Rõ ràng là không chỉ cÆ¡ sở Ä‘ào tạo mà cả xã há»™i đều mong muốn có những lái xe vừa có kỹ thuật vừa có đạo đức khi tham gia giao thông, nhÆ°ng thá»±c tế thì sao?

Tham gia giao thông hoặc xem các clip về giao thông luôn Ä‘em đến cho chúng ta thêm sá»± lo lắng. Những lái xe vi phạm pháp luật về giao thông không Ä‘Æ¡n giản chỉ là do họ non kinh nghiệm, mà lá»›n hÆ¡n chính là sá»± non yếu về đạo đức.

Vá»›i số tiết học không nhiều trong cÆ¡ sở Ä‘ào tạo cùng giáo trình được nhiều chuyên gia Ä‘ánh giá là còn thiếu tính thá»±c tế, môn học này được nhìn nhận má»›i chỉ chỉ là kênh tác Ä‘á»™ng đến ý thức của lái xe. Thế nhÆ°ng ngay cả Ä‘iều ít ỏi Ä‘ó, vá»›i nhiều người ngay sau khi rời cÆ¡ sở Ä‘ào tạo Ä‘ã quên ngay.

Khi ngày càng có nhiều cÆ¡ sở Ä‘ào tạo lái xe ra đời thì cách quản lý, vận hành Ä‘ào tạo cÅ©ng Ä‘ang được má»™t số cÆ¡ sở chuyển dịch theo hÆ°á»›ng “mềm” hÆ¡n để thu hút học viên. Cùng vá»›i Ä‘ó nhiều lái xe đến cÆ¡ sở Ä‘ào tạo mang theo tÆ° tưởng cốt chỉ để lấy giấy phép nhiều hÆ¡n là muốn trở thành lái xe thá»±c thụ, toàn năng. Đây là những tác nhân khiến cho vấn đề đạo đức dá»… dàng bị họ bỏ qua.

Cách Ä‘ây 10 năm tôi tham gia má»™t khóa Ä‘ào tạo lái xe theo con đường cả cÆ¡ quan đăng ký tổ chức lá»›p học riêng. Chúng tôi được học theo yêu cầu, chú trọng rèn luyện tay lái, còn môn học đạo đức người lái xe thì rút càng ngắn càng tốt hoặc giáo viên châm chÆ°á»›c cho học viên vắng mặt. Ấy là khi mà việc cạnh tranh trong Ä‘ào tạo lái xe còn chÆ°a khốc liệt nhÆ° bây giờ.

Có không ít câu chuyện kể của nhiều người học sau khi ra trường, chỉ nghe thôi Ä‘ã đủ để giật mình. Đạo đức Ä‘ã và Ä‘ang là má»™t “khoảng trống” không hề nhỏ, tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến tay lái của má»™t bá»™ phận lái xe. Vá»›i ná»™i dung, cách thức Ä‘ào tạo nhÆ° hiện nay, để hình thành, rèn luyện được đạo đức người lái xe, văn hóa giao thông Ä‘úng nghÄ©a, thá»±c sá»± là má»™t khó khăn.

Những nghiên cứu tâm lý giao thông hiện đại phân biệt rõ ràng giữa những gì mà lái xe có thể làm và những gì sẵn sàng làm. Những gì có thể làm là từ kiến thức và kỹ năng có được, những gì sẵn sàng làm còn xuất phát từ sá»± nhận thức nguy cÆ¡ và khả năng tá»± Ä‘ánh giá. Các yếu tố này tác Ä‘á»™ng và chịu ảnh hưởng từ các cấp Ä‘á»™ tâm lý khác nhau, mà cao nhất là thái Ä‘á»™, niềm tin, mục Ä‘ích sống của lái xe.

Vậy nên chúng ta không bất ngờ khi chứng kiến nhiều những tình huống há»—n loạn giao thông không phải do quá tải về mật Ä‘á»™ phÆ°Æ¡ng tiện hay xuống cấp của hạ tầng, mà chính là sá»± xuống cấp ý thức của nhiều lái xe.

Xã há»™i cần những lái xe có kỹ thuật, trình Ä‘á»™, nhÆ°ng hÆ¡n thế phải là đạo đức. Bởi lái xe có giỏi tay lái đến Ä‘âu nhÆ°ng nếu không tuân thủ các nguyên tắc đạo đức, thì sá»›m muá»™n gì cÅ©ng sẽ dẫn đến các vi phạm.

Gần Ä‘ây Ä‘ã có nhiều văn bản chấn chỉnh tình trạng Ä‘ào tạo, sát hạch lái xe. Tuy nhiên phải khẳng định, cÆ¡ sở Ä‘ào tạo lái xe dù cố gắng đến mấy chắc chắn cÅ©ng chỉ có thể trang bị được má»™t phần căn bản vấn đề đạo đức. Phần lá»›n hÆ¡n vẫn phải là tính tá»± giác của má»—i lái xe. Đây chính là cách thức hiệu quả nhất để hình thành và rèn luyện đạo đức, văn hóa giao thông, phòng chống tác hại của rượu bia khi tham gia giao thông. Nếu không, dù cho có giỏi tây lai đến mấy chăng nữa, nhiều lái xe vẫn hành Ä‘á»™ng sai trái, bất chấp luật lệ, nhân tâm.

Mà để nuôi dưỡng tính tá»± giác lại cần phải có môi trường phù hợp từ cá»™ng đồng, từng gia Ä‘ình, suy nghÄ© và tình cảm của má»—i lái xe. Lái xe sau khi lấy giấy phép chÆ°a hẳn là Ä‘ã hoàn thành nghÄ©a vụ của mình, mà còn tiếp túc phải được bồi đắp theo thời gian.

Cùng vá»›i Ä‘ó chúng ta không chỉ nên quá chăm chú vào việc xá»­ phạt vi phạm, mà phải lấy tuyên truyền, thuyết phục để đẩy lùi vi phạm. Xá»­ phạt chỉ là phần ngọn, nâng cao đạo đức lái xe má»›i là gốc rá»… vấn đề.

An Nhiên