Không thể phủ nhận mạng xã há»™i Ä‘ang làm tốt vai trò thông tin, giao tiếp của con người. Mạng xã há»™i là má»™t diá»…n Ä‘àn lá»›n, rá»™ng mở, nÆ¡i mọi cá nhân có quyền bày tỏ quan Ä‘iểm của mình, tham gia bàn luận về các vấn đề nóng của xã há»™i, của quốc gia. Và nhÆ° vậy, mạng xã há»™i Ä‘ã phát huy quyền tá»± do dân chủ của công dân, giúp các cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c nắm bắt tâm tÆ°, nguyện vọng và nhu cầu của nhân dân. Vá»›i Ä‘á»™ mở và tính tÆ°Æ¡ng tác cao, mạng xã há»™i cÅ©ng chính là nÆ¡i giải tỏa các xung Ä‘á»™t tâm lý xã há»™i.

Vá»›i số lượng người dùng lên đến hÆ¡n 70% dân số Việt Nam hiện nay, có thể ví mạng xã há»™i nhÆ° những tờ báo lá»›n, nÆ¡i những thông tin nóng hổi nhất được lan truyền vá»›i tốc Ä‘á»™ nhanh chóng và không biên giá»›i. “Muốn đọc gì, xem gì thì lên mạng” - Ä‘ó là má»™t thá»±c tế hiện nay. Tuy nhiên, vá»›i tính chất nhÆ° vậy thì tin tốt lan nhanh và tin xấu thậm chí còn lan nhanh hÆ¡n trên môi trường mạng. Do vậy, mạng xã há»™i cÅ©ng Ä‘ang là nÆ¡i phát tán nhiều tin rác, tin giả, tin sai sá»± thật; nhiều thông tin mang tính chất xúc phạm, bôi nhọ cá nhân, tổ chức, xâm phạm bí mật đời tÆ° và vô hình trung Ä‘ã xâm phạm quyền con người.

Đại dịch COVID-19 trong hÆ¡n 2 năm qua Ä‘ã chứng kiến sá»± bùng phát của tin giả, tin thất thiệt trên mạng xã há»™i mà sá»± nguy hiểm của chúng không thua kém dịch bệnh thá»±c sá»±. “Virus tin giả” trở thành má»™t vấn nạn toàn cầu chứ không riêng gì ở Việt Nam, gây nhiều khó khăn cho công tác phòng, chống dịch và nhiều hệ lụy khác đối vá»›i đời sống kinh tế, xã há»™i. Quãng thời gian qua cÅ©ng chứng kiến quyền riêng tÆ° của cá nhân, lợi ích của nhiều cá nhân, tổ chức bị xâm hại nhiều nhất trên mạng xã há»™i. Ngoài những hành vi bá»™c phát vô tình, không ít đối tượng “thừa nÆ°á»›c đục thả câu” sá»­ dụng tin giả, tin sai sá»± thật để trục lợi và nguy hại hÆ¡n là chủ ý gây chia rẽ xã há»™i, nói xấu chế Ä‘á»™ và chống phá Đảng, Nhà nÆ°á»›c.

Công an thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình PhÆ°á»›c xá»­ lý má»™t đối tượng về hành vi đăng tải thông tin sai sá»± thật lên mạng xã há»™i, vu khống cán bá»™, chính quyền địa phÆ°Æ¡ng trong công tác phòng, chống COVID-19. Ảnh: Đậu Tất Thành/TTXVN

Vụ việc liên quan đến má»™t nữ doanh nhân có tiếng vừa qua có thể được xem là má»™t Ä‘iển hình về xâm phạm bí mật đời tÆ° của cá nhân; miệt thị, xúc phạm danh dá»±, nhân phẩm của người khác trên mạng xã há»™i trong má»™t thời gian dài. Không ít bức bối của xã há»™i Ä‘ã được giải tỏa qua những buổi “livestream” của người này, nhÆ°ng cÆ¡ quan chức năng cÅ©ng Ä‘ã xác minh, Ä‘iều tra, làm rõ những cáo buá»™c vu khống, thông tin không kiểm chứng trong vụ việc. Nhân vật này Ä‘ã bị khởi tố hình sá»± về tá»™i “Lợi dụng các quyền tá»± do dân chủ xâm phạm lợi ích nhà nÆ°á»›c, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Thời gian qua, nhiều video về đời tÆ° của cá nhân cÅ©ng bị tung lên mạng xã há»™i và được chia sẻ vá»›i tốc Ä‘á»™ chóng mặt trên các nhóm diá»…n Ä‘àn. Những thá»±c tế xã há»™i được công khai Ä‘ã trở thành những bài học cảnh giác, kinh nghiệm, thậm chí là cảnh tỉnh, thức tỉnh Ä‘áng suy ngẫm đối vá»›i nhiều tầng lá»›p xã há»™i. Tuy nhiên, việc chia sẻ thông tin của cá nhân, tổ chức nhiều khi cÅ©ng là hành Ä‘á»™ng tiếp tay cho vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền riêng tÆ° của cá nhân, xâm phạm quyền con người, đặc biệt liên quan đến các đối tượng yếu thế trong xã há»™i là phụ nữ và trẻ em. Nhiều video ám ảnh nhÆ° xoáy sâu vào ná»—i Ä‘au, ná»—i mất mát của cá nhân, thay vì tác Ä‘á»™ng xoa dịu ná»—i bức bối của dÆ° luận xã há»™i.

