Có thể nói, thời gian gần Ä‘ây, việc rá»™ lên các vụ lừa đảo đều ít nhiều liên quan đến tình trạng Ä‘ể lá»™, lọt hay Ä‘ã có sá»± mua bán thông tin cá nhân của người dùng. Bởi vậy, không ít người Ä‘ã bất ngờ khi nhận được những cuá»™c gọi từ số máy lạ nhÆ°ng lại nói Ä‘úng cả họ tên và má»™t số thông tin cá nhân của mình. Điển hình nhÆ° vụ mạo danh giáo viên và bác sÄ© gọi Ä‘iện thoại cho nhiều phụ huynh ở Thành phố Hồ Chí Minh “dọa” con bị tai nạn và yêu cầu chuyển tiền tạm ứng cấp cứu xảy ra vào tháng 3 vừa qua, cho thấy thông tin liên quan đến cá nhân và gia Ä‘ình của những phụ huynh này, bằng má»™t cách nào Ä‘ó Ä‘ã bị lá»™, lọt ra ngoài và được các đối tượng xấu lợi dụng.

Số liệu của Bá»™ Thông tin và Truyền thông cho biết, Việt Nam hiện có 72,1 triệu người sá»­ dụng Internet, tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng hÆ¡n 73,2% dân số. Theo Ä‘ó, chỉ trong năm 2022, Cổng cảnh báo an toàn thông tin Việt Nam Ä‘ã ghi nhận hÆ¡n 12.900 trường hợp lừa đảo qua mạng, tăng gần gấp Ä‘ôi so vá»›i năm 2021. Đặc biệt, khoảng má»™t năm trở lại Ä‘ây, cÆ¡ quan công an cÅ©ng Ä‘ã ghi nhận hàng trăm vụ việc liên quan đến mua bán dữ liệu cá nhân trên không gian mạng; trong Ä‘ó, má»™t số vụ án được xác định là có sá»± tiếp tay của những cá nhân Ä‘ang làm nhiệm vụ thu thập và quản lý thông tin.

Việc để lá»™, lọt hay mua bán thông tin cá nhân của người dùng Ä‘ang trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các loại tá»™i phạm. Theo Ä‘ó, các cá nhân bị lá»™ thông tin phải đối mặt vá»›i những rủi ro về pháp lý và tài chính. Chỉ cần những thông tin trên chứng minh nhân dân hoặc căn cÆ°á»›c công dân của người dùng bị lá»™, những thông tin Ä‘ó có thể được lợi dụng để thá»±c hiện những hành vi liên quan đến tài chính nhÆ° vay tiền, tín dụng hoặc giả mạo danh tính, giấy tờ để thá»±c hiện các hành vi phạm pháp.

Bên cạnh Ä‘ó, việc lá»™ lọt thông tin cá nhân còn khiến các nạn nhân phải đối mặt vá»›i nguy cÆ¡ bị hacker lợi dụng để tấn công. Chẳng hạn, chúng giả mạo cÆ¡ quan công an, nhân viên ngân hàng… gọi Ä‘iện hoặc nhắn tin vá»›i thông tin đầy đủ nhÆ° trên căn cÆ°á»›c công dân để nhằm lừa đảo chuyển tiền hoặc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân khác nhằm tấn công về sau; hoặc cÅ©ng có thể sá»­ dụng các thông tin nhÆ° họ tên, ngày tháng năm sinh cùng kỹ thuật dò tìm, thu thập thông tin cá nhân khác để tấn công vào tài khoản của người dùng nhÆ° tài khoản ngân hàng, email, mạng xã há»™i...

