Ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng, Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam cho biết: Lâu nay các cÆ¡ quan báo chí thường phàn nàn việc các công ty công nghệ lá»›n chiếm hết doanh thu. Giờ Ä‘ây việc chấm dứt há»— trợ cookie của bên thứ 3 sẽ càng làm cho tình hình trở nên tồi tệ hÆ¡n. Những thay đổi liên quan đến quyền riêng tÆ° Ä‘e doạ làm giảm doanh thu hÆ¡n nữa trong ngắn hạn nhÆ°ng Ä‘ang thúc đẩy các cÆ¡ quan báo chí bắt đầu tá»± thu thập dữ liệu (first - party Data) và Ä‘ây có thể là cÆ¡ sở cho má»™t tÆ°Æ¡ng lai bền vững hÆ¡n. (Ảnh: SÆ¡n Hải)

70% số tiền chi cho quảng cáo trên các ấn phẩm giấy Ä‘ã bay hÆ¡i trong 15 năm qua

HÆ¡n 10 năm gần Ä‘ây, công nghệ Ä‘ã có sá»± thay đổi lá»›n, tác Ä‘á»™ng đến hành vi người dùng Internet và xu thế phát triển của báo chí hiện đại. Sá»± khác biệt giữa báo in, truyền hình và báo Ä‘iện tá»­ ná»›i rá»™ng bởi yếu tố công nghệ cho phép trình bày các thể loại báo chí đặc thù trên nền tảng Internet vá»›i tính tÆ°Æ¡ng tác cao.

Nhiều Ä‘á»™c giả lá»›n tuổi vẫn Ä‘ang giữ thói quen đọc báo in, nhÆ°ng tÆ°Æ¡ng lai không xa, những người sinh ra trong thế giá»›i digital sẽ là nhóm Ä‘á»™c giả chủ đạo. Mark Thompson, Giám đốc Ä‘iều hành của The New York Times, dá»± Ä‘oán báo in sẽ chấm dứt vai trò trong vòng 20 năm tá»›i. Sá»± phát triển của mạng xã há»™i Ä‘ã tạo cạnh tranh vá»›i báo Ä‘iện tá»­, đồng thời cÅ©ng đẩy người dùng lên Internet để tiếp nhận thông tin nhiều hÆ¡n. á»ž góc nhìn kinh tế, theo má»™t thống kê từ From Digital, gần 70% số tiền chi cho quảng cáo trên các ấn phẩm giấy Ä‘ã bay hÆ¡i trong 15 năm qua.

Theo nhiều cuá»™c khảo sát, các cÆ¡ quan báo chí không tin tưởng lắm vào triển vọng kinh doanh so vá»›i thời Ä‘iểm này năm ngoái mà lo ngại nhất về chi phí gia tăng, doanh nghiệp càng ngày càng ít quảng cáo trên báo chí, thu phí báo chí chÆ°a đủ mạnh. Kể cả những lãnh đạo cÆ¡ quan báo chí lạc quan cÅ©ng cho rằng năm 2023 sẽ phải giảm bá»›t nhân sá»± và triển khai các biện pháp cắt giảm chi phí. Trong khi Ä‘ó, người tiêu dùng ngày càng khó khăn, chi tiền đăng ký trả phí trên Ä‘iện tá»­ cÅ©ng là Ä‘iều cân nhắc của họ, doanh nghiệp giảm chi phí quảng cáo.

Tai Há»™i nghị Toàn quốc Há»™i Nhà báo Việt Nam 2023, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng, Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã Ä‘Æ°a ra nhận định: Các cÆ¡ quan báo chí vẫn phụ thuá»™c nhiều vào báo in thì sẽ đặc biệt rủi ro vì cạm bẫy tăng gấp Ä‘ôi, vào cuối năm 2022, cÆ¡n bão khó khăn Ä‘ã khiến hàng loạt cÆ¡ quan báo chí phải sa thải nhân viên - trên thế giá»›i tình trạng này diá»…n ra khá phổ biến. 

