Và nhà báo, đại tá Nguyá»…n Mạnh Hùng Ä‘ã có buổi trò chuyện vá»›i báo NB&CL xung quanh chuyện nghề, chuyện lính xÆ°a và nay đầy thú vị nhân dịp ká»· niệm 128 năm ngày sinh Chủ tịch HCM.

Lá»›p trẻ làm sôi Ä‘á»™ng làng báo, làm những cánh già “thèm” làm việc

+ HÆ¡n 40 năm gắn bó vá»›i nghề báo, cÅ©ng là má»™t chặng đường dài đấy thÆ°a đại tá! Trong nghề, tôi hình dung ông nhÆ° má»™t viên gạch nối giữa 2 thời kỳ: chiến tranh – hòa bình?

- Thú thá»±c, tôi chẳng là… cái Ä‘inh gì ở góc Ä‘á»™ tuổi nghề và tuổi nếm trải đắng cay, gian khổ của chiến tranh Ä‘âu. Có những người tuyệt vời lắm, họ cÅ©ng quanh Ä‘ây thôi. Họ làm báo từ khi báo Quân Ä‘á»™i nhân dân chÆ°a thành lập, họ làm báo tại Điện Biên Phủ, làm báo ngay tại Sài Gòn trong những năm tháng bị chiếm Ä‘óng… hôm nay họ vẫn còn sống. Tất nhiên, tôi cÅ©ng có hÆ¡n 40 năm làm nghề, cÅ©ng trải qua nhiều chiến trường từ những năm cuối chiến tranh chống Mỹ, chiến tranh Biên giá»›i phía Nam, phía Bắc. NhÆ°ng sá»± khó khăn, gian khổ hy sinh thì không bằng “móng tay” so vá»›i lá»›p trÆ°á»›c. 

Tôi tốt nghiệp khoa Sá»­ - Đại học Tổng hợp rồi Ä‘i bá»™ Ä‘á»™i nhÆ° bao chàng trai khác thời Ä‘ó chứ chẳng được má»™t ngày học lá»›p báo chí. NhÆ°ng rồi, chỉ hai năm cầm súng là má»™t người lính, tôi cầm bút viết báo đến hôm nay, mấy chục năm vẫn chỉ gắn bó duy nhất vá»›i má»™t tờ báo Ä‘ó là báo Quân Ä‘á»™i nhân dân. Nghỉ hÆ°u rồi tôi vẫn làm việc, vẫn được anh em mời viết, mời trao đổi hằng ngày.

Điều quan trọng nhất để các thế hệ chúng tôi vững vàng “chung nhịp đập” chính là niềm tin yêu vào Đảng, vào Bác và Ä‘iều ấy chính là sợi dây vô hình kết nối, là Ä‘á»™ng lá»±c trên mọi hành trình đối vá»›i người cầm súng và người cầm bút.

+ Tôi vẫn thấy ông làm việc nhÆ° chÆ°a hề biết nghỉ hÆ°u. Điều gì khiến “cái đầu vẫn phải nghÄ©, cái tay vẫn cầm bút” thÆ°a nhà báo?

- Đó là vì những người trẻ hôm nay đấy – họ khiến tôi muốn được làm việc. Họ tạo cho tôi cảm giác không muốn dừng lại. Nếu không có những người trẻ khiến tôi yêu quý, tin tưởng thì tôi Ä‘ã không gắn bó vá»›i nÆ¡i Ä‘ây đến tận hôm nay. Lá»›p trẻ làm sôi Ä‘á»™ng làng báo cÅ©ng làm những cánh già nhÆ° tôi “thèm” Ä‘ược làm việc. 

Câu nói mà mọi đời Tổng biên tập và các phóng viên báo Quân Ä‘á»™i nhân dân thường hỏi nhau là: Ä‘ang viết gì đấy? Có gì má»›i không? Đấy là câu tôi nhá»› nhất từ ngày đầu tiên về báo cách Ä‘ây hÆ¡n 40 năm và thật vui mừng là đến hôm nay tôi vẫn được nghe câu hỏi ấy, má»™t cách hết sức tá»± nhiên. Đó là câu hỏi từ những người làm báo trẻ. Đây không phải là sá»± tò mò, dò hỏi mà là sá»± Ä‘am mê, quan tâm đến công việc… Nghề báo xÆ°a và nay cÅ©ng không khác nhau nhiều lắm.

