Má»™t trong những vấn đề mấu chốt cho bài viết đăng trên ấn phẩm ngày xuân Ä‘ó là đề tài. Câu hỏi hóc búa này vốn không dá»… trả lời ngay cả vá»›i những người cầm bút lâu năm, chứ đừng nói đến những người má»›i bén duyên nghề vài năm. Tuy nhiên, cÅ©ng sẽ có quan Ä‘iểm khác cho rằng, đề tài cho báo xuân không hẳn là vấn đề khó, khi nhiều bài viết đăng trên các ấn phẩm đặc biệt hiện nay, thường tập trung Ä‘ánh giá thành tá»±u phát triển ở các lÄ©nh vá»±c. Có “má»›i” chăng là cách viết, lối dùng từ đặt câu, cách sá»­ dụng các biện pháp tu từ ẩn dụ, so sánh, nhân hoá khác lạ… Để từ Ä‘ó biến những con số khô khan, những Ä‘ánh giá chung chung trở nên “có cánh”, giàu hình ảnh, sức gợi, sức biểu cảm, nhằm mang lại ấn tượng sâu sắc, cÅ©ng nhÆ° thoả mãn nhu cầu đọc và thưởng thức báo xuân của công chúng.

Vậy là, để có má»™t tác phẩm báo xuân, người cầm bút có thể tiếp cận bằng 2 hÆ°á»›ng. Hoặc là “xách ba lô lên và … Ä‘i”, nghÄ©a là cứ rong ruổi khắp các cung đường, khắp các làng mạc, thôn bản, để hít đầy lồng ngá»±c cái hÆ¡i xuân và nhịp sống ngày xuân Ä‘ang căng tràn mọi nẻo. Và, cứ để cho Ä‘ôi mắt làm việc của nó là quan sát, Ä‘ôi tai được lắng nghe và dùng trái tim để cảm nhận những Ä‘iều má»›i mẻ Ä‘ang cá»±a quậy mầm sống, những con người bá»—ng dÆ°ng gặp mặt khiến ta ấn tượng về cuá»™c sống, về công việc của họ… Và rồi, hãy “nhốt” tất cả cảm xúc cùng ấn tượng ấy vào con chữ, để ngôn ngữ làm cái nhiệm vụ cuối cùng của nó là hoàn thiện nên tác phẩm - có thể đầy mùi bùn đất nhÆ°ng tràn trề nhá»±a sống, niềm hân hoan cùng sá»± tin tưởng trên trang báo xuân.

Hoặc, dá»±a trên Ä‘ánh giá tổng kết của ngành chức năng hay chính quyền địa phÆ°Æ¡ng về những thành tá»±u phát triển trên các lÄ©nh vá»±c, nhiệm vụ của người làm báo là “chuyển hoá” những con số thành bài viết sinh Ä‘á»™ng, hấp dẫn. NghÄ©a là, có thể không “xách ba lô lên và… Ä‘i” nhÆ° quy luật thông thường mà người làm báo Ä‘ã mặc nhiên thừa nhận; song, thông qua “lao Ä‘á»™ng quá khứ”, bằng vốn kinh nghiệm, kiến thức thá»±c tiá»…n được Ä‘úc kết trong quá trình lao Ä‘á»™ng và cả kỹ năng phân tích số liệu, người làm báo vẫn có thể khai thác, Ä‘ánh giá thông tin, để “lẩy” ra được những vấn đề hay, tạo Ä‘iểm nhấn cho bài viết. Nếu là những cây bút giàu kinh nghiệm, có vốn liếng đủ dày về lÄ©nh vá»±c và gia tài ngôn từ đủ để thể hiện hay nâng tầm những ý tứ vốn dÄ© rất thông thường trở nên giàu sức gợi; thì khi ấy bài viết không những có thể đạt yêu cầu về chất lượng, mà còn có thể để lại ấn tượng nhờ khả năng “làm má»›i” bản chất con số và câu chữ, ngôn từ giàu hình ảnh của nó.

Không phải ngẫu nhiên mà báo xuân trÆ°á»›c Ä‘ây được gọi bằng cái tên hết sức văn chÆ°Æ¡ng: “giai phẩm xuân”. Đơn giản, bởi những tác phẩm đăng trên báo xuân thường là những tác phẩm hay, đặc sắc, ấn tượng về ná»™i dung và đẹp, hấp dẫn, Ä‘á»™c Ä‘áo về hình thức. Điểm nhấn của những trang báo xuân, nhÆ° chính tên gọi của nó, là những bài viết đậm chất xuân, hÆ¡i xuân, khí xuân và phÆ¡i phá»›i tình xuân. Song, dù có “dạt dào xuân” đến mấy thì những bài báo, trang báo ngày xuân cÅ©ng không thể xa rời tính định hÆ°á»›ng, mục Ä‘ích, tôn chỉ của nó. Thậm chí, yêu cầu này đối vá»›i má»™t bài báo trên ấn phẩm đặc biệt càng phải cao hÆ¡n, rõ hÆ¡n, sâu sắc hÆ¡n. Nói đến Ä‘ây, tôi lại nhá»› đến câu nói của cố nhà báo Hữu Thọ, rằng “là người làm báo thì đừng cầm bút khi yêu quá hay ghét quá”. Hãy giữ cho mình má»™t cái đầu tỉnh táo, má»™t trái tim nóng hổi và cầm bút khi con mắt nhìn mọi việc má»™t cách khách quan và trung thá»±c nhất. Điều Ä‘ó càng Ä‘úng vá»›i những bài viết có tính Ä‘úc kết thá»±c tiá»…n, định hÆ°á»›ng dÆ° luận của báo xuân.

Và rồi, suy cho cùng thì mục Ä‘ích lá»›n nhất, cÆ¡ bản và quan trọng nhất cho sá»± ra đời những tác phẩm và ấn phẩm báo chí ngày xuân, là nhằm mang đến cho Ä‘á»™c giả má»™t món ăn tinh thần đậm Ä‘à chất văn hoá, thấm đẫm tinh thần nhân văn. Tôi nhá»› có má»™t nhà báo lão thành từng nói về ý nghÄ©a của những trang báo xuân ngày xÆ°a nhÆ° thế này. Tết đến, thường má»—i nhà không chỉ có 1 tờ, mà có thể mua đến 3 - 4 tờ báo xuân các loại, đặt trang trọng trên bàn tiếp khách. Khách đến chÆ¡i nhà, chúc tết, uống trà, nhâm nhi chút rượu, ăn vài miếng mứt gừng cay cay ngọt ngọt hay cắn hạt dÆ°a và đọc báo xuân. Báo xuân lúc bấy giờ được nâng tầm trở thành má»™t văn hoá phẩm ngày tết! Cái truyền thống tốt đẹp ấy, có lẽ, Ä‘ã không còn tìm thấy nhiều trong lối sống hiện nay, khi mà công nghệ sẵn sàng giúp con người mọi việc, kể cả lá»±a chọn thông tin hay đọc báo. Tuy nhiên, sá»± thay đổi trong cách thức hưởng thụ thông tin của Ä‘á»™c giả, chắc hẳn không thể làm đổi giá trị của những “giai phẩm xuân”!

Hoàng Xuân