Xu hướng chung của thế giới

Sau nhiều năm phải cung cấp những thông tin miá»…n phí cho người đọc trên mạng Internet, nhiều cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã nhận thấy việc biến thói quen mua báo giấy thành trả phí khi đọc báo Ä‘iện tá»­ của Ä‘á»™c giả Ä‘ang trở nên hết sức cần thiết, nhất là trÆ°á»›c nguy cÆ¡ báo in biến mất và doanh thu quảng cáo trên báo sụt giảm nghiêm trọng trÆ°á»›c ảnh hưởng của Facebook và Google.

Trên thế giá»›i, việc thu phí đọc báo Ä‘iện tá»­ Ä‘ã trở thành Ä‘iều tất yếu của những tờ báo lá»›n vài năm trở lại Ä‘ây nhÆ°: New York Times, Washington Post, Financial Times, The Economist. Điển hình nhÆ° tờ The New York Times có thu nhập từ thuê bao dài hạn Ä‘ã tăng 40% so vá»›i năm trÆ°á»›c cho thấy, việc thu phí bạn đọc không còn là Ä‘iều bất khả thi nhÆ° nhiều người lo ngại.

Để có được thành công ấy, các tờ báo Ä‘iện tá»­ đều áp dụng những hình thức thu phí linh hoạt, có tính khuyến khích vá»›i người dùng má»›i, nhất là những Ä‘á»™c giả quốc tế và chú trọng đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng ná»™i dung cÅ©ng nhÆ° tính Ä‘á»™c quyền của thông tin mà báo Ä‘ó có được.

Ở Việt Nam, Vietnamplus là báo Ä‘iện tá»­ tiên phong trong áp dụng hình thức này từ tháng 8/2012 đến tháng 11/2013. Tuy nhiên, việc thu phí đối vá»›i Ä‘á»™c giả của báo này Ä‘ã phải tạm dừng do hình thức thanh toán Ä‘iện tá»­ khi Ä‘ó chÆ°a phát triển.

Đầu tháng 5/2018, Vietnamplus tiếp tục thá»­ nghiệm áp dụng lại mô hình này và bắt đầu thu tiền từ giữa tháng 6/2018, hÆ°á»›ng đến mục tiêu tiếp tục sản xuất những ná»™i dung dài, có chất lượng nhÆ° mega-story, long-form và không chỉ bó hẹp ná»™i dung vá»›i kinh tế, tài chính mà còn mở ra các lÄ©nh vá»±c khác nhÆ° công nghệ, thể thao, giải trí, chính trị. Bên cạnh Ä‘ó, báo này còn tiến hành Ä‘a dạng phÆ°Æ¡ng thức thanh toán nhÆ° qua nhà mạng, ví Ä‘iện tá»­, thẻ tín dụng... nhằm tạo thuận lợi tối Ä‘a cho người dùng.

Tuy nhiên, hầu hết các báo Ä‘iện tá»­ của Việt Nam đều chÆ°a tạo ra được những sản phẩm chuyên biệt, Ä‘á»™c quyền, thể hiện đặc thù và “chất” riêng của tờ báo của mình để có thể thay đổi được thói quen đọc báo miá»…n phí từ Ä‘á»™c giả.

Bên cạnh Ä‘ó, nhiều người dùng e ngại vấn đề thông tin cá nhân bị lá»™ khi phải cung cấp thông tin thẻ tín dụng cho các trang mạng. Để khắc phục Ä‘iều này, các báo phải phối hợp vá»›i các nhà mạng, nhÆ°ng chính nó lại có thể gây phức tạp trong việc phân chia doanh thu, lợi nhuận cho các bên.

Việc thu phí đọc báo Ä‘iện tá»­ chính là hình thức nâng cao chất lượng thông tin, khuyến khích sá»± năng Ä‘á»™ng, sáng tạo và chuyên nghiệp của má»—i nhà báo

Cần sớm phổ biến ở Việt Nam

Thá»±c tế cho thấy, nếu việc thu phí bạn đọc được áp dụng đối vá»›i tất cả các báo Ä‘iện tá»­ của Việt Nam sẽ hạn chế được rất nhiều tình trạng làm báo kiểu “salon”, sao chép, “xào” bài. Bởi, khi phải bỏ tiền mua thông tin, Ä‘á»™c giả sẽ là những khách hàng khó tính và thông minh, biết lá»±a chọn những sản phẩm báo chí chất lượng, Ä‘á»™c quyền và có dấu ấn riêng của tờ báo cÅ©ng nhÆ° tác giả của bài báo Ä‘ó. Chính vì vậy, việc thu phí đọc báo Ä‘iện tá»­ chính là hình thức nâng cao chất lượng thông tin, khuyến khích sá»± năng Ä‘á»™ng, sáng tạo và chuyên nghiệp của má»—i nhà báo.

