Quan Ä‘iểm nhất quán của Bá»™ Tài chính là cần sá»­a đổi Nghị định số 95/2021/NÐ-CP, giao thống nhất má»™t đầu mối về Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng là cÆ¡ quan quản lý ngành thá»±c hiện nhiệm vụ về xác định giá và định mức chi phí; Bá»™ Tài chính đảm nhận thá»±c hiện chức năng thanh tra, kiểm tra việc tính toán các khoản định mức trong giá cÆ¡ sở; việc Ä‘iều hành và giám sát thá»±c hiện trích lập, sá»­ dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Quản lý phân tán, khó Ä‘iều hành

Theo nhận định của Thứ trưởng Tài chính Nguyá»…n Ðức Chi, đề xuất Ä‘iều chỉnh này Ä‘ã được rà soát kỹ dá»±a theo những cÆ¡ sở pháp lý và Ä‘ánh giá từ thá»±c tiá»…n. Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng là cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c trong lÄ©nh vá»±c kinh doanh xăng dầu, chủ trì Ä‘iều hành giá xăng dầu; tuy nhiên, má»™t số nhiệm vụ Ä‘iều hành giá xăng dầu lại phân công cho Bá»™ Tài chính (nhÆ° giám sát trích lập, sá»­ dụng Quỹ bình ổn giá; rà soát tính toán công bố các khoản định mức để tính giá cÆ¡ sở).

Ðây chính là nguyên nhân dẫn đến sá»± phân tán trong khâu tổ chức thá»±c hiện trong thời gian qua, vì thế cần giao thống nhất cho má»™t cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c về kinh doanh xăng dầu, đồng thời là cÆ¡ quan Ä‘iều hành giá xăng dầu để tăng tính chủ Ä‘á»™ng, nâng cao hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng. Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng cÅ©ng Ä‘ánh giá, việc Ä‘iều hành giá xăng dầu tách xa việc Ä‘iều hành cung cầu xăng dầu sẽ có những bất ổn khi lợi ích giữa các chủ thể trên thị trường xăng dầu không được hài hòa.

Ngoài ra, theo quy định, Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng là cÆ¡ quan quản lý, cấp phép các thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối, thÆ°Æ¡ng nhân phân phối xăng dầu; hÆ°á»›ng dẫn thá»±c hiện hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh, phân phối xăng dầu; hÆ°á»›ng dẫn thá»±c hiện hoạt Ä‘á»™ng xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất; bảo đảm cung ứng xăng dầu ổn định, Ä‘áp ứng nhu cầu xăng dầu trên địa bàn,...

Vá»›i chức năng, thẩm quyền nhÆ° vậy, Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng nắm được chi tiết các khâu tổ chức hoạt Ä‘á»™ng, tình hình hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh của các Ä‘Æ¡n vị; chi phí cần thiết phát sinh để duy trì, phát triển hệ thống phân phối; tình hình cung cầu, diá»…n biến giá xăng dầu nguyên liệu và thành phẩm.

Vì vậy, cÆ¡ quan chủ trì Ä‘iều hành giá cÆ¡ sở xăng dầu có thể chủ Ä‘á»™ng xác định chính xác và tính toán các yếu tố hình thành giá cÆ¡ sở và công bố Ä‘iều hành; chủ Ä‘á»™ng phÆ°Æ¡ng án trong những tình huống thiếu hụt, bất thường. "Việc giao thống nhất nhiệm vụ về giá chuyển về Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng sẽ giúp cÆ¡ quan chủ trì Ä‘iều hành giá nắm bắt bản chất của các yếu tố hình thành giá cÆ¡ sở để Ä‘iều hành giá xăng dầu phù hợp thá»±c tiá»…n phát sinh cÅ©ng nhÆ° tăng cường giám sát đối vá»›i chi phí thá»±c hiện của các thÆ°Æ¡ng nhân.

Việc quản lý phân tán nhÆ° hiện nay làm phát sinh thêm quy trình và gây khó khăn cho cÆ¡ quan Ä‘iều hành giá vì giá cÆ¡ sở là tổng hòa của các yếu tố hình thành giá, không chỉ Ä‘Æ¡n giản là việc quyết định tăng/giảm giá tại thời Ä‘iểm Ä‘iều hành giá", Thứ trưởng Nguyá»…n Ðức Chi nhấn mạnh.

