Những dòng tít nhÆ° vậy tạo cảm giác muốn học giỏi, thi Ä‘á»—, đạt Ä‘iểm cao thì học sinh cần tránh xa chiếc Ä‘iện thoại. Trong thá»±c tế, sá»­ dụng hay không sá»­ dụng Ä‘iện thoại thông minh (smartphone) không phải là yếu tố quyết định học lá»±c của má»™t học sinh. Vấn đề ở Ä‘ây là ý thức tá»± giác của học sinh và người lá»›n cần giúp học sinh xây dá»±ng ý thức Ä‘ó.

Vậy lý do Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) Ä‘Æ°a ra lời kêu gọi trên là gì? Theo tổ chức này, mục Ä‘ích cấm Ä‘iện thoại thông minh tại trường học để cải thiện khả năng học tập của học sinh, bảo vệ trẻ em trÆ°á»›c nguy cÆ¡ bị bắt nạt qua mạng. UNESCO tuyên bố có bằng chứng cho thấy sá»­ dụng Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng quá mức liên quan đến giảm thành tích học tập và thời gian sá»­ dụng thiết bị Ä‘iện tá»­ lâu có tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến ổn định cảm xúc của trẻ em.

Dá»±a trên phân tích 200 hệ thống giáo dục trên khắp thế giá»›i, UNESCO Æ°á»›c tính cứ 6 quốc gia thì có má»™t quốc gia cấm Ä‘iện thoại thông minh trong trường học, thông qua luật hoặc hÆ°á»›ng dẫn. Ví dụ, Pháp Ä‘ã Ä‘Æ°a ra chính sách này vào năm 2018. Cuối năm 2022, Italy cÅ©ng cấm hoàn toàn học sinh sá»­ dụng Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng trong trường học để ngăn học sinh quay video. Hà Lan bắt đầu áp dụng các biện pháp cấm từ năm 2024. Lập luận mà Bá»™ trưởng Giáo dục Hà Lan Robbert Dijkgraaf Ä‘Æ°a ra là: “Mặc dù Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng gắn liền vá»›i cuá»™c sống của chúng ta nhÆ°ng thiết bị này không thuá»™c về lá»›p học”.

Trong khi Ä‘ó, quan Ä‘iểm về vấn đề này Ä‘ã được Bá»™ Giáo dục và Đào tạo nÆ°á»›c ta Ä‘Æ°a ra tại Ä‘iểm 4, Ä‘iều 37 của Thông tÆ° số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020. Cụ thể Ä‘iểm 4 này quy định Ä‘iều học sinh không được làm là “Sá»­ dụng Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng, các thiết bị khác khi Ä‘ang học tập trên lá»›p không phục vụ cho việc học tập và không được giáo viên cho phép”.

NhÆ° vậy, quan Ä‘iểm chung của bá»™ là không cấm và học sinh có thể dùng Ä‘iện thoại để há»— trợ hoạt Ä‘á»™ng học tập trên lá»›p. NhÆ°ng trong thá»±c tế ở Việt Nam, có nhiều trường học cấm tuyệt đối và cÅ©ng có trường quản lý lỏng lẻo việc học sinh sá»­ dụng thiết bị này tại trường.

Cả hai cách làm trên đều gây phản ứng mạnh và đều chÆ°a hoàn hảo. Vá»›i những trường cấm tuyệt đối học sinh mang Ä‘iện thoại Ä‘i học, lý do được Ä‘Æ°a ra là để ngăn học sinh chÆ¡i game, vào mạng xã há»™i, quay phim, chụp ảnh bạn bè, thầy cô… Khi nhà trường cấm tuyệt đối, các phụ huynh và học sinh cho rằng Ä‘ó là hành vi vi phạm quyền riêng tÆ°, gây khó dá»… khi cắt đứt liên lạc giữa học sinh và người nhà. Nhà trường cấm nhÆ°ng có phụ huynh vẫn Ä‘ành cho con lén lút mang theo vì cần liên lạc sau giờ học.

Còn vá»›i những trường cho phép học sinh mang Ä‘iện thoại vào lá»›p học, các thầy cô lại gặp khó khăn trong kiểm soát hành vi của toàn bá»™ lá»›p học, chỉ có thể trông chờ vào ý thức của từng học sinh. Không ít học sinh vẫn tìm mọi cách để chạm vào chiếc Ä‘iện thoại đầy cám dá»— ngay trong giờ học, dẫn tá»›i tình trạng bị phân tâm, sao nhãng bài giảng. Còn trong các giờ nghỉ giải lao, hình ảnh học sinh túm tụm quanh chiếc Ä‘iện thoại trở nên ngày càng phổ biến. Lẽ ra các em nên dành thời gian Ä‘ó để vận Ä‘á»™ng, trò chuyện vá»›i nhau trong thế giá»›i thá»±c thay vì mải mê vá»›i thế giá»›i ảo khó thoát ra được.

Ảnh minh họa: Thanh Tùng - TTXVN

Cần phải thừa nhận rằng học sinh thời nay sinh ra trong thời đại số, làm quen vá»›i các thiết bị Ä‘iện tá»­ nhÆ° Ä‘iện thoại thông minh từ khi còn bé. Trong thế giá»›i hiện đại, thiết bị Ä‘iện tá»­ nói chung và Ä‘iện thoại thông minh nói riêng trở thành má»™t phần quan trọng đến mức khó có thể thiếu, nhất là trong thời kỳ học trá»±c tuyến do đại dịch COVID-19. Chiếc Ä‘iện thoại cÅ©ng nhÆ° má»™t con dao, nhà nào cÅ©ng có, nên không thể vì sợ con trẻ đứt tay mà người lá»›n cấm các em dùng dao.

Vậy nên trong bối cảnh ở Việt Nam, cấm học sinh sá»­ dụng nó là Ä‘iều khó, thậm chí bất khả thi, Ä‘ôi khi còn phản giáo dục, vì bản thân chiếc Ä‘iện thoại không phải là Ä‘iều xấu, không phải là chất cấm, không phải là vật nguy hiểm. Nếu nhà trường, giáo viên, phụ huynh có thể song hành hÆ°á»›ng dẫn, đặt ra quy tắc sá»­ dụng Ä‘iện thoại thông minh, thì thay vì lợi dụng hay lạm dụng, học sinh có thể tận dụng, sá»­ dụng hiệu quả thiết bị này quá trình học tập, kể cả ở trường và ở nhà.

Dù vậy, quản chứ không cấm là Ä‘iều nói dá»… hÆ¡n làm. Điện thoại thông minh, đặc biệt là khi kết nối internet, là thứ đầy mê hoặc, cám dá»—, dá»… gây nghiện. Ngay cả người trưởng thành cÅ©ng không phải ai cÅ©ng có đủ bản lÄ©nh để dứt ra má»™t khi Ä‘ã đắm chìm trong thế giá»›i Ä‘ó. Do Ä‘ó, cấm hay quản Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng tại trường học là bài toán mở, nhiều lời giải, nhiều Ä‘áp án tùy vào môi trường, bối cảnh, Ä‘ôi khi không thể rập khuôn mô hình của nÆ°á»›c ngoài. Đáp án nào tốt nhất cho học sinh sẽ là Ä‘iều được lá»±a chọn.