CÅ©ng có thể khẳng định, tình trạng lá»™, lọt hay mua bán dữ liệu cá nhân diá»…n ra phổ biến trên không gian mạng trong thời gian qua là do ý thức bảo vệ dữ liệu, thông tin cá nhân của các tổ chức và người dân chÆ°a cao. Theo Ä‘ó, nhiều người dân vẫn chÆ°a ý thức được việc phải bảo vệ thông tin cá nhân của mình nên sẵn sàng cung cấp thông tin cho các tổ chức, cá nhân bất kỳ khi có yêu cầu; hoặc người phụ trách thu thập, lÆ°u trữ, quản lý thông tin cá nhân của Ä‘Æ¡n vị, doanh nghiệp, tổ chức vì lợi ích cá nhân Ä‘ã bán các thông tin này ra bên ngoài.

Tuy nhiên, Ä‘iều Ä‘áng nói là những cá nhân hay tổ chức khi phát hiện thông tin của mình bị lá»™, lọt vẫn coi Ä‘ó là “chuyện bình thường”, ít khi tiến hành khiếu nại, tố giác khiến cÆ¡ quan chức năng không có căn cứ để xá»­ lý. Bên cạnh Ä‘ó, việc chế tài, xá»­ lý các hành vi mua bán dữ liệu cá nhân hoặc quy trách nhiệm cá nhân, tổ chức Ä‘ã để lá»™, lọt thông tin khách hàng hiện chÆ°a đủ sức răng Ä‘e Ä‘ã dẫn đến công tác bảo vệ thông tin cá nhân còn lỏng lẻo, chÆ°a thật sá»± hiệu quả.

Có thể nói, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, trÆ°á»›c tiên, Ä‘ó là trách nhiệm của má»—i người dân. Bởi, vá»›i xu hÆ°á»›ng giao dịch trá»±c tuyến hiện nay, việc bảo vệ thông tin cá nhân là rất quan trọng; đặc biệt, việc sá»­ dụng căn cÆ°á»›c công dân có gắn chíp Ä‘iện tá»­ chứa Ä‘á»±ng đầy đủ thông tin cá nhân rất cần sá»± thận trọng. Theo Ä‘ó, người dân cần nâng cao ý thức và có trách nhiệm bảo vệ thông tin cá nhân của mình, chỉ cung cấp thông cá nhân hoặc căn cÆ°á»›c công dân khi được cÆ¡ quan chức năng yêu cầu hoặc từ các cÆ¡ quan, tổ chức có uy tín, có xác thá»±c; không cung cấp thông tin cá nhân (bao gồm họ tên, địa chỉ, số Ä‘iện thoại, ảnh chụp hai mặt căn cÆ°á»›c công dân hoặc chứng minh nhân dân) cho các dịch vụ, tổ chức chÆ°a được xác nhận hoặc chÆ°a biết rõ về tổ chức yêu cầu cung cấp, mục Ä‘ích của việc cung cấp thông tin cá nhân để làm gì…

Trong khi Ä‘ó, các tổ chức cung cấp dịch vụ, ngân hàng… cÅ©ng cần nghiêm túc thá»±c hiện rà soát lại hệ thống để đảm bảo bảo mật thông tin cá nhân cho khách hàng; quy định về trách nhiệm và có biện pháp chế tài có hiệu quả đối vá»›i người trá»±c tiếp tiếp cận, quản lý tệp thông tin khách hàng; đồng thời cần có biện pháp ngăn chặn việc nhân viên lợi dụng thông tin khách hàng để trục lợi.

Việc từ ngày 1/7/2023, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lá»±c thi hành được xem là má»™t bÆ°á»›c tiến lá»›n đầu tiên trong ná»— lá»±c xây dá»±ng hành lang pháp lý nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam. Theo Ä‘ó, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân của cÆ¡ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Đặc biệt, các hành vi bị nghiêm cấm trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân cÅ©ng Ä‘ã được quy định rõ tại Nghị định này.

Trong lúc Việt Nam Ä‘ang đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số, hÆ¡n lúc nào hết, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân cần phải được nâng cao hÆ¡n nữa; đồng thời phải xá»­ lý nghiêm, triệt để tình trạng mua bán, để lá»™ lọt dữ liệu cá nhân, tạo sá»± an tâm cho người dân và doanh nghiệp.

Theo Minh Thuyết/Báo Tin tức