Đau xót vì những "con sâu" Ä‘ang làm hỏng "nồi canh" nhÆ°ng Ä‘au xót hÆ¡n nữa khi chúng ta Ä‘ang mất dần niềm tin nÆ¡i Ä‘á»™c giả do sá»± “lạm quyền” của má»™t bá»™ phận phóng viên trong tác nghiệp. Những người làm báo, có bao giờ tá»± hỏi mình: "Ngưỡng" nào cho quyền lá»±c thứ 4?

1.  Vá»›i sứ mệnh cung cấp thông tin, đấu tranh chống tiêu cá»±c, định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i...báo chí Ä‘ã sá»›m trở thành má»™t lá»±c lượng Ä‘áng tin cậy của Đảng, Nhà nÆ°á»›c và nhân dân, trở thành lá»±c lượng quan trọng trong công cuá»™c đấu tranh phòng chống tá»™i phạm, tham nhÅ©ng, cá»­a quyền.

Đặc biệt, từ đầu năm đến nay, đồng hành cùng các y bác sÄ©, các lá»±c lượng công an, bá»™ Ä‘á»™i...báo chí cÅ©ng luôn là lá»±c lượng xung kích trong công tác tuyên truyền phòng chống dịch covid-19. NhÆ°ng nói Ä‘i thì phải nói lại, những vụ việc phóng viên bị bắt vá»›i tá»™i danh “cưỡng Ä‘oạt tài sản” vừa qua rất khó chấp nhận. Điều Ä‘áng bàn là, thá»±c trạng má»™t số phóng viên quấy nhiá»…u cÆ¡ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân không phải là chuyện má»›i. Việc trả giá cho hành vi này bằng những bản án của pháp luật cÅ©ng không còn là chuyện hy hữu trong nghề. NhÆ°ng vì sao đến nay hiện tượng này vẫn không hề thuyên giảm?

Thậm chí, theo ông Nguyá»…n Văn Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bá»™ Thông tin & Truyền thông): Äây là vấn đề rất Ä‘áng quan tâm, đặc biệt những vụ việc nhÆ° vậy có xu hÆ°á»›ng tăng trong thời gian vừa qua. Việc tăng thể hiện qua má»™t vài khía cạnh. Thứ nhất, cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c nhận được nhiều phản ánh hÆ¡n của các cÆ¡ quan,  tổ chức qua Ä‘Æ¡n thÆ°, đường dây nóng. Thứ hai, cÆ¡ quan tiến hành tố tụng cÅ©ng Ä‘ã vào cuá»™c, Ä‘ã bắt má»™t số trường hợp vi phạm pháp luật về hình sá»±, trong quá trình tác nghiệp Ä‘ã tống tiền cÆ¡ quan tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân. Cách thức thá»±c hiện cÅ©ng phong phú, bài bản hÆ¡n, trong Ä‘ó có sá»± phối hợp của phóng viên cÆ¡ quan báo chí vá»›i nhau, phối hợp liên kết giữa phóng viên cÆ¡ quan báo chí vá»›i đối tượng không hoạt Ä‘á»™ng báo chí và kết hợp giữa thông tin trên báo chí và các nền tảng mạng xã há»™i để gây sức ép cho cÆ¡ quan, tổ chức.

2.  Tôi rất sợ sá»± nhầm tưởng về quyền lá»±c của má»™t số phóng viên khi làm nghề. Từ khi quan niệm của má»™t số nÆ°á»›c phÆ°Æ¡ng Tây cho rằng trong đời sống xã há»™i, báo chí có vai trò nhÆ° “quyền lá»±c thứ tÆ°” (sau quyền lập pháp, hành pháp và tÆ° pháp) được du nhập thì má»™t số người làm báo ở Việt Nam lạm dụng “quyền lá»±c” này để hành nghề mà bất chấp quy tắc, đạo đức.

Không chỉ là những vụ việc Ä‘ã thành án mà tiềm ẩn trong tác nghiệp của má»™t số phóng viên còn là những mánh khóe, những cách thức tống tiền mang danh người cầm bút cÅ©ng “muôn hình vạn trạng”, biến hóa khôn lường. 

Có thể, những vụ bắt bá»› phóng viên hay kiểu vòi vÄ©nh doanh nghiệp chỉ có ở má»™t bá»™ phận phóng viên nào Ä‘ó, rÆ¡i vào má»™t vài cÆ¡ quan báo chí. Dù cho Ä‘ó chỉ là vết Ä‘en trên bức tường sáng thì cÅ©ng không thể xóa Ä‘i được những thành kiến về người làm báo trong con mắt của công chúng thời gian này. Điều gì khiến má»™t số người làm báo ngày càng trở nên Ä‘áng sợ trong con mắt của người dân, doanh nghiệp? Điều gì khiến má»™t bá»™ phận người làm báo bẻ cong ngòi bút, quên Ä‘i trách nhiệm của mình dẫn đến vị thế, hình ảnh nghề nghiệp bị coi thường, rẻ rúng trong con mắt công chúng?

3. Có người Ä‘Æ°a ra lí do vì Internet phát triển, báo chí phải chạy Ä‘ua thông tin, rồi lí do về bài toán kinh tế báo chí Ä‘ã dẫn đến áp lá»±c về đồng tiền, về lợi ích... NhÆ°ng vá»›i bất cứ lí do gì thì cÅ©ng không thể ngụy biện cho các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, làm ảnh hưởng đến danh dá»± của những người làm báo cách mạng. Thẳng thắn mà nói, nguyên nhân chính và Ä‘ầu tiên phải nhắc đến chính là sá»± buông lỏng quản lý của cÆ¡ quan báo chí và của Ä‘Æ¡n vị chủ quản của cÆ¡ quan báo chí. Điều này dẫn đến tình trạng tòa soạn thiếu kiểm soát hoạt Ä‘á»™ng tác nghiệp của nhà báo, phóng viên. 