Theo Cục trưởng Quản lý giá (Bá»™ Tài chính) Nguyá»…n Minh Tiến, hiện nay, giá xăng dầu trong nÆ°á»›c phụ thuá»™c vào giá xăng dầu thế giá»›i (chiếm tá»· trọng từ 60 đến 80% tùy từng chủng loại trong công thức tính giá cÆ¡ sở). Vì vậy, vá»›i những biến Ä‘á»™ng Ä‘á»™t biến của giá thế giá»›i, sẽ ảnh hưởng đến hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là tại kỳ Ä‘iều hành giá lại giảm sâu so vá»›i giá nhập mua. Mặt khác, những biến Ä‘á»™ng về cung cầu, cạnh tranh thị trường, chiến lược tổ chức hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của doanh nghiệp cÅ©ng ảnh hưởng không nhỏ đến doanh nghiệp.

Chính vì thế, việc Ä‘iều chỉnh các khoản chi phí định mức trong giá cÆ¡ sở Ä‘ã được thá»±c hiện theo Ä‘úng quy định hiện hành để không ảnh hưởng đến hoạt Ä‘á»™ng của doanh nghiệp. Vá»›i các phÆ°Æ¡ng án được Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng dá»± thảo trình Chính phủ, để có cÆ¡ sở lá»±a chọn phÆ°Æ¡ng án, Bá»™ Tài chính đề nghị rà soát, xác định rõ các khoản chi phí cần bổ sung trong giá cÆ¡ sở và tổ chức lấy ý kiến để báo cáo Chính phủ xem xét quyết định đối vá»›i phÆ°Æ¡ng án giữ nguyên cách Ä‘iều hành hiện tại. Nếu sá»­a đổi công thức giá và phÆ°Æ¡ng pháp công bố giá cÆ¡ sở mặt hàng xăng dầu, Bá»™ Tài chính đề nghị theo hÆ°á»›ng Nhà nÆ°á»›c chỉ công bố các yếu tố cấu thành giá, các chi phí khác do các doanh nghiệp tá»± xác định và chịu trách nhiệm trÆ°á»›c các cÆ¡ quan kiểm toán.

Linh hoạt chính sách theo từng vùng miền

Do xăng dầu là mặt hàng quan trọng, thiết yếu đối vá»›i kinh tế-xã há»™i và đời sống nhân dân, cần Ä‘ánh giá cụ thể để xác định thời Ä‘iểm, lá»™ trình phù hợp khi thay đổi căn bản cÆ¡ chế. Ðể có cÆ¡ sở báo cáo Chính phủ, cần làm rõ thêm về thị trường kinh doanh xăng dầu hiện nay; tác Ä‘á»™ng của việc thay đổi cÆ¡ chế Ä‘iều hành giá đối vá»›i hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh xăng dầu, bảo đảm nguồn cung trong nÆ°á»›c và các mục tiêu kiểm soát lạm phát, Ä‘iều hành kinh tế vÄ© mô.

Trường hợp giá xăng dầu tăng cao, ảnh hưởng lạm phát và ổn định kinh tế-xã há»™i, Nhà nÆ°á»›c có công cụ để quản lý chính sách há»— trợ đối tượng người nghèo, vùng sâu vùng xa,… nhÆ° thế nào cần có câu trả lời rõ ràng. Có thể tham khảo thêm kinh nghiệm của các quốc gia khi ứng phó biến Ä‘á»™ng giá xăng dầu tăng trong ná»­a đầu năm 2022 vừa qua.