Việc “bán” sản phẩm báo mạng sẽ giúp phân loại Ä‘á»™c giả theo nhu cầu thông tin mà họ tìm đọc. Từ Ä‘ó, giúp tờ báo cung cấp má»™t cách chính xác những những Ä‘iều mà từng đối tượng bạn đọc quan tâm, thu hẹp phạm vi tiếp cận của họ đến vá»›i những tờ báo không chuyên khác, nâng cao uy tín và bản sắc riêng của báo mình. Đây là Ä‘iều mà hiện nay, nhiều tờ báo Ä‘ã không làm được do không xác định được Ä‘úng công chúng của mình thuá»™c nhóm đối tượng cụ thể nào.

Ngoài ra, khi có nguồn thu từ bạn đọc, các báo Ä‘iện tá»­ sẽ không còn phụ thuá»™c vào sá»± bấp bênh của những hợp đồng quảng cáo. Chính việc xuất hiện những ông lá»›n nhÆ° Google hay Facebook là má»™t trong số những nguyên nhân khiến các báo nên quay trở về vá»›i mục Ä‘ích tối thượng của mình là cung cấp thông tin chính Ä‘áng, nâng cao chất lượng những bài phân tích chuyên sâu, hay đầu tÆ° vào những bài Ä‘iều tra dài hÆ¡i có tính thời sá»±, Ä‘Æ°a báo chính thống trở về vá»›i niềm tin của công chúng.

hi hình thức thanh toán Ä‘iện tá»­ dần được hoàn thiện và thói quen đọc báo của Ä‘á»™c giả thay đổi là lúc quan hệ cung - cầu giữa tòa soạn, người làm báo và bạn đọc được thiết lập. Đây chính là xu hÆ°á»›ng tất yếu của thế giá»›i mà báo chí Việt Nam phải há»™i nhập và thích nghi để tồn tại.

Nhà báo Trần Ngọc Nam - Phóng viên báo Tuổi trẻ

“Vấn đề thu phí Ä‘ối vá»›i bạn đọc báo Ä‘iện tá»­ hiện nay là không khả thi vì vi phạm bản quyền giữa báo chí, trang thông tin, trang mạng quá lá»›n. Theo tôi, muốn thu phí báo Ä‘iện tá»­ đối vá»›i Ä‘á»™c giả, việc đầu tiên phải thắt chặt quyền xuất bản, xá»­ lý nghiêm các trường hợp vi phạm bản quyền. Đồng thời, má»—i tờ báo cÅ©ng cần phải nâng cao chất lượng thông tin, tăng tính Ä‘á»™c quyền và Ä‘á»™ hấp dẫn của má»—i sản phẩm báo chí do mình sản xuất. Tuy nhiên, Ä‘ã đến lúc báo Ä‘iện tá»­ phải chuẩn bị cho lá»™ trình thu phí bởi Ä‘ây là xu hÆ°á»›ng chung của thế giá»›i mà báo chí Việt Nam không thể Ä‘i ngược lại.”

Nhà báo Hoàng Trọng Sang - Phóng viên báo Thời đại

“Các báo Ä‘iện tá»­ muốn tiến hành thu phí của Ä‘á»™c giả cần đầu tÆ° những bài báo chuyên sâu, Ä‘á»™c quyền, những phóng sá»± đặc biệt, coi nhÆ° đặc sản của tờ báo, những ná»™i dung phù hợp vá»›i từng đối tượng Ä‘á»™c giả khác nhau. Đặc biệt, tờ báo phải có được thÆ°Æ¡ng hiệu của mình để khi Ä‘á»™c giả bỏ tiền, thá»±c sá»± tin tưởng là mình có được những nguồn tin giá trị, chất lượng.

Hiện nay, tin giả Ä‘ang bùng nổ và trở thành vấn nạn. Khó có thể kiểm chứng được ngay những tin tức chúng ta nhận được liệu rằng có phải là sá»± thật hay không. Khi Ä‘ó, báo chí là má»™t kênh để họ kiểm chứng và sẵn sàng trả tiền cho thông tin Ä‘ó, quan trọng là ná»™i dung Ä‘ó có đủ chất lượng và xứng Ä‘áng vá»›i những gì họ cần và tìm kiếm không”./.

Theo Ngọc Huyền/Người làm báo