Thời kỳ ông làm Tổng Biên tập, báo Tết “được mùa”, luôn được trang hoàng đặc sắc, đẹp mắt nhất có thể để mời bạn đọc thưởng thức và thưởng lãm. Xây dá»±ng ý tưởng, đặt bài, “nuôi” cá»™ng tác viên giỏi hay cả những cuá»™c “trà dÆ° tá»­u hậu” vá»›i bè bạn văn chÆ°Æ¡ng để có được những tác phẩm giá trị nhất... đều mang biết bao “tinh túy” Ä‘ược chắt lọc, há»™i tụ đủ đầy của tâm - sức!

Bìa Tết - không lai Tây, không nhạt nhòa

Nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam chia sẻ: “Khi tôi còn làm Tổng Biên tập, Báo Tiền Phong có đến 5 ấn phẩm: Báo hàng ngày; Tiền Phong Chủ nhật; Tiền Phong Cuối tháng; Người đẹp Việt Nam; Tri thức trẻ. Và cứ má»—i dịp tết đến xuân về, chúng tôi phải chuẩn bị 5 mâm cá»— - 5 ấn phẩm Tết mời bạn đọc của mình nên tòa soạn Tiền phong lúc Ä‘ó không khí làm báo tết Ä‘ã có từ trÆ°á»›c hai tháng chứ không chỉ dồn vào mấy ngày cận Tết này”.

Điều đầu tiên luôn được tòa soạn quan tâm đến chính là bìa báo Tết và vá»›i Báo Tiền Phong thì cả 5 ấn phẩm đều mang đặc trÆ°ng riêng, không lẫn vá»›i nhau và không lẫn vá»›i tờ báo khác. Nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam kể rằng, vá»›i Báo Tiền Phong hàng ngày thì bìa tết thường sá»­ dụng là hình ảnh Hoa hậu của năm vì gắn liền vá»›i cuá»™c thi Hoa hậu – má»™t cuá»™c thi do Báo khởi xÆ°á»›ng và tổ chức.

“Tất nhiên là hình chụp phải có sắc xuân, có sắc hoa, phong cảnh… chứ không phải chỉ chụp bình thường nhÆ° má»™t bức ảnh người đẹp Ä‘Æ¡n  thuần. Người thá»±c hiện bìa tết cÅ©ng phải chọn rất kỹ lưỡng. Hồi Ä‘ó tôi thường đặt nghệ sÄ© nhiếp ảnh Mai Nam chụp và năm nào cÅ©ng phải chụp trong khoảng đầu tháng 11 là Ä‘ã có rồi” – ông DÆ°Æ¡ng Xuân Nam chia sẻ.

Còn vá»›i tờ Tiền Phong Chủ nhật thì cÅ©ng rất Ä‘á»™c Ä‘áo vì sá»­ dụng má»™t bức tranh chứ không dùng ảnh. Gần nhÆ° năm nào, Báo cÅ©ng đặt họa sÄ© Thành ChÆ°Æ¡ng – má»™t trong những họa sÄ© nổi tiếng bậc nhất vẽ. Vá»›i Tiền Phong Cuối tháng, Báo cÅ©ng phải đặt trÆ°á»›c các nghệ sÄ© nhiếp ảnh nổi tiếng thời bấy giờ để chụp bìa, tìm kiếm sá»± má»›i mẻ, khác lạ. Tờ Người đẹp Việt Nam cÅ©ng sá»­ dụng ảnh Hoa hậu của năm nhÆ°ng ở góc Ä‘á»™ khác, phong cách khác so vá»›i tờ Hàng ngày. Vá»›i Tri thức trẻ thì phải xem năm Ä‘ó có công trình hay người được giải Nobel của năm nào… thì sẽ Ä‘Æ°a lên Bìa.

Nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam tâm huyết kể: “Nói chung là rất kỳ công! 5 cái bìa thôi nhÆ°ng phải chuẩn bị trÆ°á»›c 2-3 tháng trời má»›i xong. Nhiều khi phải duyệt Ä‘i duyệt lại cả chục lần. Bìa là bá»™ mặt của tờ báo nên phải đẹp. Thứ hai là phải mang đậm nét văn hóa Việt Nam, từ trang phục, phong cách ăn mặc… Tất cả đều phải mang truyền thống của người Việt Nam chứ không lai Tây, không nhạt nhòa, hời hợt”.

