Những em nhỏ gÆ°Æ¡ng mặt bầu bÄ©nh, mắt tròn Ä‘en ngây thÆ¡, đến lá»›p cùng những chiếc mÅ© (và Ä‘ôi khi cả áo tÆ¡i) bện từ rÆ¡m nặng chịch. Hình ảnh của giai Ä‘oạn lịch sá»­ này cho thấy sá»± nhẫn nại và kiên cường của cả dân tá»™c, đối mặt vá»›i ác liệt chiến tranh má»™t cách sáng tạo, bình thản và quyết tâm. DÆ°á»›i mÆ°a bom bão đạn, cuá»™c sống vẫn tiếp diá»…n, con người vẫn phải sinh hoạt, sản xuất và học hành.

Các em “học sinh mÅ© rÆ¡m” thời chiến, nhìn ở má»™t góc Ä‘á»™ nào Ä‘ó, cÅ©ng có nét tÆ°Æ¡ng đồng vá»›i “học sinh laptop” hiện nay, khi dịch COVID-19 Ä‘ang diá»…n biến phức tạp và khó lường tại nhiều địa phÆ°Æ¡ng trên cả nÆ°á»›c. Để phòng chống sá»± lây lan của dịch bệnh, tại các địa phÆ°Æ¡ng này, học sinh chÆ°a thể đến trường, phải học trá»±c tuyến qua máy tính. Hình ảnh quen thuá»™c tại các gia Ä‘ình là những em nhỏ, có em vừa qua tuổi mầm non, có em Ä‘ã cấp 2, cấp 3…, ngồi trÆ°á»›c màn hình laptop, computer, máy tính bảng, Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng… để học bài. Học trá»±c tuyến, trÆ°á»›c mắt, chỉ có hình thức này (và có thể kết hợp học qua truyền hình) là Ä‘áp ứng được vá»›i yêu cầu giãn cách xã há»™i tại các địa phÆ°Æ¡ng mà dịch bệnh chÆ°a được khống chế hoàn toàn.

Ngay trong tuần đầu tiên của năm học má»›i, khi ngành giáo dục của má»™t số địa phÆ°Æ¡ng triển khai chÆ°Æ¡ng trình giảng dạy trá»±c tuyến, Ä‘ã có má»™t số bạn bè, người quen của tôi, phản ánh về những bất cập của học trá»±c tuyến. Đó là: Việc học online khá bất tiện khi gia Ä‘ình có hÆ¡n 1 con Ä‘i học, bởi cha mẹ không đủ Ä‘iều kiện trang bị máy tính cho tất cả các con. Mạng internet phập phù, má»—i buổi học, cô và trò “out” khỏi lá»›p vài lần, khiến tiết học bập bõm. Việc ngồi học trá»±c tuyến cÅ©ng không phù hợp vá»›i học sinh lá»›p 1, bởi các con rất khó tập trung khi ngồi trÆ°á»›c máy tính hàng giờ; hÆ¡n nữa việc thao tác vá»›i máy tính thì các cháu nhỏ không quen. Ná»™i dung học của lá»›p 1 chủ yếu là nhận mặt chữ, mặt số, Ä‘ánh vần, cách cầm bút, tÆ° thế… không hoàn toàn phù hợp vá»›i học online. Thời gian ngồi trÆ°á»›c màn hình máy tính quá lâu sẽ có hại cho sức khoẻ (thể chất, tinh thần) của trẻ. Những “nguy cÆ¡ trên mạng” cÅ©ng không phải không có, nếu để các con tá»± ý sá»­ dụng máy tính má»™t mình; trong khi Ä‘ó không phải gia Ä‘ình nào cÅ©ng có người lá»›n ở nhà để há»— trợ các con. Học online cÅ©ng phát sinh hàng “núi” công việc và các nhóm thông tin giữa nhà trường vá»›i phụ huynh, khiến chính các vị phụ huynh cÅ©ng thấy “quá tải’. Thêm vào Ä‘ó, gần Ä‘ây, khi có má»™t cháu bé 9 tuổi tại Hà Ná»™i tá»­ vong vì Ä‘iện giật trong thời gian học online, thì những lời phàn nàn về học trá»±c tuyến càng nhiều thêm.