+ Má»™t trong những Ä‘iểm khác lá»›n nhất có lẽ là việc thời chiến tranh, người cầm bút phải đứng giữa sá»± sống và cái chết?

- Ngày trÆ°á»›c, chúng tôi làm nghề tá»± nhiên lắm nên chẳng mấy khi nghÄ© đến chuyện… sợ cái chết. NÆ¡i nào có tiếng súng, phóng viên có mặt. Tôi tốt nghiệp đại học, vào bá»™ Ä‘á»™i làm anh chiến sỹ Hải Quân, sá»± hiểu biết của anh có học chất lính Ä‘ã sẵn trong người rồi nên có ai cá»­ Ä‘i chiến trường Ä‘âu nhÆ°ng mình cảm thấy mình không thể không có mặt ở chiến trường thì xin Ä‘i thôi. Xin lần đầu không được thì xin tiếp, được Ä‘i má»›i thôi… Và cái thời Ä‘ó, người cầm bút phần lá»›n đều có tinh thần ấy.

+ Tá»± hào vì Tổ quốc có những người lính cầm bút nhÆ° các ông! Chất lính Cụ Hồ hẳn Ä‘ã có ảnh hưởng quan trọng đến người cầm bút?

- Quan trọng lắm, thÆ°a nhà báo trẻ. Khi anh Ä‘ã là người lính, mặc chiếc áo lính, là anh mang trên mình trách nhiệm vá»›i Tổ quốc. Sống làm việc vá»›i bá»™ Ä‘á»™i, tôi hiểu Ä‘ã là người lính thì chỉ có tâm niệm phía sau họ là Tổ Quốc, phía trÆ°á»›c là làn đạn quân thù. Từ Ä‘ó trách nhiệm của má»™t người lính Ä‘ích thá»±c rất cao. Họ là đại diện của Tổ quốc. 

Người phóng viên cÅ©ng vậy. Nghề phóng viên không Ä‘Æ¡n thuần chỉ là công việc kiếm sống mà còn là công việc có trách nhiệm xã há»™i. Ngày xÆ°a trách nhiệm là những bÆ°á»›c chân Ä‘i khắp chiến trường, lao vào mọi trận tuyến… Những người lính Ä‘ích thá»±c, những người phóng viên chân chính sẽ há»™i tụ đầy đủ tâm thế ấy… 

Người lính – nhà báo thì tâm thế ấy càng phải vững vàng, mạnh mẽ. Bây giờ thì trên mọi nẻo đường, người phóng viên vẫn là những người lính tiên phong, xung kích, đối mặt vá»›i mọi khó khăn, dám xông vào nÆ¡i khó khăn, nÆ¡i nóng lạnh của đời sống… Hăng hái làm việc, tá»± nguyện làm việc, dám Ä‘óng góp thẳng thắn...

…Ngá»™ nhận má»™t tý thế má»›i là tuổi trẻ!

+ Tôi nghÄ© rằng, chúng ta gắn bó vá»›i nhau bởi những Ä‘òi hỏi ở nhau. Thế hệ trÆ°á»›c có quyền Ä‘òi hỏi nÆ¡i lá»›p trẻ hôm nay, thế hệ trẻ cÅ©ng sẽ có những mong muốn đối vá»›i những bậc cha chú, Ä‘àn anh trong nghề. Vậy ông Ä‘òi hỏi gì ở những người làm báo trẻ chúng tôi hôm nay, thÆ°a đại tá?

- Người ta vẫn nhắc đến má»™t câu nói cÅ©: Cần có má»™t trái tim nóng và má»™t cái đầu lạnh. Tôi cÅ©ng Ä‘òi hỏi Ä‘iều Ä‘ó. Cuá»™c chiến bằng cái đầu sẽ bá»›t Ä‘i xÆ°Æ¡ng máu, xÆ°a và nay đều nhÆ° vậy cả. Người làm báo trong thời bình, nói thá»±c nhiều thuận lợi nhÆ°ng khó hÆ¡n chúng tôi thời chiến nhiều. Bởi lẽ xã há»™i bây giờ nhiều phức tạp, thông tin nhiều chiều và bạn đọc Ä‘òi hỏi cao lắm. 

