Ông là má»™t nhà báo Ä‘ã hÆ¡n 40 năm miệt mài vá»›i…chữ; má»™t người Ä‘ã sống và làm việc giữa hai thời kỳ của đất nÆ°á»›c chiến tranh và hòa bình! Gắn bó vá»›i nghề báo, ông cho rằng, chính những tháng ngày bom đạn chiến tranh Ä‘ã khiến ông yêu và Ä‘am mê nghề báo trong suốt cuá»™c đời, dẫu nay bầu trời không còn tiếng súng.

TrÆ°á»›c khi gặp nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng, tôi Ä‘ã nghe má»™t nữ nhà báo có tên tuổi chia sẻ sá»± ngưỡng má»™ ông: “Nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng là má»™t người hiếm có. Ông sẵn sàng từ chối chức tÆ°á»›c và không màng danh lợi…”. Tìm hiểu nhiều hÆ¡n về ông, tôi biết nhiều Ä‘iều về má»™t nhà báo không thích ồn ã, lúc nào cÅ©ng chỉ muốn khuất mình giữa chốn Ä‘ông người nhÆ° Ä‘iều ông Ä‘ã gá»­i gắm vào bài thÆ¡ Khuất: “…Khuất sau lÆ°ng người khác/Dá»… gì tìm được nhau/Khuất sau từng con chữ/Biết bao Ä‘iều thẳm sâu…”.

Ông từng là phóng viên Thông tấn xã Giải phóng tại chiến trường khu V vào những năm chống Mỹ ác liệt. Năm 1966, Ä‘ang học năm thứ tÆ° ở Khoa Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Ná»™i chàng sinh viên Hà Ná»™i DÆ°Æ¡ng Đức Quảng và má»™t số bạn học cùng lá»›p được Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) chọn về học lá»›p Ä‘ào tạo phóng viên chiến trường, để rồi sau Ä‘ó má»™t năm, từ năm 1967 đến hết thời gian chống Mỹ, 8 năm liền làm phóng viên thường trú tại các chiến trường ác liệt nhất miền Bắc lúc bấy giờ là Quảng Bình, VÄ©nh Linh, rồi Ä‘i B làm phóng viên Thông tấn xã Giải phóng (TTXGP) ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Ä‘i hết cuá»™c chiến tranh, cho tá»›i ngày Bắc Nam sum họp má»™t nhà.

Chiến tranh vá»›i nhiều ná»—i mất mát. Vá»›i nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng ngoài Ä‘iều Ä‘ó thì có thêm má»™t Ä‘iều lạ kỳ nhất mà nghiệp phóng viên chiến trường mang đến cho ông, chính là má»™t tổ ấm gia Ä‘ình. Tại chiến trường miền Nam, ông Ä‘ã gặp và yêu thÆ°Æ¡ng má»™t phóng viên TTXVN. Sau giải phóng cả hai về Đà Nẵng và tổ chức cÆ°á»›i. Sau này, vào Nha Trang, ông bà có vá»›i nhau má»™t con trai và lấy hai chữ đầu và cuối của Đà Nẵng, Nha Trang để đặt tên cho con mình là Đà Trang. Và hôm nay, cậu con trai mang tên Đà Trang Ä‘ã nối nghiệp cha mẹ, trở thành má»™t nhà báo có tên tuổi trong làng báo. Anh là nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Đà Trang, Trưởng Văn phòng đại diện Hà Ná»™i của báo Tuổi trẻ thành phố Hồ Chí Minh.

Nhắc đến má»™t kỉ niệm làm báo ở chiến trưởng, nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng kể lại: Tôi là phóng viên viết bài đầu tiên về giải phóng thị xã Quảng Ngãi Ä‘êm 24 rạng ngày 25/3 năm 1975, khi theo chân bá»™ Ä‘á»™i địa phÆ°Æ¡ng và mÅ©i xung kích vào giải phóng thị xã Quảng Ngãi. Tôi cÅ©ng là phóng viên đầu tiên của Thông tấn xã về SÆ¡n Mỹ, nÆ¡i Ä‘ã diá»…n ra cuá»™c thảm sát tàn khốc 504 dân thường của quân Mỹ để viết bài về mảnh đất Ä‘au thÆ°Æ¡ng này sau ngày giải phóng. Sau ngày kết thúc chiến tranh 30/4/1975, má»™t người tìm đến tôi, cho biết: Anh quê SÆ¡n Mỹ, dạy học ngoài miền Bắc. Sau vụ thảm sát SÆ¡n Mỹ anh không hề có tin tức gì của gia Ä‘ình, không biết mẹ anh còn sống hay Ä‘ã mất. Ngay sau ngày giải phóng Quảng Ngãi, anh được đọc bài báo Về SÆ¡n Mỹ giải phóng của tôi in trên báo Nhân Dân, trong Ä‘ó tôi nhắc đến tên mẹ anh, anh má»›i biết mẹ anh còn sống. Anh cảm Æ¡n tôi vì tôi là người đầu tiên thông báo cho anh tin vui Ä‘ó sau bao nhiêu năm anh không nhận được tin tức của gia Ä‘ình. Tôi thật vui và cảm Ä‘á»™ng, hiểu rằng hạnh phúc của nhà báo chính là có những phút giây nhÆ° thế.