Vì những lý do Ä‘ó, có những người bạn của tôi, vừa cho con học, vừa xót xa; trong khi cÅ©ng có những bạn khác, thì quyết liệt, sẵn sàng cho con (năm nay vào lá»›p 1), chờ thêm má»™t năm nữa, để Ä‘i học vào năm tá»›i, khi “hết dịch”.

Học sinh trường Tiểu học Vinshool (Hà Ná»™i) học trá»±c tuyến tại nhà vá»›i "hành trang" là laptop. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Những mặt trái của học trá»±c tuyến, nhÆ° những than phiền trên, Ä‘ều là có thật. NhÆ°ng cÅ©ng còn má»™t sá»± thật nữa: Đó là dịch bệnh diá»…n biến phức tạp, chÆ°a biết khi nào hoàn toàn khống chế được, nên khái niệm “hết dịch” vẫn Ä‘ang còn ở phía trÆ°á»›c. Trong khi Ä‘ó, cuá»™c sống hôm nay vẫn phải tiếp diá»…n, người lá»›n vẫn phải Ä‘i làm, trẻ em vẫn phải học hành, rèn luyện. Trong số nhiều hình thức học tập, thì học trá»±c tuyến, trÆ°á»›c mắt, là hình thức học đại trà Ä‘áp ứng được Ä‘a số mục tiêu đề ra.

Việc học hành là không thể và không nên dừng lại. “Chống dịch nhÆ° chống giặc”, “cuá»™c chiến” vá»›i COVID-19 cÅ©ng nhÆ° cuá»™c chiến chống chiến tranh phá hoại xÆ°a kia, không thể làm gián Ä‘oạn việc học tập của con trẻ. Và cÅ©ng giống nhÆ° “cuá»™c chiến” vá»›i giặc dốt dÆ°á»›i mÆ°a bom bão đạn chiến tranh, cần rất nhiều sá»± kiên nhẫn, quyết tâm, đồng thời vá»›i những chính sách phù hợp.

TrÆ°á»›c mắt, để giải quyết vấn đề cÆ¡ sở vật chất, Bá»™ Giáo dục và Đào tạo cùng Bá»™ Thông tin Truyền thông Ä‘ã phối hợp triển khai chÆ°Æ¡ng trình “Sóng và máy tính cho em” để phủ sóng di Ä‘á»™ng và trang bị máy tính, hÆ°á»›ng tá»›i mục tiêu 100% học sinh, sinh viên thuá»™c há»™ nghèo, cận nghèo trên toàn quốc được trang bị máy tính để thá»±c hiện học trá»±c tuyến. Bá»™ Giáo dục và Đào tạo, Công Ä‘oàn Giáo dục, các địa phÆ°Æ¡ng, các nhà trường và cá»™ng đồng cÅ©ng phát Ä‘á»™ng phong trào, chủ Ä‘á»™ng tìm các nguồn tài trợ, để không học sinh nào thiếu trang thiết bị học tập.

Đồng thời vá»›i việc giải quyết về cÆ¡ sở vật chất, Bá»™ Giáo dục và Đào tạo cÅ©ng kịp thời ban hành hàng loạt văn bản yêu cầu các cÆ¡ sở giáo dục xây dá»±ng kế hoạch, Ä‘iều chỉnh ná»™i dung giảng dạy phù hợp tình hình dịch bệnh và công tác dạy học trá»±c tuyến. TrÆ°á»›c khi năm học má»›i 2021-2022 bắt đầu, Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ cÅ©ng ban hành Chỉ thị số 24/CT-TTg về việc đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ, giải pháp tổ chức dạy học an toàn, bảo đảm chÆ°Æ¡ng trình và mục tiêu chất lượng giáo dục, Ä‘ào tạo ứng phó vá»›i đại dịch COVID-19, trong Ä‘ó nhấn mạnh tá»›i ná»™i dung triển khai dạy học linh hoạt, phù hợp vá»›i tình hình dịch bệnh tại địa phÆ°Æ¡ng, xác định các yêu cầu, ná»™i dung cốt lõi, căn bản trong chÆ°Æ¡ng trình dạy học, làm cÆ¡ sở để triển khai kế hoạch dạy học linh hoạt, phù hợp.

