Vụ việc phóng viên Báo NTNN/Dân Việt bị hành hung ở Đà Bắc (Hòa Bình). Ảnh: Danviet.vn

Trang bị kinh nghiệm, kỹ năng thá»±c hiện phóng sá»± Ä‘iều tra

Được biết, hiện nay các quy định về bảo vệ nhà báo tác nghiệp ngoài Luật Báo chí, còn có nhiều Nghị định, thông tÆ° hÆ°á»›ng dẫn cụ thể. Trong  Ä‘ó, Nghị định 119/2020/NĐ-CP quy định về xá»­ phạt vi phạm hành chính trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí, hoạt Ä‘á»™ng xuất bản quy định rõ mức phạt đối vá»›i các hành vi cản trở hoạt Ä‘á»™ng của báo chí trái pháp luật.

Cụ thể, hành vi cản trở trái pháp luật hoạt Ä‘á»™ng nghề nghiệp của nhà báo, phóng viên có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, hành vi thu giữ trái phép phÆ°Æ¡ng tiện, tài liệu hoạt Ä‘á»™ng báo chí của nhà báo, phóng viên có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng… hành Ä‘á»™ng Ä‘e dọa tính mạng nhà báo, phóng viên mà chÆ°a đến mức truy cứu trách nhiệm hình sá»± có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng.

Ngoài ra, các cÆ¡ quan chức năng còn có thể áp dụng má»™t hoặc má»™t số biện pháp khắc phục hậu quả khi xá»­ lý vi phạm nhÆ° buá»™c xin lá»—i; buá»™c trả lại phÆ°Æ¡ng tiện, tài liệu thu giữ trái phép…

Tuy nhiên, thá»±c tế cho thấy việc thá»±c hiện các quy định pháp luật về bảo vệ người làm báo nếu không được các cÆ¡ quan chức năng thá»±c hiện nghiêm sẽ tạo ra tiền lệ xấu. Sau má»—i vụ việc nhà báo bị Ä‘e dọa, hành hung nếu việc xá»­ lý không triệt để, không có sá»± vào cuá»™c Ä‘iều tra làm rõ của các cÆ¡ quan chức năng sẽ ảnh hưởng lá»›n đến việc nhà báo tham gia phòng chống tiêu cá»±c, bảo vệ lẽ phải, bảo vệ sá»± thật, bảo vệ công lý…

Ông LÆ°u Bình Nhưỡng, Đại biểu Quốc há»™i, Phó Trưởng Ban Dân nguyện (Ủy ban Thường vụ Quốc há»™i) cho rằng: Nhà báo khi Ä‘i tác nghiệp, nhất là vá»›i những nhiệm vụ công vụ được giao, được Nhà nÆ°á»›c “đặt hàng”, thì cÅ©ng cần coi là người thi hành công vụ. Cho dù người Ä‘i thá»±c thi nhiệm vụ Ä‘ó, dù có phải là cán bá»™ công chức hay không, cÅ©ng có thể được coi là người thi hành công vụ.

Ông LÆ°u Bình Nhưỡng nhấn mạnh: "Ta cần nhìn nhận, vấn đề là chống người thi hành công vụ, chứ không phải là chống cán bá»™ công chức. Tôi cho rằng, các nhà làm luật, các luật gia và cả nhà khoa học, cÅ©ng cần thống nhất các định nghÄ©a này và dần dần hoàn thiện pháp luật xuất phát từ thá»±c tiá»…n. Chính vì thế, vá»›i những vụ việc hành hung phóng viên, nhà báo khi Ä‘ang tác nghiệp, vá»›i những nhiệm vụ được giao, thì cần phải xem xét nhÆ° việc chống lại người thi hành công vụ".