Trong bối cảnh quy mô của các thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu hiện nay không đồng đều, khi được giao quyền chủ Ä‘á»™ng trong quyết định giá bán lẻ của doanh nghiệp, cần có phÆ°Æ¡ng án kiểm soát cụ thể và chế tài để hạn chế tình trạng tăng giá bất hợp lý.Ðồng thời, khi chuyển đổi từ giá cÆ¡ sở sang việc công bố bốn yếu tố (gồm chi phí định mức, thuế, quỹ, lợi nhuận định mức), Bá»™ Tài chính đề nghị nghiên cứu cÆ¡ sở làm căn cứ tính toán trích lập và chi sá»­ dụng Quỹ bình ổn giá; nghiên cứu cÆ¡ chế kiểm soát chi phí của các doanh nghiệp bảo đảm công khai minh bạch, tránh lợi dụng tăng giá bất hợp lý. Nếu tiếp tục giữ Quỹ bình ổn giá để Ä‘iều hành giá xăng dầu, cần sá»­a đổi theo hÆ°á»›ng quy định nguyên tắc sá»­ dụng quỹ, cÆ¡ quan nhà nÆ°á»›c có thẩm quyền chỉ can thiệp Ä‘iều hành giá thông qua việc Ä‘iều chỉnh mức trích lập, chi Quỹ bình ổn giá khi giá xăng dầu công bố kỳ này so vá»›i kỳ công bố giá liền trÆ°á»›c có biến Ä‘á»™ng tăng từ 10% trở lên hoặc giảm từ 7% trở lên.

Theo Ä‘ó, cần làm rõ thêm giá xăng dầu công bố là giá nào để làm căn cứ trích lập, chi sá»­ dụng quỹ bình ổn giá. Ngoài ra, liên quan Quỹ bình ổn giá, cần nghiên cứu bổ sung quy định về giao cÆ¡ quan cấp phép cho doanh nghiệp đủ Ä‘iều kiện làm thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu xá»­ lý đồng bá»™ Quỹ bình ổn giá trong trường hợp thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu bị thu hồi giấy xác nhận đủ Ä‘iều kiện làm thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu (hoặc không làm thủ tục cấp má»›i khi giấy xác nhận đủ Ä‘iều kiện làm thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu hết hạn; thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu chủ Ä‘á»™ng đăng ký không tiếp tục làm thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu; doanh nghiệp là thÆ°Æ¡ng nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu bị phá sản, giải thể,...).

Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý đối vá»›i hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh xăng dầu, góp phần phòng, chống gian lận thÆ°Æ¡ng mại, tránh gây thiệt hại cho người tiêu dùng và chống thất thu ngân sách nhà nÆ°á»›c, Bá»™ Tài chính đề nghị Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng phối hợp nghiên cứu bổ sung quy định việc thá»±c hiện hóa Ä‘Æ¡n Ä‘iện tá»­ và kết nối dữ liệu hóa Ä‘Æ¡n Ä‘iện tá»­ giữa các cá»­a hàng xăng dầu, cÆ¡ sở sản xuất, kinh doanh xăng dầu vá»›i cÆ¡ quan thuế, coi Ä‘ây là má»™t trong những Ä‘iều kiện để doanh nghiệp được phép kinh doanh xăng dầu.

“Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng cÅ©ng nên rà soát, Ä‘ánh giá, giảm bá»›t số lượng khâu trung gian phân phối xăng dầu; nghiên cứu quy định mức thù lao tối thiểu đại lý bán lẻ xăng để bảo đảm hoạt Ä‘á»™ng cho các Ä‘Æ¡n vị bán lẻ ổn định nguồn cung trong kinh doanh xăng dầu, tránh tình trạng kho có hàng mà không bán cho người dân do càng bán, càng lá»—. Ðồng thời, nghiên cứu cho phép các đại lý xăng dầu được mua xăng dầu của các công ty phân phối khác về xăng dầu ngoài nhà cung cấp đại lý và quy định chất lượng giữa xăng dầu sản xuất trong nÆ°á»›c phù hợp xăng dầu nhập khẩu, giúp xăng dầu nhập khẩu và xăng dầu trong nÆ°á»›c cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh, doanh nghiệp nhập khẩu không bị thiệt hại”, Thứ trưởng Tài chính Nguyá»…n Ðức Chi nêu quan Ä‘iểm.

Theo Báo Nhân Dân/Báo Thanh Hóa Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/kinh-te/thong-nhat-dau-moi-quan-ly-khong-de-gia-xang-dau-bien-dong-bat-hop-ly/178679.htm