Ở Ä‘ây, xin chia sẻ vá»›i quan Ä‘iểm của má»™t nghệ sÄ© nổi tiếng thế giá»›i, cho biết sẽ khởi kiện tài tá»­ Will Smith để Ä‘òi má»™t khoản tiền khổng lồ nếu rÆ¡i vào trường hợp nhận cú tát “trời giáng” nhÆ° má»™t MC tại lá»… trao giải Oscar vừa qua. Bởi theo nghệ sÄ© này, video mang tính xúc phạm cá nhân Ä‘ó được lan truyền vá»›i tốc Ä‘á»™ kinh khủng tá»›i mọi ngóc ngách mạng xã há»™i và sẽ không bao giờ biến mất hoàn toàn. Đó chính là mặt trái của việc lan truyền thông tin trên mạng xã há»™i, mà các nhà quản lý Ä‘ây Ä‘ó cÅ©ng Ä‘ã đề cập vấn đề xây dá»±ng và thá»±c thi quyền được quên lãng nhÆ° là má»™t quyền của con người trong thời đại số.

Tờ rÆ¡i Nói không vá»›i Fake News, thuá»™c Dá»± án chống tin giả của Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN). Ảnh: TTXVN

HÆ¡n bao giờ hết, vá»›i mạng xã há»™i, quyền tá»± do ngôn luận, tá»± do báo chí của người dân Ä‘ang được thúc đẩy nhằm xây dá»±ng xã há»™i công bằng, dân chủ, văn minh. Qua mạng xã há»™i, người dân được tham gia phản biện xã há»™i má»™t cách rá»™ng rãi, cởi mở. Tuy nhiên, cÅ©ng cần hiểu rõ Ä‘ây là các quyền chịu giá»›i hạn theo luật pháp của má»—i quốc gia cụ thể, dá»±a trên các Ä‘iều Æ°á»›c quốc tế về quyền con người của Liên hợp quốc mà quốc gia Ä‘ó tham gia. Hiến pháp 2013 của Việt Nam quy định: Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của pháp luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tá»±, an toàn xã há»™i, đạo đức xã há»™i, sức khỏe của cá»™ng đồng. Đây là lý do rất nhiều cá nhân Ä‘ã bị xá»­ lý trong thời gian qua do vi phạm Luật An ninh mạng, Luật Trẻ em… khi tham gia mạng xã há»™i, vá»›i các tá»™i danh nhÆ°: Thông tin sai sá»± thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt Ä‘á»™ng kinh tế - xã há»™i…; Công bố, tiết lá»™ thông tin về đời sống riêng tÆ°, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sá»± đồng ý của trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên và của cha, mẹ, người giám há»™ của trẻ em…

Năm 2021, Bá»™ Thông tin và Truyền thông cÅ©ng Ä‘ã ban hành Bá»™ Quy tắc ứng xá»­ trên mạng xã há»™i, nêu rõ: Không đăng tải những ná»™i dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dá»±, nhân phẩm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác; sá»­ dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong mỹ tục; tung tin giả, tin sai sá»± thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép... gây bức xúc trong dÆ° luận xã há»™i, ảnh hưởng đến trật tá»± an toàn xã há»™i. Tuy nhiên, vi phạm vẫn phổ biến, khó kiểm soát được hết dù ná»— lá»±c của các cÆ¡ quan chức năng và cả các nhà mạng xã há»™i.

Suy cho cùng, “không có luật pháp thì không có quyền”, vì vậy, má»—i cá nhân trong xã há»™i cần thượng tôn pháp luật và Ä‘ây cÅ©ng chính là nền tảng để hoàn thiện Nhà nÆ°á»›c pháp quyền xã há»™i chủ nghÄ©a Việt Nam. Tôn trọng và phát huy quyền con người, Ä‘ó là trách nhiệm của má»—i cá nhân thông qua từng hành vi ứng xá»­, từng nút “share” hằng ngày, hằng giờ trên mạng xã há»™i.