Khi thân phận con người mang chất riêng của Tết

Câu chuyện làm bìa Ä‘ã kỳ công, ná»™i dung cho số báo Tết cÅ©ng là chuyện…kể cả ngày không hết chuyện. “Chúng tôi phải họp trÆ°á»›c mấy tháng để phân công viết bài, triển khai ná»™i dung, từ các bài phóng sá»±, phản ánh, truyện ngắn, trang thÆ¡…đều có cách làm riêng, mang chất riêng của Tết” – nguyên Tổng Biên tập Báo Tiền Phong hào hứng trao đổi.

Điểm hấp dẫn nhất trên các ấn phẩm Tiền Phong, theo nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam là có những tác phẩm khai thác chủ đề thân phận, số phận con người. Những câu chuyện ấy được phóng viên dấn thân, lăn lá»™n cả má»™t năm, thậm chí viết dài kỳ nhiều tháng trời và số báo Tết thường sẽ có má»™t kỳ cuối khép lại hoặc nhìn lại… Thường những bài này sẽ là nhà báo Xuân Ba – cây bút phóng sá»± nổi tiếng viết.

“Văn chÆ°Æ¡ng cÅ©ng nhÆ° báo chí, thân phận con người quan trọng lắm. Sở dÄ© Truyện Kiều - Nguyá»…n Du được hàng triệu người yêu mến cÅ©ng là vì Ä‘ã Ä‘i vào thân phận con người. Phải Ä‘i sâu vào thân phận con người nhÆ° vậy má»›i “sống” được lâu dài chứ đừng chỉ hời hợt bên ngoài” – nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam khẳng định.

Báo Tiền Phong ngày xÆ°a là tờ báo đầu tiên mở diá»…n Ä‘àn nhÆ°: “Tuổi trẻ sống và yêu”; “Sống hiện đại và yêu hiện tại”; “Nếu tôi là lãnh đạo”; “Người Việt phẩm chất và thói hÆ° tật xấu”,… Thời kỳ 1988-1990, các diá»…n Ä‘àn này quả thá»±c Ä‘ã gây chấn Ä‘á»™ng cả nÆ°á»›c vá»›i sức thu hút cá»±c lá»›n. Và dÄ© nhiên, trên các giai phẩm Xuân cÅ©ng sẽ lá»±a chọn để Ä‘Æ°a má»™t bài hay nhất của chuyên gia giỏi nhất viết cho các diá»…n Ä‘àn trên.

Ngoài ra, nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam cÅ©ng chia sẻ rằng, chủ đề về những người lính nÆ¡i biên cÆ°Æ¡ng, hải đảo… cÅ©ng là chủ đề thường niên của báo Tết. NhÆ°ng cách viết và khai thác ná»™i dung này không phải viết nhÆ° bây giờ mà báo Tiền Phong sẽ chú trọng vào từng câu chuyện, vấn đề phía sau người bá»™ Ä‘á»™i, về người vợ, người mẹ, về tình cảm của họ… NghÄ©a là xuyên suốt của tác phẩm cÅ©ng vẫn xoay quanh số phận, cuá»™c đời của má»™t con người đặc biệt nào Ä‘ó. 

“Những bài báo đặc sắc, má»™t là về thân phận con người, hai là những sá»± kiện nổi tiếng từ những tÆ° liệu quốc tế hoặc trong nÆ°á»›c ít người biết hoặc biết rồi mà chÆ°a rõ…sẽ được chúng tôi tìm tòi và khai thác sâu. Những bài nhÆ° vậy Ä‘Æ°a lên báo Tết má»›i hấp dẫn, nhiều người quan tâm tìm đọc.”- nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam nhá»› lại.