"Các cÆ¡ quan báo chí nào phụ thuá»™c quá nhiều vào báo in và phát hành quảng cáo sẽ khó khăn trong năm nay, báo địa phÆ°Æ¡ng càng rÆ¡i vào tình trạng bấp bênh, các Ä‘ài PTTH vấp phải nhiều thay đổi về công nghệ trong khi khán thính giả thì sụt giảm nhanh chóng ở tất cả các nhóm tuổi và còn xu hÆ°á»›ng giảm hÆ¡n nữa", ông Lê Quốc Minh nói.

Dá»± tính sẽ có nhiều nhật báo phải giảm kỳ, không phát hành 7 số má»—i tuần nữa, thậm chí ngừng luôn bản in. Các tờ báo địa phÆ°Æ¡ng và khu vá»±c sẽ gặp nhiều khó khăn, má»™t loạt các tạp chí chuyển sang mô hình có phiên bản online. Trả phí digital và bán gói sản phẩm cÅ©ng sẽ mang lại má»™t chút hy vọng do doanh thu quảng cáo rất khó khăn.

Do bán được ít báo hÆ¡n, các mạng lÆ°á»›i phát hành cÅ©ng suy yếu nên có khả năng nhiều báo sẽ theo gÆ°Æ¡ng các cÆ¡ quan báo chí Mỹ để chuyển báo qua bÆ°u Ä‘iện hoặc thậm chí tổ chức hoạt Ä‘á»™ng phát hành riêng. Xu hÆ°á»›ng tiêu dùng xanh cÅ©ng sẽ gây thêm sức ép đối vá»›i việc rời xa báo in.

Ông Lê Quốc Minh cho biết, các báo lá»›n trên thế giá»›i Ä‘ã thu phí hết. Ở Việt Nam câu chuyện này Ä‘ang diá»…n ra rất dè dặt và khó khăn. Lời khuyên trong năm nay là nên giữ chân những người trả phí Ä‘ang có được thay vì tìm kiếm thuê bao má»›i - xu thế này phù hợp vá»›i bối cảnh ở nÆ°á»›c ngoài hÆ¡n. Chi phí để giữ chân má»™t thuê bao Ä‘ang có rẻ hÆ¡n so vá»›i tìm kiếm má»™t thuê bao má»›i. Má»™t xu thế nữa mà các cÆ¡ quan báo chí sẽ triển khai là tiến hành giảm giá và có những Æ°u Ä‘ãi đặc biệt nhÆ° Ä‘Æ°a ra những gói dành cho sinh viên, cho những nhà nghiên cứu và có thời gian đọc thá»­ lâu hÆ¡n.

Liên minh giữa các cÆ¡ quan báo chí sẽ xoay chuyển tình hình?

Tuy thu phí (80%) vẫn là Æ°u tiên hàng đầu, tiếp theo là quảng cáo hiển thị (75%), hầu hết các cÆ¡ quan báo chí khẳng định các nguồn doanh thu Ä‘a dạng sẽ có ý nghÄ©a quan trọng trong năm nay.

Theo Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam, má»—i cÆ¡ quan báo chí phải áp dụng ít nhất 3-4 cách thức tạo nguồn thu trong số khoảng 15 cách thức thì má»›i có thể phát triển bền vững được. Ngoài ná»™i dung thu phí thì nguồn doanh thu tăng trưởng nhanh nhất trong những năm gần Ä‘ây là kinh phí từ những nền tảng công nghệ - có thể kể đến hoạt Ä‘á»™ng cung cấp ná»™i dung cho những công ty công nghệ lá»›n để tái sá»­ dụng sản phẩm báo chí. 

Ngoài ná»™i dung thu phí, nguồn doanh thu tăng trưởng nhanh nhất trong những năm gần Ä‘ây là kinh phí từ các nền tảng công nghệ. Má»™t phần ba (33%) lãnh đạo báo chí cho biết những khoản thanh toán để cho phép sá»­ dụng ná»™i dung hoặc sáng tạo ná»™i dung là má»™t nguồn quan trọng - tăng 4 Ä‘iểm so vá»›i năm ngoái. 

Má»™t vấn đề cần bàn tá»›i là việc tranh cãi giữa các nền tảng công nghệ và báo chí sẽ tiếp tục nóng lên. Nổi bật vào 2 năm trÆ°á»›c việc tranh cãi giữa Facebook và các cÆ¡ quan báo chí tại Australia Ä‘ã dẫn đến những quy định của Australia yêu cầu ký những thoả thuận tập thể đối vá»›i cÆ¡ quan báo chí - Ä‘iều này gây ra khó khăn khi Facebook ngày càng không Æ°u tiên các thông tin báo chí nữa.