Nhá»› lại những ngày làm báo thời chiến tranh ở Quảng Bình, VÄ©nh Linh, Quảng Nam, Quảng Ngãi, nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng luôn nhắc đến các đồng chí, đồng nghiệp Ä‘ã ngã xuống trên vùng đất này. Ông là má»™t trong những nhà báo đầu tiên trên chiến trường Quảng Ngãi trÆ°á»›c Ä‘ây tổ chức việc viết báo, quay phim, Ä‘Æ°a câu chuyện về sá»± trở về của cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm trở thành má»™t sá»± kiện truyền thông lá»›n nhất trong năm 2005. Sau chiến tranh ông công tác tại TTXVN, rồi chuyển  sang Văn phòng Chính phủ đảm nhiệm chức Vụ trưởng, Giám đốc Trung tâm thông tin báo chí, sau Ä‘ó ông được mời về làm Trưởng ban Thông tin Truyền thông của Ngân hàng TMCP Công ThÆ°Æ¡ng Việt Nam và nay ông nghỉ ngÆ¡i để có thời gian vui vầy cùng vợ, các con, các cháu.

NhÆ°ng dù ở vị trí nào, ông vẫn làm báo, vẫn cùng đồng Ä‘á»™i của mình Ä‘au Ä‘áu ná»—i niềm kiếm tìm hài cốt những người đồng chí, đồng nghiệp Ä‘ã hy sinh. Năm 2011, sau gần 40 năm day dứt và trăn trở, đồng chí, đồng nghiệp của ông ở Ban Tuyên huấn tỉnh Quảng Đà (Quảng Nam – Đà Nẵng trÆ°á»›c Ä‘ây) Ä‘ã Ä‘Æ°a được hài cốt của 5 liệt sÄ©, trong Ä‘ó có hai liệt sÄ© nhà báo ở cùng Thông tấn xã Giải phóng Quảng Đà vá»›i ông về nÆ¡i yên nghỉ cuối cùng. Nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng kể lại câu chuyện về đồng Ä‘á»™i trong nghẹn ngào: “Hôm ấy là má»™t ngày gần cuối tháng 5/1972, trong má»™t hang Ä‘á trên núi Hòn Tàu, thuá»™c xã Duy SÆ¡n, huyện Duy Xuyên, Quảng Đà, nÆ¡i đặt Ä‘iện Ä‘ài đồng thời là chá»— ở của Tổ phóng viên TTXGP Quảng Đà chúng tôi, có má»™t cuá»™c “liên hoan” nho nhỏ, chỉ là vài nắm mì chay vá»›i má»™t chút cà phê loãng để tiá»…n má»™t người xuống đồng bằng tham gia chiến dịch và má»™t người ra Bắc chữa bệnh. Người xuống đồng bằng là tôi, Tổ trưởng Tổ phóng viên TTXGP Quảng Đà. Còn người ra Bắc chữa bệnh là anh Hoàng Quốc Thăng, Ä‘iện báo viên, quê Hải DÆ°Æ¡ng, vào chiến trường từ năm 1964, bị ốm Ä‘au, bệnh tật, sức khỏe kém, Ä‘ang chờ ngày lên đường trở về hậu phÆ°Æ¡ng. Ngoài tôi và anh Thăng, Tổ phóng viên TTXGP Quảng Đà còn có anh Võ Công Thu, quê Quảng Nam, là Ä‘iện báo viên. Đêm ấy, trÆ°á»›c khi chia tay để tôi theo giao liên xuống đồng bằng, anh Thăng ôm chặt tôi dặn dò: “Chỉ còn vài ba ngày nữa tôi sẽ được ra Bắc. Ra đến Hà Ná»™i thế nào tôi cÅ©ng đến thăm gia Ä‘ình anh, chuyển quà của ông tá»›i ông cụ thân sinh. Còn anh, xuống dÆ°á»›i Ä‘ó nhá»› cẩn thận và giữ gìn để sá»›m về vá»›i anh em…”. Món quà mà anh Thăng nói sẽ chuyển ngay tá»›i bố tôi khi ra tá»›i Hà Ná»™i là má»™t tấm vải dù của Mỹ tôi được má»™t chiến sÄ© Quân Giải phóng tặng sau má»™t đợt tham gia chiến dịch, nay tôi nhờ anh Thăng mang ra Bắc tặng bố tôi, kèm theo bức thÆ° tôi viết, báo tin tôi vẫn còn sống, gia Ä‘ình yên tâm. Tôi cÅ©ng hiểu ý anh Thăng dặn dò phải cẩn thận và giữ gìn, vì trong những năm trÆ°á»›c Ä‘ó, má»—i năm thường có má»™t hai nhà báo hy sinh trên mảnh đất này, còn từ đầu năm đến tháng 5/1972 chÆ°a có nhà báo nào hy sinh! Tôi không ngờ, sau buổi chia tay Ä‘ó, mãi mãi tôi không còn được gặp lại anh Hoàng Quốc Thăng, anh Võ Công Thu và má»™t số đồng chí, đồng nghiệp khác”. Ông xúc Ä‘á»™ng và bật khóc khi thấy lại tấm vải dù của mình gá»­i anh Hoàng Quốc Thăng, người bạn đồng nghiệp mang ra Bắc tặng gia Ä‘ình, Ä‘ã không ra được miền Bắc, mà phải nằm lại vá»›i anh Thăng trong hang Ä‘á sau trận bom rải thảm B52 của Mỹ xuống căn cứ Hòn Tàu Ä‘êm 22 rạng ngày 23/5/1972!