Má»›i - lạ - hấp dẫn và bổ ích

Khối lượng bài vở Ä‘a dạng mà phải chọn lọc những bài tinh túy và hay nhất nên cÅ©ng có những tiêu chuẩn riêng. Vá»›i nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam, tờ báo Tết Æ°ng ý phải nằm ở 4 Ä‘iểm: má»›i – lạ - hấp dẫn và bổ ích. Và tất nhiên, song song vá»›i chất lượng thì nhuận bút cÅ©ng phải đặc biệt. Thời Ä‘ó, số lượng phát hành lá»›n, nhuận bút trả cao, bên cạnh Ä‘ó còn có nhiều chế Ä‘á»™ bồi dưỡng cho phóng viên thá»±c hiện nữa. Còn nếu đặt những cây bút nổi tiếng thì tất nhiên nhuận bút Ä‘ó còn cao hÆ¡n nhiều lần.

Lại nói đến chuyện đặt bài, nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam là người rất có duyên chiêu nạp các cây bút nổi tiếng. TrÆ°á»›c khi trở thành nhà báo, ông Ä‘ã từng là má»™t nhà thÆ¡, nhà văn nên việc tổ chức má»™t tờ báo Tết vá»›i nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam cÅ©ng có nhiều lợi thế. Bạn bè của ông nhiều người là văn nghệ sÄ©, ông cÅ©ng cái tài “chiêu dụ” các cây bút giỏi để “nuôi dưỡng” tạo nguồn cho báo Tết. 

“Chiến lược “dụng nhân” này cÅ©ng lắm công phu chứ Ä‘âu phải… muốn là đặt được bài. Ngay cả việc đăng truyện ngắn đặc sắc cho báo Tết thì Báo Tiền Phong vẫn thường phải lá»±a chọn truyện ngắn của Nguyá»…n Huy Thiệp, Lê Minh Khuê, Bảo Ninh,… những nhà văn nổi tiếng mà nhiều người biết đến. Vá»›i má»™t trang thÆ¡, chúng tôi cÅ©ng phải đặt các nhà thÆ¡ nổi tiếng thậm chí Tổng Biên tập cÅ©ng trá»±c tiếp tuyển lá»±a chứ không ủy quyền cho Phó Tổng Biên tập… Bận đến mấy thì Tổng Biên tập vẫn mời cÆ¡m, vẫn bè bạn chè thuốc tâm tình, mình phải yêu mến và trọng dụng người viết giỏi, những nhà văn, nhà thÆ¡ giỏi.

Tôi tâm huyết và Æ°ng ý nhất vá»›i giai phẩm Xuân Tiền Phong Chủ nhật. Ở Ä‘ó, phần lá»›n là tập hợp những nhà văn, nhà thÆ¡ nổi tiếng viết hay, thậm chí chúng tôi còn trả lÆ°Æ¡ng và nhuận bút cho họ để họ cá»™ng tác và viết thường xuyên cho mình” - nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam cho biết.

Cuá»™c trò chuyện vá»›i nhà báo DÆ°Æ¡ng Xuân Nam khép lại cÅ©ng là lúc Tết Quý Mão sắp gõ cá»­a… Những chuyện về làm báo Tết vẫn mang dÆ° vị thật đậm Ä‘à vá»›i người Ä‘ã có má»™t đời nghề viết báo – làm báo – quản lý tờ báo thật sôi nổi…

Và ông vẫn nhắc nhá»› về năm tháng nào Ä‘ó nhÆ° thể đầy luyến tiếc: “Ngày ấy, doanh thu cả năm của chúng tôi cao lắm, trong Ä‘ó cao nhất là báo Tết. Chúng tôi cÅ©ng phải Ä‘óng thuế cả tá»· đồng. Dịp Tết anh em được nhận nhuận bút cao, thưởng cao. Và nhá»› nhất là cái cảnh các đại lý phát hành báo xếp hàng dài trÆ°á»›c cổng đợi mua báo Tết… Đó là những ký ức rất khó quay trở lại, dường nhÆ° nó Ä‘ã và Ä‘ang xa dần, chỉ còn là ká»· niệm trong thời đại công nghệ 4.0 hôm nay”.

Theo An Vinh/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/nha-bao-duong-xuan-nam-va-chuyen-5-giai-pham-1-tinh-than-xuan-post231125.html