“Tin tức chiếm dÆ°á»›i 3% những gì người dùng nhìn thấy trên Facebook Feeds của họ”, theo Báo cáo “Meta in the News: Assessing the Value of the Bargain - cho thấy việc các cÆ¡ quan báo chí Ä‘ang cố gắng duy trì lượng Ä‘á»™c giả trên các fanpage là má»™t ná»— lá»±c có hiệu quả thấp.

Ông Lê Quốc Minh nhắc đến má»™t xu thế bÆ°á»›c đầu được Ä‘ánh giá Ä‘em đến nhiều lợi ích Ä‘ó là: Liên minh giữa các cÆ¡ quan báo chí dá»± Ä‘oán sẽ xoay chuyển tình hình. Ông Minh nói: Rất nhiều cÆ¡ quan báo chí trên thế giá»›i, thay vì phụ thuá»™c quá nhiều vào Facebook hay Google thì họ bắt tay vá»›i nhau. Ví dụ tại Thuỵ SÄ© có má»™t liên minh rất nhiều cÆ¡ quan báo chí hợp sức vá»›i nhau và Ä‘ã có 2 triệu người dùng.

Tại sao phải có sá»± hợp sức? Bởi vì những nền tảng mạng xã há»™i sở hữu lượng người dùng rất lá»›n để bán quảng cáo. Các cÆ¡ quan báo chí muốn xây dá»±ng mạng lÆ°á»›i bán quảng cáo của mình, để đạt được con số có thể cạnh tranh vá»›i các ông lá»›n công nghệ câu chuyện liên minh là Ä‘iều bắt buá»™c. Ná»— lá»±c này Ä‘ã diá»…n ra tại Canada và Pháp. 

Trí tuệ nhân tạo sẽ "cÆ°á»›p" Ä‘i má»™t lượng truy cập khổng lồ

Năm 2023 được coi là năm Ä‘á»™t phá về trí tuệ nhân tạo và ứng dụng trong báo chí. Không phải chỉ đến khi ChatGPT nổi lên thì câu chuyện trí tuệ nhân tạo má»›i được đề cấp đến. Trong nhiều năm qua, má»™t số cÆ¡ quan báo chí lá»›n ở Việt Nam trong sá»± phát triển chung của thế giá»›i Ä‘ã áp dụng trí tuệ nhân tạo, không chỉ Ä‘Æ¡n giản là máy viết há»™ con người mà nó được áp dụng trong nhiều khâu sản xuất.

"Từ năm 2018, chúng tôi Ä‘ã áp dụng AI để nắm bắt hành vi người dùng. Má»—i người đọc là má»™t cá nhân cụ thể, họ có nhu cầu khác nhau - AI giúp chúng tôi hiểu rõ và thúc đẩy thông tin đến người dùng má»™t cách khoa học và phù hợp. Đặc biệt về trí tuệ tạo sinh - việc dùng câu lệnh bằng văn bản, tạo hình ảnh, tạo những Ä‘oạn video Ä‘ã mở ra rất nhiều cÆ¡ há»™i lá»›n", ông Lê Quốc Minh cho biết.

Tuy nhiên, bên cạnh sá»± hồ hởi trong việc sá»­ dụng ChatGPT, ứng dụng AI này cÅ©ng mang đến nhiều lo ngại trong việc tạo ra những thông tin giả mạo vô cùng dá»… dàng và cao gấp hàng nghìn lần so vá»›i hiện nay.

Ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh đến câu chuyện traffic khi hiện tại lượng traffic đến từ các công cụ tìm kiếm chiếm 50%. "Khi có lượng traffic sẽ có được nguồn thu từ quảng cáo, nhÆ°ng vào lúc người dùng bắt đầu sá»­ dụng ChatGPT nó sẽ Ä‘Æ°a ra câu trả lời luôn và không có đường link dẫn đến báo chí nữa, nguy cÆ¡ báo chí sẽ mất má»™t lượng truy cập khổng lồ", Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam cho hay.

Theo Phan Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/doanh-thu-bao-chi-2023-gia-tang-nhieu-lo-ngai-post244321.html