Thá»±c tế cho thấy, Ä‘ã có rất nhiều vụ việc Ä‘e dọa, hành hung Ä‘ánh đập phóng viên nhà báo xảy ra và Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã kịp thời phản ứng, ban hành các văn bản đề nghị các cÆ¡ quan chức năng có thẩm quyền xá»­ lý. Trong nhiều trường hợp, Há»™i Nhà báo Việt Nam cÅ©ng khẩn trÆ°Æ¡ng đề nghị cÆ¡ quan chức năng có biện pháp bảo vệ tính mạng, sức khỏe của nhà báo, phóng viên trong quá trình tác nghiệp, tránh việc đối tượng tiếp tục Ä‘e dọa, khủng bố tinh thần, uy hiếp phóng viên Ä‘ã gây tâm lý hoang mang, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuá»™c sống, sinh hoạt của người làm báo.

Phóng viên làm Ä‘iều tra, tiêu cá»±c luôn lăn lá»™n vá»›i nghề, họ mất khá nhiều công sức cho việc tìm kiếm và khai thác đề tài thậm chí dá»… có những rủi ro lá»›n. Họ lăn xả, Ä‘eo bám đề tài Ä‘iều tra hóc búa, phanh phui các vụ tiêu cá»±c, khuất tất, song nhiều nhà báo vẫn chÆ°a thật sá»± được bảo vệ an toàn.

Trong muôn vàn những khó khăn thá»­ thách mà phóng viên Ä‘iều tra, tiêu cá»±c có thể đối mặt, Há»™i Nhà báo Việt Nam cÅ©ng thường xuyên duy trì việc trang bị kinh nghiệm, kỹ năng thá»±c hiện phóng sá»± Ä‘iều tra. Trong Ä‘ó có việc tổ các lá»›p tập huấn về kỹ năng thá»±c hiện phóng sá»± Ä‘iều tra, Ä‘ã có nhiều lá»›p hÆ°á»›ng dẫn người làm báo thá»±c hiện các phÆ°Æ¡ng tiện kỹ thuật ứng dụng trong quá trình thá»±c hiện phóng sá»± Ä‘iều tra.

Qua má»—i lá»›p học này Ä‘ã góp phần định hÆ°á»›ng để phóng viên tìm kiếm đề tài và cách thức triển khai đề tài Ä‘iều tra, cách thức phỏng vấn, khai thác thông tin nhân vật; kỹ năng nhập vai và đối phó vá»›i tình huống nguy hiểm; những rủi ro pháp lý trong quá trình thá»±c hiện phóng sá»± Ä‘iều tra…Các lá»›p tập huấn này Ä‘ã góp phần để nhà báo, phóng viên tÆ°Ì£ tin xông xáo tiếp câÌ£n, thÆ°Ì£c hiêÌ£n các phóng sÆ°Ì£ chống tiêu cÆ°Ì£c, bảo vêÌ£ chính nghĩa, lẽ phải Ä‘ể Ä‘ảm bảo công bằng xã hôÌ£i.

Cần tính toán mức Ä‘á»™ rủi ro để phòng tránh

Đối vá»›i vấn đề tiêu cá»±c nhÆ° buôn bán ma túy, buôn lậu, phá rừng, ô nhiá»…m môi trường… luôn nảy sinh các vấn đề phức tạp, khó lường, các đối tượng các doanh nghiệp vi phạm pháp luật luôn lấy lợi nhuận lên hàng đầu.

Ngoài ra, khu vá»±c Ä‘ó thường diá»…n ra ở nÆ¡i hẻo lánh, miền rừng núi hiểm trở, chính quyền có phần không bao quát hết hoặc buông lỏng quản lý. Người làm báo Ä‘iều tra bắt buá»™c phải ghi lại được hình ảnh các vấn đề tiêu cá»±c, chứng minh má»™t cách rõ ràng những tồn tại, sai phạm của cÆ¡ quan, tổ chức, cá nhân.

Mặt khác nhà báo làm Ä‘iều tra tiêu cá»±c Ä‘ang triển khai đề tài nếu liên hệ vá»›i các cÆ¡ quan chức năng chuyên môn, liên hệ vá»›i chính quyền địa phÆ°Æ¡ng rất có thể dẫn đến tình trạng đề tài Ä‘ang triển khai bị lá»™, rút dây Ä‘á»™ng rừng, không "săn" được các bằng chứng rõ ràng, khách quan, khi các đối tượng tạm thời rút lui hay cố ý che giấu, bÆ°ng bít thông tin tiêu cá»±c.

