Ngày 9/8 vừa qua, má»™t phụ huynh có con học lá»›p 1 trường tiểu học Hữu Hoà (huyện Thanh Trì, Hà Ná»™i) đăng lên mạng xã há»™i ná»™i dung phản ánh việc giáo viên chủ nhiệm lá»›p yêu cầu cha mẹ học sinh Ä‘óng góp lắp Ä‘iều hoà và máy chiếu phục vụ việc học tập cho các con. Kết quả xác minh trá»±c tiếp vá»›i phụ huynh sau Ä‘ó cho thấy nhà trường và giáo viên chủ nhiệm lá»›p không nêu các vấn đề liên quan đến lắp đặt Ä‘iều hòa. Việc này do má»™t số phụ huynh lập nhóm Zalo trao đổi vá»›i nhau, không có sá»± tham gia của giáo viên chủ nhiệm. Tá»›i Ä‘ây, câu chuyện lắng xuống vá»›i trường tiểu học Hữu Hoà, nhÆ°ng lại làm nóng vấn đề lạm thu đầu năm học.

Điểm Ä‘áng chú ý đầu tiên là tình trạng lạm thu xảy ra khi mà gần nhÆ° năm nào, ngành giáo dục và chính quyền các tỉnh, thành đều ban hành văn bản quy định các khoản được phép thu; yêu cầu các cÆ¡ sở giáo dục phải tăng cường quản lý thu - chi vá»›i các hoạt Ä‘á»™ng há»— trợ hoạt Ä‘á»™ng giáo dục, Ä‘ào tạo; không được Ä‘iều chuyển từ khoản thu này sang khoản thu khác... NhÆ°ng những khoản thu ngoài quy định vẫn xuất hiện và được thá»±c hiện trong bối cảnh kinh phí nhà nÆ°á»›c cấp về hằng năm cho nhà trường (công lập) cÆ¡ bản Ä‘ã bao gồm các khoản chi cần thiết, kể cả các khoản chi không thường xuyên nhÆ° mua sắm trang thiết bị dạy học; đầu tÆ° sá»­a chữa nhỏ; chi cho khen thưởng giáo viên, học sinh, há»™i họp, văn nghệ, thể thao…

Bên cạnh Ä‘ó, những khoản thu “trời Æ¡i” nhÆ° tiền lắp đặt, duy tu, sá»­a chữa Ä‘iều hoà; sá»­a sang, trang trí lá»›p họp, thậm chí là “chăm thầy cô”… cÆ¡ bản được thá»±c hiện trá»±c tiếp bởi ban đại diện cha mẹ học sinh hoặc do ban đại diện cha mẹ học sinh “nhờ” nhà trường thu há»™. Trong khi Ä‘ó, ngay từ năm 2011, Bá»™ Giáo dục và Đào tạo Ä‘ã ban hành Thông tÆ° số 55/2011/TT-BGĐT quy định ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp của người học hoặc gia Ä‘ình người học các khoản ủng há»™ không phục vụ trá»±c tiếp cho hoạt Ä‘á»™ng của Ban đại diện cha mẹ học sinh nhÆ° bảo vệ cÆ¡ sở vật chất của nhà trường, bảo đảm an ninh nhà trường; trông coi phÆ°Æ¡ng tiện tham gia giao thông của học sinh; vệ sinh lá»›p học, vệ sinh trường; khen thưởng cán bá»™ quản lý, giáo viên, nhân viên nhà trường. Thông tÆ° cÅ©ng quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp của người học hoặc gia Ä‘ình người học các khoản mua sắm máy móc, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lá»›p học hoặc cho cán bá»™ quản lý, giáo viên và nhân viên nhà trường; há»— trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học và các hoạt Ä‘á»™ng giáo dục; sá»­a chữa, nâng cấp, xây dá»±ng má»›i các công trình của nhà trường (khoản 4, Ä‘iều 10).

