Bài toán “nhân sá»± dôi dÆ°” phải tính toán, xá»­ lý “thấu tình đạt lý” khi giảm dần các cÆ¡ quan báo chí, bảo đảm không gây ra xáo trá»™n lá»›n, phức tạp nếu không sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy không mong muốn phía sau”- Nhà báo VÅ© Văn Tiến, Uá»· viên Ủy ban T.ƯMTTQVN, TBT Tạp chí Mặt trận nhấn mạnh

Đối vá»›i má»—i người làm báo, thông tin về Đề án quy hoạch báo chí luôn là vấn đề “nóng bỏng”thu hút sá»± quan tâm đặc biệt. Bởi lẽ, má»™t đề án lá»›n khi thá»±c hiện, ít nhiều sẽ dẫn đến sá»± trăn trở, băn khoăn nhất định trong Ä‘á»™i ngÅ© những người làm báo, những cÆ¡ quan báo chí có thể thuá»™c diện “tinh giản” trong nay mai. Má»—i người làm báo, má»—i cÆ¡ quan báo chí sẽ có những “tâm tÆ°” khác nhau, nhÆ°ng trên hết, có lẽ, nhiều người đồng tình quan Ä‘iểm, Ä‘ã đến lúc chúng ta phải quyết liệt quy hoạch lại hệ thống báo chí. Bởi, thá»±c tiá»…n đời sống báo chí gần Ä‘ây Ä‘ã bá»™c lá»™ quá nhiều vấn đề cần suy ngẫm và Ä‘iều chỉnh má»™t cách triệt để ở tầm vÄ© mô.

Có thể nói, chÆ°a bao giờ báo chí Việt Nam phát triển mạnh mẽ nhÆ° ngày nay, vá»›i đủ các loại hình, hoạt Ä‘á»™ng rất sôi Ä‘á»™ng. Tuy nhiên, dù được Đảng, Nhà nÆ°á»›c tạo Ä‘iều kiện phát triển, song trên thá»±c tế thời gian qua, tầm ảnh hưởng của báo chí trên nhiều mặt đời sống Ä‘ã Ä‘áp ứng được sá»± kỳ vọng của nhân dân?

Số vụ xá»­ phạt cÆ¡ quan báo chí có ấn phẩm báo in hoặc trang thông tin Ä‘iện tá»­, chÆ°Æ¡ng trình truyền hình vì lá»—i đăng tải, phát sóng thông tin sai sá»± thật, thông tin thiếu khách quan, thông tin phản cảm… ngày má»™t nhiều hÆ¡n, đặc biệt trong vài năm trở lại Ä‘ây.         

Sá»± cạnh tranh thông tin ngày má»™t khốc liệt hÆ¡n, má»™t mặt Ä‘em lại lợi ích thiết thá»±c cho Ä‘á»™c giả nhÆ°ng mặt khác, có thể khiến công chúng mất niềm tin vào tính chân thá»±c của báo chí. Sức ép về tài chính có thể dẫn đến sá»± “chệch hÆ°á»›ng” tuyên truyền, làm nảy sinh tâm lý chạy theo công chúng bằng nhiều cách làm “phản cảm”, “tầm thường hóa” hoạt Ä‘á»™ng báo chí. Không ít tờ báo Ä‘ang mất dần bản sắc vì chạy theo mạng xã há»™i, thiếu tính nhân văn và trách nhiệm đối vá»›i cá»™ng đồng.

Má»™t trong những hạn chế Ä‘ó là do sá»± bất cập trong cÆ¡ cấu hệ thống báo chí dẫn đến má»™t số cÆ¡ quan báo chí trùng lặp về ná»™i dung, phân tán, lãng phí về nhân lá»±c, tài chính. Nhiều tờ báo “na ná” nhau về ná»™i dung, hình thức thể hiện và không rõ tôn chỉ mục Ä‘ích. Số lượng báo chí quá lá»›n đến mức nhiều người ngao ngán gọi là “lạm phát” báo chí.