Người làm báo Ä‘ích thá»±c tâm huyết và có tài thì phải đồng nhất được sá»± khó khăn, yếu kém, mất mát, Ä‘á»›n Ä‘au của xã há»™i vá»›i chính mình. Người làm báo hiểu được cái thiệt thòi của những người nghèo, thua thiệt của những người ít học, bà con dân tá»™c, những người thấp cổ bé họng… Họ đồng nhất được ná»—i Ä‘au của xã há»™i thành ra ná»—i Ä‘au của mình. Từ Ä‘ó, họ là những người xét về mặt nào Ä‘ó là rất cao cả, dám đối mặt, dám hy sinh…

+ NhÆ°ng sá»± cao cả ấy, không phải lúc nào cÅ©ng bình yên?

- Quả thá»±c là những người làm báo hôm nay không phải ăn má»™t viên đạn đồng cụ thể nhÆ° chúng tôi ngày xÆ°a. Hiện nay, Ä‘ã có những nhà báo chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c, chống diá»…n biến hòa bình… từng bị Ä‘e dọa, “ném Ä‘á” thậm chí hành hung. Họ sẵn sàng chấp nhận sá»± hy sinh Ä‘ó khi lá»±a chọn nghề nghiệp. 

Đó là Ä‘iều Ä‘áng quý vì có cứng má»›i đứng được đầu gió, vượt qua thách thức ấy má»›i có được những tác phẩm giá trị. Còn má»™t thá»­ thách cần bÆ°á»›c qua đối vá»›i người làm báo hiện đại hôm nay, ấy là những vấn đề trong đời sống xã há»™i, vận mệnh đất nÆ°á»›c phải bình tÄ©nh, tỉnh táo, hiểu biết để xá»­ lý khéo léo thông tin, Ä‘ánh giá Ä‘úng tình hình.

+ Vậy vá»›i nghề báo, theo ông, chúng ta cần tránh Ä‘iều gì?

- Tránh cái sá»± nhạt.

+ Kể cả báo Quân Ä‘á»™i nhân dân?

- Đúng vậy. Nhạt - Ä‘ó là sá»± bằng lòng, mà nói theo ngôn ngữ của người lính thì Ä‘ó là sá»± rút lui, tháo lui hay chính là sá»± đầu hàng. Tất nhiên là trong má»™t tờ báo chỉ có mảng nào Ä‘ó nhạt, bài nào Ä‘ó nhạt, bức ảnh nhạt… Nhiều tờ báo hiện nay mắc vào căn bệnh Ä‘ó, báo Quân Ä‘á»™i nhân dân của chúng tôi coi Ä‘ó là căn bệnh để phòng tránh, đấu tranh để khắc phục. 

Nghề báo khó lắm, tôi làm nghề hÆ¡n 40 năm nay nhÆ°ng tôi chỉ thá»±c sá»± tá»± tin sau chục năm làm nghề. Nhìn xung quanh, có người cả đời không thành má»™t anh nhà báo thá»±c sá»±.

+ Thế mà bây giờ có những người làm báo trẻ, vá»— ngá»±c tá»± hào ta Ä‘ây là nhà báo sá»›m lắm!

- Tôi không trách họ. Đó là má»™t sá»± tá»± tin hÆ¡i thái quá thôi. NhÆ°ng phải tá»± tin. Tuổi trẻ nên ngá»™ nhận má»™t tý, hung hăng má»™t tý, thế má»›i là tuổi trẻ! DÄ© nhiên, có những chuẩn má»±c mà má»—i người phải luôn rèn giÅ©a, luôn ná»— lá»±c từng ngày. Kim chỉ nam cho mọi hành Ä‘á»™ng của nhà báo trẻ hôm nay vẫn luôn phải là tinh thần học tập, làm theo tÆ° tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh. 

Đó chính là Ä‘iểm tá»±a bền vững để chúng ta vượt qua những thách thức của thời cuá»™c, của nghề nghiệp từ Ä‘ó giữ cho tâm luôn sáng, bút luôn sắc và lòng luôn bình an.

+ Vâng, xin cảm Æ¡n ông!

Theo Hà Vân/Báo Nhà báo và Công luận