Chống tiêu cá»±c trong xã há»™i lại rÆ¡i vào bẫy tiêu cá»±c do chính mình sắp đặt là bài học cay đắng cho má»™t số người cầm bút, cÅ©ng là lời cảnh tỉnh Ä‘áng giá cho những kẻ luôn nghÄ© rằng, làm báo thì có quyền dọa nạt, uy hiếp, vòi vÄ©nh, trục lợi... Tình trạng trên cần phải được chấn chỉnh để không làm ảnh hưởng xấu tá»›i Ä‘á»™i ngÅ© những người làm báo chân chính.

Nhà báo Nguyá»…n Minh Đức - Tổng biên tập báo Kinh tế Đô Thị cho rằng, Ä‘ây là báo Ä‘á»™ng đỏ về đạo đức nhân cách của người làm báo, báo Ä‘á»™ng tình trạng “lạm quyền” của má»™t số phóng viên...Giải bài toán này, ông Đức đặt ra vấn đề trách nhiệm của người đứng đầu toà soạn. Tổng biên tập là người chịu trách nhiệm cao nhất về việc quản lý phóng viên. Nếu kiểm soát và có chế tài quyết liệt, có quy chế quản lý, giám sát chặt chẽ nhÆ° báo cáo đề tài, báo cáo ná»™i dung phản ánh, báo cáo lịch trình cụ thể trong công việc...thì chắc chắn sẽ không dẫn đến những hậu quả Ä‘áng tiếc Ä‘ó. Ngoài ra, các tòa soạn cần tích cá»±c có những đợt sinh hoạt chính trị sâu rá»™ng để việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho phóng viên được thường xuyên hÆ¡n nữa. Tất nhiên, trong câu chuyện này, Tổng biên tập Nguyá»…n Minh Đức cÅ©ng đặt ra vấn đề ngược lại, phía các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cÅ©ng cần phải thượng tôn pháp luật. Khi làm Ä‘úng, sẽ không có kẽ hở cho bất cứ phóng viên nào lạm quyền để trục lợi...

Câu chuyện về lạm quyền có lẽ cần được giải từ gốc. Tức là ngay từ cách dùng người, cách giao việc của má»—i cÆ¡ quan báo chí. CÅ©ng Ä‘ã đến lúc nhìn nhận và cho Ä‘ây là thời Ä‘iểm để người đứng đầu cÆ¡ quan báo chí nhìn lại, chậm lại, chấn chỉnh hoạt Ä‘á»™ng tác nghiệp của phóng viên trong cÆ¡ quan. Không phải cứ xông pha, năng Ä‘á»™ng là làm Ä‘iều tra bạn đọc, là chống tiêu cá»±c. Phân việc và phân vai theo từng cấp Ä‘á»™, trình Ä‘á»™ cÅ©ng là cách hạn chế tối Ä‘a những hành vi dẫn đến sai phạm. Nói nhÆ° vậy không có nghÄ©a là giảm bá»›t tính chiến đấu của báo chí mà thiết nghÄ© trên bất cứ mặt trận nào cÅ©ng cần phải làm từng bÆ°á»›c, không thể đốt cháy giai Ä‘oạn. Má»™t sinh viên ra trường, vừa vào cÆ¡ quan, vừa cầm bút thì phải được Ä‘ào tạo bài bản, nghiêm túc không chỉ từ nghiệp vụ mà còn phải có thời gian và trải nghiệm để tu dưỡng về lập trường chính trị, rèn luyện đạo đức...

Có thể nói, qua những vụ việc cụ thể, Ä‘ã đến lúc việc rèn luyện trình Ä‘á»™, đạo đức, tá»± trọng đối vá»›i những người làm nghề trở nên cấp thiết hÆ¡n bao giờ hết. Đến lúc quy trách nhiệm vào người đứng đầu cÆ¡ quan để má»—i tòa soạn buá»™c phải có chế tài hạn chế sá»± lạm quyền từ ngay chính tòa soạn của mình, trÆ°á»›c khi quyền lá»±c ấy "tá»± tung tá»± tác". Có nhÆ° vậy, má»›i tránh những rủi ro Ä‘áng tiếc, cÅ©ng dập tắt những tham vọng dùng quyền lá»±c nghề nghiệp để trục lợi của má»™t số người làm báo tha hóa đạo đức.

Khi càng có quyền lá»±c thì càng phải cẩn trọng, càng là những người được tin cậy thì càng phải ná»— lá»±c để không phụ sá»± tin tưởng ấy. Tôi vẫn có má»™t niềm tin tưởng rằng, những vi phạm trên chỉ có ở má»™t số phóng viên, má»™t số tòa soạn, còn những người làm báo chân chính vẫn nhắc đến công việc bằng niềm tá»± hào về những gì mình làm,  vẫn lăn xả vá»›i từng “Ä‘iểm nóng” trên các mặt trận, vẫn theo Ä‘uổi nghề nghiệp bằng sá»± cống hiến và tin yêu.

Theo Sông Mây/Báo Nhà báo và Công luận