Điều 4 của Thông tÆ° còn chỉ rõ ban đại diện cha mẹ học sinh “tham gia giáo dục đạo đức cho học sinh; bồi dưỡng, khuyến khích học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém, vận Ä‘á»™ng học sinh Ä‘ã bỏ học trở lại tiếp tục học tập; giúp đỡ học sinh nghèo, học sinh khuyết tật và học sinh có hoàn cảnh khó khăn khác”. Tuy nhiên, các khoản thu theo kiểu “tá»± nguyện”, mang tính chất “cào bằng” nêu trên không phải là Ä‘iều tốt đẹp để giáo dục đạo đức cho học sinh. Không chỉ có vậy, nó còn Æ°Æ¡m mầm cho các bức xúc ngầm và thêm gánh nặng cho các gia Ä‘ình khó khăn.

 Các thầy, cô giáo Trường tiểu học Quang Trung, huyện miền núi Ngọc Lặc, Thanh Hóa dọn dẹp vệ sinh, tỉa cây để chuẩn bị Ä‘ón năm học má»›i. Ảnh: Nguyá»…n Nam/TTXVN

NhÆ° vậy, câu chuyện ở Ä‘ây là chỉ thị có, hÆ°á»›ng dẫn có, tuy nhiên, tình trạng lạm thu vẫn xảy ra. HÆ¡n nữa, nó được gắn mác “tá»± nguyện” bởi khi họp phụ huynh, chủ trÆ°Æ¡ng sẽ được “chim mồi” bởi ai Ä‘ó cùng tiếng nói phụ hoạ và gần nhÆ° không ai dám đứng lên phản đối. Bố mẹ nào cÅ©ng muốn con cái có Ä‘iều kiện học tập tốt nhất, không muốn con mình đến trường gặp phải cái gì không thuận lợi, cho nên, dù biết khoản thu Ä‘ó không Ä‘úng quy định, họ vẫn im lặng để biên bản cuá»™c họp được thông qua vá»›i 100% đồng ý. Và dù má»—i khi bàn tá»›i các khoản thu ngoài quy định, giáo viên chủ nhiệm thường ra ngoài để ban đại diện cha mẹ học sinh chủ Ä‘á»™ng bàn bạc vá»›i các phụ huynh, nhÆ°ng rốt cuá»™c, nó vẫn diá»…n ra trong môi trường giáo dục.

Khi phụ huynh “im lặng”, “khó nói”, để chống lạm thu, giữ gìn môi trường trong sáng trong trường học cần quyết liệt và bắt đầu từ lãnh đạo má»—i nhà trường. Nếu hiệu trưởng sát sao hÆ¡n trong giám sát, ban đại diện cha mẹ học sinh khó lòng làm sai quy định được. Nếu nhà trường để xảy ra tình trạng lạm thu, hiệu trưởng sẽ bị xá»­ lý nghiêm nhÆ° thuyên chuyển công tác, thậm chí là cách chức, liệu rằng vị lãnh đạo Ä‘ó còn dám “làm ngÆ¡”? Ngoài ra, khi họp phụ huynh đầu năm (thường kèm theo việc bầu ban đại diện cha mẹ học sinh), nếu các trường đều phổ biến Thông tÆ° số 55/2011/TT-BGĐT cùng chỉ đạo liên quan của chính quyền, ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ biết rõ cái gì được làm, nên làm, cái gì trái quy định và nhÆ° vậy, hoạt Ä‘á»™ng của ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ được căn chỉnh về Ä‘úng khuôn khổ.

Xã há»™i hóa giáo dục là cần thiết trong bối cảnh ngân sách nhà nÆ°á»›c chi cho giáo dục còn hạn chế. Phụ huynh ai cÅ©ng muốn con em mình được học tập trong má»™t môi trường tốt, đủ đầy cÆ¡ sở vật chất, tiện nghi và tham gia các hoạt Ä‘á»™ng ngoại khóa nhiều, cho nên, luôn sẵn sàng chung tay vá»›i nhà trường. Tuy nhiên, phụ huynh cÅ©ng cần có chính kiến còn hiệu trưởng cần chịu trách nhiệm về các khoản thu trong nhà trường, kể cả các khoản thu của ban đại diện cha mẹ học sinh. Các khoản thu này ban đại diện cha mẹ học sinh tá»± thu nhÆ°ng phải báo cáo vá»›i ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm lá»›p nhằm đảm bảo Ä‘úng quy định. Có nhÆ° vậy má»›i góp phần xây dá»±ng môi trường giáo dục tốt đẹp cho thế hệ tÆ°Æ¡ng lai của đất nÆ°á»›c.