệm mang tính lịch sá»­. Nhiều quan Ä‘iểm Ä‘Æ°a ra là không nên Ä‘Æ°a thông tin. NhÆ°ng giữa hàng trăm phóng viên quốc tế và sá»± hoang mang của người dân, TP Hà Ná»™i quyết định thông qua các loại hình báo chí sẽ nói thẳng, nói rõ về nguyên nhân sá»± việc đến vá»›i công chúng. Rủi ro không may là chuyện không tránh khỏi, và quyết định Ä‘ó của TP Hà Ná»™i là vô cùng Ä‘úng đắn, khi Ä‘ã dẹp bỏ hết những băn khoăn trong xã há»™i - và ngày lá»… ká»· niệm 1000 năm Thăng Long vẫn diá»…n ra rất trọng thể và đầy ý nghÄ©a. 

Má»™t câu chuyện nữa không thể không nhắc tá»›i - Ä‘ó là khi chính quyền thành phố Hà Ná»™i quyết định thá»±c hiện Đề án thay thế 6.700 cây xanh ở má»™t số tuyến phố của Thủ Ä‘ô. Sá»± vá»™i vã trong thá»±c hiện, sá»± yếu kém trong quản lý, sá»± thiếu khoa học trong tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng và sá»± lãng phí nguồn tài chính... là những vấn đề Ä‘ã được báo chí và các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông phát hiện, phân tích, bình luận; các bài báo được công chúng ủng há»™ Ä‘ã tạo nên má»™t sức mạnh dÆ° luận Ä‘áng kể khiến chính quyền TP Hà Ná»™i phải gấp rút cho dừng chÆ°Æ¡ng trình, kiểm tra và chấn chỉnh.

Đó là những ví dụ Ä‘iển hình trong việc kịp thời cung cấp thông tin thiết thá»±c chính xác của báo chí đến vá»›i công chúng, xoá bỏ những băn khoăn hoang mang trong tâm lý xã há»™i cÅ©ng nhÆ° má»™t giải pháp thông minh, nhanh chóng phòng và chống thông tin xấu Ä‘á»™c, luận Ä‘iệu xuyên tạc trong thời kỳ bùng nổ của mạng xã há»™i. Đó cÅ©ng chính là minh chứng sống Ä‘á»™ng cho sức mạnh của sá»± công khai.

Trao đổi xung quanh vấn đề này, PGS. TS, nhà báo Đỗ Chí NghÄ©a - á»¦y viên Thường trá»±c Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc há»™i cho rằng: Trong thời kỳ các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông xã há»™i lên ngôi nhÆ° hiện nay, báo chí cần có thái Ä‘á»™ cởi mở trÆ°á»›c những sá»± việc trong đời sống xã há»™i. Tất nhiên có những vấn đề liên quan đến bí mật quốc gia, về thuần phong mỹ tục, những lợi ích thiết thân của dân tá»™c, nhân phẩm của con người, báo chí cần khai thác và xá»­ lý khéo léo mang tính định hÆ°á»›ng tích cá»±c. 

"Nhìn thẳng vào vấn đề - Ä‘ó là cách ứng xá»­ có trách nhiệm nhất của báo chí. Vá»›i thái Ä‘á»™ cởi mở Ä‘ó, báo chí Ä‘Æ°a thông tin công khai, minh bạch có cân nhắc. Từng trường hợp phải xá»­ lý khác nhau nhÆ°ng nhìn chung tổng thể đừng nghÄ© nói gì, làm gì cÅ©ng là nhạy cảm - nhìn sá»± việc nào cÅ©ng có tâm lý sợ hãi thì không ổn, không giải quyết được vấn đề. NhÆ° vậy báo chí sẽ mất Ä‘i sá»± nhanh nhạy, các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông khác tràn vào và chúng ta mất trận địa", nhà báo Đỗ Chí NghÄ©a nhận định.

Tin tưởng vào công chúng

Kể từ khi mạng xã há»™i ra đời và phát triển bùng nổ trong hÆ¡n 1 thập ká»· trở lại Ä‘ây tại Việt Nam…, báo chí Ä‘ã chịu những tác Ä‘á»™ng mạnh mẽ, từ việc thua thiệt trong thông tin ban đầu, sá»± chậm trá»… trong Ä‘Æ°a tin, thậm chí bị mạng xã há»™i “dắt mÅ©i” Ä‘Æ°a tin sai lệch, không kiểm chứng đến bị chia sẻ thị phần quảng cáo má»™t cách Ä‘áng báo Ä‘á»™ng… Báo chí Ä‘ã bị mạng xã há»™i cạnh tranh gay gắt, ngay cả báo mạng Ä‘iện tá»­ hoạt Ä‘á»™ng trên cùng môi trường, nền tảng Internet.

Mạng xã há»™i ra đời, phát triển bùng nổ rõ ràng Ä‘em đến nhiều thách thức, cÅ©ng nhÆ° cÆ¡ há»™i đối vá»›i báo chí, buá»™c báo chí phải có những sá»± thay đổi phù hợp, cả về ná»™i dung thông tin, cÅ©ng nhÆ° hình thức thông tin, má»›i có thể khắc phục những hạn chế, yếu kém và tận dụng cÆ¡ há»™i, lợi thế để tạo ra những sức mạnh má»›i của mình trong quá trình sống chung vá»›i “thế lá»±c” Ä‘áng gờm này.

