Bên cạnh những khoản Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên mà phụ huynh phải ná»™p nhÆ° học phí, bảo hiểm, đồng phục, sách vở, học phẩm, nÆ°á»›c uống… , còn vô vàn những “hạng mục” mà các bậc cha mẹ không thể không mở hầu bao. Điều hòa hỏng phải thay; máy chiếu phải bảo dưỡng; vệ sinh lá»›p học thi thoảng phải làm; chiếu, gối cho trẻ bán trú; chụp ảnh làm thẻ học sinh; tiền học tiếng Anh liên kết vá»›i trung tâm khác; tiền câu lạc bá»™ trông giữ học sinh sau giờ học… Có những khoản trong số này theo Điều 10 Thông tÆ° 55/2011/TT-BGDĐT là không được quyên góp trong phụ huynh, nhÆ°ng “vì tÆ°Æ¡ng lai con em chúng ta”, các bậc cha mẹ không thể chờ đợi, phải nhanh chóng Ä‘óng góp. Thậm chí, gần Ä‘ây, qua báo chí, dÆ° luận má»›i biết có những khoản thu “gây shock”, ví dụ thu để … mua bàn ghế ngồi học, bảng và rèm cá»­a; hay thu để chi vào việc… xin giáo viên dạy lá»›p năm sau. Thá»±c tế thì các khoản thu – chi này vốn không xa lạ, nhất là trong các trường công lập, chỉ là đến nay má»›i được “vạch áo”, khiến dÆ° luận bức xúc. Thông thường, phụ huynh cả lá»›p vẫn thống nhất vá»›i nhau, và lặng lẽ thá»±c hiện, vá»›i cầu nối là Ban Phụ huynh, để đảm bảo môi trường học tập cho con em mình.

Vì là những khoản thu ngoài quy định, nên các khoản thu này sẽ được quy thành “tá»± nguyện”. Các bậc cha mẹ tá»± nguyện á»§ng há»™, tá»± nguyện quyên góp, tá»± nguyện Ä‘óng quỹ, tá»± nguyện đăng ký học thêm, tá»± nguyện xin học bổ trợ… Cụm từ “tá»± nguyện” thiêng liêng dần bị biến tÆ°á»›ng, nhiều lúc mang ý nghÄ©a mỉa mai và ảnh hưởng không nhỏ tá»›i uy tín của ngành giáo dục.

Tất nhiên, không phải gia Ä‘ình nào cÅ©ng có thể “tá»± nguyện” má»™t cách dá»… dàng. Có rất nhiều gia Ä‘ình “chá»›i vá»›i” vì các khoản thu dồn dập đầu năm học, nhất là những gia Ä‘ình Ä‘ông con nhỏ cùng Ä‘i học, hoặc những gia Ä‘ình có hoàn cảnh khó khăn. Bản thân giáo viên chủ nhiệm và các vị đại diện Ban Phụ huynh cÅ©ng vô cùng ái ngại khi đề cập về các khoản thu trÆ°á»›c những hoàn cảnh khó khăn này.

Tại Há»™i nghị tổng kết năm học 2021-2022, triển khai nhiệm vụ năm học 2022-2023, Phó Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ VÅ© Đức Đam yêu cầu Bá»™ GD-ĐT chủ trì phối hợp vá»›i Bá»™ Tài chính rà soát, bổ sung các quy định về huy Ä‘á»™ng nguồn lá»±c Ä‘óng góp tá»± nguyện trong các trường học. Phó Thủ tÆ°á»›ng cÅ©ng yêu cầu ngành Giáo dục phải rà soát các quy định về dạy thêm, học thêm, kiểm tra, cho Ä‘iểm… để kiên quyết loại bỏ tình trạng học sinh buá»™c phải tá»± nguyện “xin” Ä‘i học thêm. Chỉ thị 14/CT-TTg ngày 31/8/2022 của Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ về việc tăng cường Ä‘iều kiện bảo đảm thá»±c hiện hiệu quả, chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông cÅ©ng nêu yêu cầu UBND tỉnh, thành phố trá»±c thuá»™c Trung Æ°Æ¡ng tăng cường chỉ đạo, hÆ°á»›ng dẫn các cÆ¡ sở giáo dục thá»±c hiện Ä‘úng các quy định về quản lý thu, chi tài chính, công khai các khoản thu đầu năm học. Bá»™ GD-ĐT Ä‘ã có công văn gá»­i Giám đốc Sở GD-ĐT các tỉnh, thành yêu cầu phải công khai các khoản thu, chi. Bá»™ GDĐT yêu cầu tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “lạm thu” đầu năm học. Tại Công văn số 4255/BGDĐT-TTr hÆ°á»›ng dẫn công tác thanh tra, kiểm tra năm học 2022-2023 đối vá»›i giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, Bá»™ GD-ĐT nhấn mạnh tăng cường thanh tra, kiểm tra, nhất là đối vá»›i hoạt Ä‘á»™ng dạy thêm, học thêm; hoạt Ä‘á»™ng thu chi đầu năm học, việc thá»±c hiện tiếp nhận tài trợ, xã há»™i hóa giáo dục; việc thá»±c hiện các khoản kinh phí hoạt Ä‘á»™ng của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Tuy nhiên, để các văn bản này thá»±c sá»± phát huy hiệu lá»±c, chứ không phải mãi là những văn bản ban hành định kỳ hàng năm học theo "thủ tục", thì cần lắm sá»± thấm nhuần trong nhận thức của các cÆ¡ sở giáo dục cÅ©ng nhÆ° những người làm công tác quản lý giáo dục và từng giáo viên. Bên cạnh Ä‘ó, cần sá»± thẳng thắn, chính trá»±c của má»—i phụ huynh, má»—i Há»™i Phụ huynh trong việc quyết tâm đấu tranh vá»›i những biểu hiện sai trái, từ Ä‘ó xây dá»±ng má»™t môi trường học đường thá»±c sá»± trong sạch, lành mạnh, vì người học. Và Ä‘iều thật sá»± cần thiết chính là sá»± kiên quyết, nghiêm minh của chính quyền địa phÆ°Æ¡ng trong việc xá»­ lý nghiêm các trường hợp không tuân thủ quy định; đồng thời tổ chức tốt các kênh tiếp thu phản ánh và cÆ¡ chế xá»­ lý những cá nhân, tập thể sai phạm.

Có nhÆ° vậy, chữ “tá»± nguyện” trong các trường học má»›i được trả lại Ä‘úng ý nghÄ©a nguyên thuá»· của nó, là hành vi tốt đẹp được chuyển biến và thôi thúc từ nhận thức Ä‘úng đắn, không màng lợi ích cá nhân.