Trao đổi vá»›i phóng viên báo Nhà báo và Công luận, nhà báo Toàn ThÆ° - Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC cho biết: "Đã có những cá nhân tổ chức coi sai phạm của mình là chuyện bình thường, Ä‘ã thành thông lệ, Ä‘ã có hệ thống, kéo dài không phải nhất thời. Việc này không ai giám sát, không ai đả Ä‘á»™ng đến. CÆ¡ sở vi phạm có địa chỉ cụ thể, có tÆ° cách pháp nhân. Không bị Ä‘Æ°a vào trong công tác quản lý nhà nÆ°á»›c ở địa phÆ°Æ¡ng. Người phóng viên Ä‘iều tra phải có được thông tin hình ảnh, ngoài ra cần có tÆ° liệu chắc chắn được thu thập từ nhiều nguồn. Để đối chứng, để chứng minh chắc chắn vá»›i các cÆ¡ quan chức năng về những sai phạm, tránh việc đổ lá»—i, chối bỏ".

Tuy nhiên khi cá nhân tổ chức phát hiện việc hành vi của mình Ä‘ang bị cÆ¡ quan báo chí phanh phui, sắp bị Ä‘Æ°a lên mặt báo thì các phản ứng mạnh sẽ xảy ra. Không chỉ Ä‘e dọa họ sẵn sàng đập thiết bị ghi hình, Ä‘iện thoại, thiết bị quay video để tránh việc lÆ°u lại các bằng chứng.

Rất nhiều tình huống nảy sinh, vì thế đối vá»›i má»—i nhà báo phóng viên khi tác nghiệp cần hình dung ra được các tình huống có thể dẫn đến những sá»± cố, tình huống không hay. Các phÆ°Æ¡ng tiện kỹ thuật máy móc rất có ích trong việc thu thập tài liệu bằng chứng cho bài Ä‘iều tra. Việc sá»­ dụng thành thạo các phÆ°Æ¡ng tiện hiện đại sẽ khiến cho báo chí Ä‘iều tra có sức thuyết phục hÆ¡n.

Chia sẻ về những giải pháp để bảo vệ nhà báo trong đấu tranh phòng, chống tiêu cá»±c, ông LÆ°u Bình Nhưỡng cho biết: Nhà báo trÆ°á»›c hết là công dân, họ phải tá»± bảo vệ mình trÆ°á»›c, tá»± bảo vệ mình trong quá trình hoạt Ä‘á»™ng có thể xảy ra những tác nhân không lường trÆ°á»›c được. Chúng ta tá»± bảo vệ không có nghÄ©a là chờ rủi ro đến, ở Ä‘ây phòng phải là số má»™t, cần tính toán đến những mức Ä‘á»™ rủi ro cao nhất. Tính toán những rủi ro sẽ đến từ những Ä‘âu để phòng tránh.

“Bên cạnh Ä‘ó, má»—i nhà báo có quyền được yêu cầu cÆ¡ quan tổ chức của mình, tờ báo của mình, Ban biên tập, sá»± há»— trợ của đồng nghiệp báo khác lên tiếng ủng há»™. Đặc biệt, má»—i nhà báo phóng viên cÅ©ng luôn chú ý đến vai trò của Há»™i Nhà báo Việt Nam, trong nhiều vụ việc Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã có những văn bản, hÆ°á»›ng dẫn kịp thời, bảo vệ há»™i viên của mình. Việc này Ä‘ã há»— trợ má»—i phóng viên nhà báo trong quá trình tác nghiệp”, ông LÆ°u Bình Nhưỡng chia sẻ.

Theo VÅ© Phong/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/de-moi-phong-vien-nha-bao-dieu-tra-chong-tieu-cuc-tu-tin-cong-hien-tac-nghiep-dung-quy-dinh-post242908.html