Bên cạnh Ä‘ó, không ít cÆ¡ quan báo chí càng ngày càng năng nổ, bám sát đời sống để nói lên tiếng nói của quần chúng nhân dân thì có má»™t số cÆ¡ quan chủ quản, bởi khuynh hÆ°á»›ng hành chính hóa Ä‘ã trở thành “chiếc áo chật chá»™i” cho những “cÆ¡ thể” Ä‘ã trưởng thành, kìm hãm sá»± năng Ä‘á»™ng, sáng tạo của Ä‘á»™i ngÅ© người làm nghề, dẫn đến thông tin 1 chiều, làm báo “thụ Ä‘á»™ng” theo sá»± “chỉ đạo”. Nếu tình trạng này kéo dài chúng ta sẽ thường xuyên bị Ä‘á»™ng, “lạc hậu” trên mặt trận thông tin.

Việc phát triển quá “nóng” của các loại hình báo chí thời gian qua, cÅ©ng là những hạn chế nổi cá»™m cần khắc phục, là “những việc cần làm ngay” nhằm “tái cÆ¡ cấu” má»™t cách toàn diện, vá»›i kỳ vọng sẽ làm báo chí nÆ°á»›c nhà phát triển lên tầm cao má»›i, xứng Ä‘áng vá»›i sứ mệnh vẻ vang và cao cả của mình.

Theo ná»™i dung Đề án, có nhiều biện pháp khá “mạnh tay” nhÆ° sắp xếp hệ thống các cÆ¡ quan báo in gắn vá»›i các giải pháp đổi má»›i mô hình tổ chức, quản lý theo hÆ°á»›ng giảm số lượng cÆ¡ quan báo in. Tuy nhiên, tôi cho rằng, mặc dù Đề án quy hoạch báo chí Ä‘ang được triển khai tích cá»±c nhÆ°ng cÅ©ng đặt ra không ít khó khăn, thách thức cần giải quyết.

Theo tính toán, việc sắp xếp lại hÆ¡n 800 cÆ¡ quan báo chí sẽ liên quan đến việc làm của nhiều người làm báo, do Ä‘ó cần làm má»™t cách minh bạch, có lá»™ trình, bÆ°á»›c Ä‘i phù hợp và đề cao yếu tố nhân văn. Bài toán “nhân sá»± dôi dÆ°” phải tính toán, xá»­ lý “thấu tình đạt lý” khi giảm dần các cÆ¡ quan báo chí, bảo đảm không gây ra xáo trá»™n lá»›n, phức tạp nếu không sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy không mong muốn phía sau.

Cùng vá»›i Ä‘ó, nhiều tờ báo có cÆ¡ quan chủ quản chỉ là các Ä‘oàn thể, há»™i nghề nghiệp, theo quy hoạch phải sắp xếp nhÆ°ng lại Ä‘ang có tầm ảnh hưởng xã há»™i, số lượng phát hành và bạn đọc lá»›n... nên cần được tính toán, cân nhắc má»™t cách linh hoạt chứ không phải là những “dấu trừ” Ä‘Æ¡n giản.

Theo tôi, nên sắp xếp quy hoạch những tờ yếu trÆ°á»›c, những tờ mà thu không đủ chi, quy mô nhỏ, truyền thông không hiệu quả, thường xuyên vi phạm tôn chỉ, mục Ä‘ích, xa rời đối tượng phục vụ. Tuy nhiên, quá trình thá»±c hiện không nên cứng nhắc. Muốn thá»±c hiện thành công, trÆ°á»›c hết để các cÆ¡ quan chủ quản tá»± sắp xếp trÆ°á»›c. Đặc biệt, cÆ¡ quan chủ quản báo chí nên chú trọng công tác tÆ° tưởng và các giải pháp cụ thể đối vá»›i những người làm báo bị ảnh hưởng; quan tâm, Ä‘á»™ng viên, tạo Ä‘iều kiện cho Ä‘á»™i ngÅ© những người làm công tác báo chí yên tâm làm việc, cống hiến và phát triển.

Tóm lại, quy hoạch báo chí phải tính đến những thay đổi to lá»›n, mạnh mẽ, phức tạp của đất nÆ°á»›c và thời cuá»™c. Trong bối cảnh báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện là xu hÆ°á»›ng tất yếu của thế giá»›i thì việc thá»±c hiện Đề án cÅ©ng là cÆ¡ há»™i để các cÆ¡ quan báo chí chuyển đổi mô hình theo hÆ°á»›ng hiện đại, chuyên nghiệp và “tinh” gọn hÆ¡n.

Theo Ngọc Thành/Báo Nhà báo & Công luận