Trải qua không ít những ná»—i Ä‘au, ná»—i mất mát trong chiến tranh, thời bình, lúc nào ông cÅ©ng Ä‘au Ä‘áu nghÄ© đến những công việc tri ân, nhá»› về đồng Ä‘á»™i, đồng nghiệp má»™t thời. Cầm trên tay cuốn sách “Tri ân Nhà báo – Liệt sỹ”, tôi đọc bài viết của ông đầy xúc Ä‘á»™ng về hai nhà báo- liệt sỹ hy sinh tại chiến trường miền Nam là Phạm VÅ© Bình và VÅ© Phạm Chuân. Những trang viết mà ở Ä‘ó không chỉ có những sá»± kiện sôi Ä‘á»™ng của má»™t thời đạn lá»­a mà còn thấy cả tấm lòng ông dành cho những đồng nghiệp, đồng chí Ä‘ã nằm lại nÆ¡i chiến trường. Gắn bó vá»›i nghề báo suốt gần 45 năm, ông vẫn cho rằng, chính những tháng ngày bom đạn chiến tranh Ä‘ã khiến ông yêu và Ä‘am mê nghề báo trong suốt cuá»™c đời, dẫu nay bầu trời không còn tiếng súng. Thế nên, hÆ¡n 70 tuổi, tôi vẫn thấy nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng miệt mài viết, miệt mài làm việc.

Cách Ä‘ây mấy năm khi đọc má»™t bài báo viết về sá»± hy sinh của hÆ¡n 200 chiến sÄ© Trung Ä‘oàn 207 Quân khu 8, phần lá»›n là bá»™ Ä‘á»™i miền Bắc, sinh viên các trường đại học nhập ngÅ© vào chiến trường, ở ấp Đá Biên, Long An năm 1973, nhÆ°ng nay phần lá»›n vẫn chÆ°a tìm được hài cốt và cÅ©ng chÆ°a có nÆ¡i xứng Ä‘áng thờ phụng và tưởng niệm anh em, nhà báo DÆ°Æ¡ng Đức Quảng rất xúc Ä‘á»™ng. Ông Ä‘ã đề xuất và được Ngân hàng ThÆ°Æ¡ng mại Cổ phần Công thÆ°Æ¡ng Việt Nam chấp thuận, ủng há»™ tài trợ 5 tá»· đồng để xây Nhà bia ghi danh và tưởng niệm các liệt sÄ© tại ấp Đá Biên. Và sau này, hầu nhÆ° năm nào ông cố gắng trở lại nÆ¡i Ä‘ây thắp hÆ°Æ¡ng tưởng niệm các liệt sÄ©. Có lẽ, những việc nhÆ° thế làm dịu bá»›t ná»—i Ä‘au trong lòng ông má»—i khi nghÄ© tá»›i các đồng chí, đồng nghiệp của mình Ä‘ã hy sinh. “Soi vào mắt đồng Ä‘á»™i/Để thấy mình hôm nay”! Ông Ä‘ã viết nhÆ° thế về đồng chí, đồng nghiệp và về chính mình trong cuá»™c sống hôm nay.

Theo Hà Vân/Báo Nhà báo và Công luận