Năm học “online” Ä‘ã diá»…n ra được 1 tuần. Ngành giáo dục các địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã và Ä‘ang triển khai các chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách nhằm thá»±c hiện nhiệm vụ năm học, đảm bảo dạy và học an toàn, hoàn thành chÆ°Æ¡ng trình, mục tiêu, chất lượng giáo dục. DÆ° luận và các bậc phụ huynh vẫn tiếp tục mong chờ việc Ä‘iều chỉnh ná»™i dung học tập và giảng dạy má»™t cách phù hợp hÆ¡n nữa vá»›i các đối tượng học sinh. Cụ thể, là giảm tải chÆ°Æ¡ng trình học hÆ¡n nữa, nhất là vá»›i các cấp học thấp, giảm về thời gian học sinh ngồi trÆ°á»›c màn hình máy tính hÆ¡n nữa, song song vá»›i các phÆ°Æ¡ng pháp kiểm tra Ä‘ánh giá phù hợp vá»›i Ä‘iều kiện hiện nay.

NhÆ°ng dù có chính sách, quyết định Ä‘iều chỉnh nào được ban hành Ä‘i nữa, thì Ä‘iều quan trọng nhất trong đổi má»›i, giảm tải chÆ°Æ¡ng trình giáo dục, chính là phÆ°Æ¡ng pháp giảng dạy của má»—i giáo viên và sá»± linh hoạt của má»—i nhà trường. Các giáo viên cần chủ Ä‘á»™ng hÆ¡n nữa, để truyền tải kiến thức chứ không Ä‘Æ¡n thuần là “dạy cho hết bài học” trong chÆ°Æ¡ng trình, sách giáo khoa. Chính sá»± chủ Ä‘á»™ng và sáng tạo trong phÆ°Æ¡ng pháp giảng dạy của thầy cô sẽ cho ra đời những buổi học sinh Ä‘á»™ng, hấp dẫn, cuốn hút học sinh, truyền tải đủ kiến thức mà không quá nặng nề, áp lá»±c, không kéo dài thời gian ngồi trÆ°á»›c màn hình máy tính của người học (tất cả các cấp). Để giáo viên thá»±c hiện được Ä‘iều này, các cÆ¡ sở giáo dục phải tạo được cÆ¡ chế và Ä‘á»™ng lá»±c để các thầy cô tìm tòi các phÆ°Æ¡ng thức, biện pháp truyền đạt hiện đại, hiệu quả tá»›i học sinh.

Có thể nói, chÆ°a bao giờ Việt Nam nói riêng và nhân loại nói chung lại phải đối mặt vá»›i dịch bệnh nguy hiểm và căng thẳng nhÆ° COVID-19. Chính vì chÆ°a có tiền lệ, nên những lúng túng và Ä‘ây Ä‘ó có những sai sót trong nhiều lÄ©nh vá»±c là không thể không xảy ra. Tuy nhiên, quyết tâm của con người kết hợp vá»›i sá»± trợ giúp của tiến bá»™ khoa học kỹ thuật chắc chắn sẽ giúp mục tiêu “bình thường má»›i” sá»›m được lập lại. TrÆ°á»›c khi tìm kiếm ra những hình thức Ä‘ào tạo khác hiệu quả hÆ¡n nữa, khắc phục các Ä‘iểm chÆ°a hoàn thiện hiện nay, thì Ä‘iều cần thiết là học sinh cố gắng hÆ¡n, phụ huynh nhẫn nại hÆ¡n, giáo viên chủ Ä‘á»™ng, và nhà trường linh hoạt hÆ¡n, còn các cấp quản lý giáo dục thì phải bám sát thá»±c tiá»…n, kịp thời Ä‘iều chỉnh bằng các chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách khả thi, hiệu quả.

Có nhÆ° vậy, quãng thời gian “Ä‘i học laptop” của thế hệ trẻ ngày nay sẽ tiếp nối được cha ông thời “mÅ© rÆ¡m đến trường” thuở xÆ°a, ghi nên được những kỳ tích Ä‘áng tá»± hào.