Trong bối cảnh này, việc ngăn chặn thông tin xấu Ä‘á»™c trở thành nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của báo chí. Tuy nhiên, dù hành lang pháp lý, những chế tài, nghị định Ä‘ã được ban hành nhÆ°ng công cuá»™c chống tin giả xem ra vẫn còn rất gian nan. 

PGS. TS, nhà báo Đỗ Chí NghÄ©a khẳng định, trong cuá»™c chiến Ä‘ó, giải pháp căn cÆ¡ nhất là báo chí cần Ä‘ề cao công chúng và tin vào công chúng, đừng nghÄ© chỉ má»™t thông tin xấu xuất hiện là công chúng tin ngay. Hãy để cho công chúng có những phản xạ có Ä‘iều kiện, để họ phải thận trọng, phải cảnh giác - từ Ä‘ó tạo ra sức đề kháng. Nếu chúng ta ná»— lá»±c sau 3 tiếng có thể xoá được thông tin xấu Ä‘á»™c trên mạng - nhÆ°ng chỉ 5 phút là có thể lập được má»™t địa chỉ má»›i. Vậy trong cuá»™c Ä‘ua này ai thắng?

Mặt khác khi xá»­ lý trang mạng xã há»™i hay chủ nhân trang mạng Ä‘ó nếu không cẩn thận sẽ dính bẫy PR. Các trang mạng ngày càng nổi tiếng khiến cho người sở hữu mạng Ä‘ó phấn khởi, có thêm Ä‘á»™ng lá»±c để làm tiếp, đồng thời thu hút được lượt người xem, khi họ bật chức năng kiếm tiền lên là họ có tiền.

"Nếu chúng ta cứ dừng lại ở việc xoá các trang mạng xã há»™i sai phạm thì thá»±c chất cÅ©ng giống nhÆ° việc chống covid là cách ly, phong tỏa, trong khi giải pháp căn cÆ¡ nhất là phải tăng sức đề kháng - phải có vắc xin", nhà báo Đỗ Chí NghÄ©a cho biết.

Theo PGS. TS Đỗ Chí NghÄ©a, đừng tách riêng báo chí ra khỏi mạng xã há»™i, đừng tách riêng báo chí ra khỏi các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông má»›i. Mà trong chiến lược phải đặt ra má»™t mối quan hệ khăng khít tÆ°Æ¡ng thích. Khi má»™t thông tin xấu Ä‘á»™c được lan truyền, báo chí cần nhắm ngòi bút vào thẳng vấn đề Ä‘ó, phân tích, bình luận và Ä‘Æ°a ra quan Ä‘iểm chính thống, tá»± khắc thông tin Ä‘ó sẽ được pha loãng - công chúng không phải nghe và Ä‘i theo thông tin má»™t chiều Ä‘ó nữa.

Không ngẫu nhiên mà từ rất lâu rồi, dân ta có câu “Báo đăng Ä‘ây này”. Câu nói má»™c mạc ấy có hàm ý tích cá»±c: Đã là Ä‘ài nói, báo đăng thì chỉ có Ä‘úng, trung thá»±c, chính xác. Thế nên người dân Ä‘ã Ä‘á»™ng viên, cổ vÅ© nhau học tập, làm theo những Ä‘iều Ä‘ài nói, báo đăng. Niềm tin mà Ä‘ông đảo thính giả, khán giả, Ä‘á»™c giả dành cho các cÆ¡ quan báo chí là niềm vinh dá»±, tá»± hào của những người cầm bút chân chính!

Trong bối cảnh hiện nay, hình thức và phÆ°Æ¡ng thức tiếp cận thông tin của công chúng đổi thay, không thuần túy là sá»± thụ Ä‘á»™ng nên mô hình phục vụ thông tin của các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng thay đổi. Đặc Ä‘iểm nổi bật trong hoạt Ä‘á»™ng tác nghiệp báo chí thời kỳ 4.0 là sá»± tÆ°Æ¡ng tác hai chiều giữa cÆ¡ quan báo chí và công chúng. Có thể nói, công chúng Ä‘ã tham gia quá trình nắm bắt, sản xuất, xuất bản và phát sóng thông tin ở nhiều chiều cạnh. Họ vừa là đối tượng phục vụ, vừa là nhân vật trải nghiệm, vừa là người thẩm định, Ä‘ánh giá.

Qua nguồn tin và trao đổi của công chúng, các cÆ¡ quan báo chí biết được những Ä‘iểm mạnh, yếu; nhiều sản phẩm báo chí tiếp tục được “sống” trong má»™t vòng đời má»›i khi có sá»± phản hồi của bạn đọc, khán thính giả. Trong má»™t biển thông tin, nhất là sá»± phát tán tràn lan trên mạng xã há»™i, nhà báo trở thành những người dẫn đường để phục vụ “thượng đế” của mình bằng khả năng lọc, kiểm chứng, phân tích thông tin chính thống, bảo đảm sá»± chân thá»±c, chính xác.

Để thá»±c hiện tốt được nhiệm vụ ấy, chính báo chí cÅ©ng phải đặt niềm tin vào công chúng - những người đồng hành cùng chung má»™t lợi ích dân tá»™c.

Theo Phan Hoài Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/bao-chi-va-cong-chung-niem-tin-tao-nen-suc-manh-post228413.html