Nhà báo Đỗ Ngọc Hà cÅ©ng cho rằng, cùng vá»›i sá»± dấn thân, hÆ°á»›ng đến trách nhiệm và chuẩn má»±c của nhà báo, thì các cÆ¡ quan báo chí, tổ chức Há»™i Nhà báo cÅ©ng cần có những giải pháp phù hợp để chung tay xây dá»±ng môi trường báo chí văn hóa, lành mạnh, tá»­ tế và nhân văn.

Phải nhận thức Ä‘úng về văn hoá

+ Ông từng đặt vấn đề rằng, hiện nay trừ những toà soạn chuyên sâu đặc thù về văn hoá, ở nhiều toà soạn vị thế của phóng viên văn hoá thường không được chú trọng... Đây phải chăng Ä‘ang là vấn đề Ä‘áng lo ngại, thÆ°a ông?

- Tại há»™i nghị Văn hóa toàn quốc diá»…n ra vào sáng 24/11/2021, Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Phú Trọng nhấn mạnh: “Hạn chế, yếu kém nổi bật được nhắc lại nhiều lần lâu nay là văn hoá chÆ°a được các cấp, các ngành nhận thức má»™t cách sâu sắc và chÆ°a được quan tâm má»™t cách đầy đủ tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i kinh tế và chính trị; chÆ°a thật sá»± trở thành nguồn lá»±c, Ä‘á»™ng lá»±c ná»™i sinh của sá»± phát triển bền vững đất nÆ°á»›c…”. Trong công tác thông tin, tuyên truyền báo chí về văn hoá ở nÆ°á»›c ta, phải chăng cÅ©ng có hạn chế này?

CÅ©ng tại há»™i nghị nêu trên, Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Phú Trọng cÅ©ng Ä‘ã khái quát rất rõ về tầm quan trọng, ná»™i hàm của văn hoá; những Æ°u Ä‘iểm, hạn chế và những công việc phải làm để hÆ°á»›ng đến mục tiêu: “Xây dá»±ng nền văn hóa Việt Nam phát triển toàn diện, hÆ°á»›ng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tá»™c, tính nhân văn, dân chủ và khoa học; làm cho văn hóa phải thá»±c sá»± trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã há»™i, là sức mạnh ná»™i sinh quan trọng, bảo đảm sá»± phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc”.

Thế nên tôi luôn nghÄ© rằng, giống nhÆ° viết về các mảng đề tài khác, nhà báo viết về mảng đề tài văn hoá trÆ°á»›c tiên phải nhận thức Ä‘úng về văn hoá.

+ Nhận thức Ä‘úng về văn hóa đồng nghÄ©a vá»›i việc phải xác định rất rõ vai trò của phóng viên văn hóa trong tòa soạn – những người sẽ chịu trách nhiệm trong việc tuyên truyền thông tin ở lÄ©nh vá»±c này, thÆ°a ông?

- Đúng là nhÆ° vậy. Việc cá»­ phóng viên theo dõi, thông tin, tuyên truyền mảng đề tài về văn hoá, tôi cho rằng, yêu cầu đặt ra cÅ©ng rất cao. Bởi chúng ta đều Ä‘ã biết, văn hóa là má»™t phạm trù rất rá»™ng, có thể được hiểu dÆ°á»›i nhiều góc Ä‘á»™ khác nhau vá»›i nhiều cách tiếp cận khác nhau, rất phong phú, Ä‘a dạng. Trong thá»±c tiá»…n hoạt Ä‘á»™ng nghề nghiệp, chúng tôi cho rằng, cùng vá»›i yêu cầu phải hiểu sâu sắc về ná»™i hàm văn hoá thì nhà báo phụ trách mảng đề tài này cÅ©ng phải đảm bảo các yếu tố khác nhÆ°: Say mê, sáng tạo, sinh Ä‘á»™ng.

Không say mê, không có hứng thú vá»›i mảng đề tài này và không sáng tạo, tìm hình thức thể hiện sinh Ä‘á»™ng thì chắc chắn sẽ không có tác phẩm báo chí tốt, không có các chuyên mục chuyên sâu cho chủ đề này được. Xét cho cùng, nghề nghiệp nào cÅ©ng có vinh quang và những cay đắng -  báo chí cÅ©ng vậy. Làm nghề bằng tâm thế của má»™t nhà báo có văn hóa không những góp phần phản biện và xây dá»±ng xã há»™i, định hÆ°á»›ng dÆ° luận theo những Ä‘iều tốt đẹp mà còn làm cho xã há»™i ngày càng phát triển hÆ¡n.

CÅ©ng theo nghÄ©a Ä‘ó, bản lÄ©nh nghề nghiệp của nhà báo trẻ ngày càng được rèn luyện nhiều hÆ¡n, tránh khỏi những cám dá»— “câu view”, tiền tài vật chất hay lợi ích cá nhân. Bằng cách Ä‘ó, chúng ta Ä‘ã lấy cái đẹp dẹp cái xấu, loại bỏ những “con sâu” ra khỏi hàng ngÅ© của mình…

Nhà báo cần nêu gÆ°Æ¡ng trong thá»±c hiện chuẩn má»±c

+ Tổ chức thá»±c hiện xÆ°a nay vẫn là khâu yếu, nếu không có những giải pháp tổng hợp từ phía các toà soạn, các cấp Há»™i Nhà báo. ThÆ°a ông, làm thế nào để nâng tầm người làm báo văn hóa cÅ©ng nhÆ° nâng cao chất lượng của những tác phẩm báo chí viết về văn hóa?

- Há»™i Nhà báo các cấp có chức năng, nhiệm vụ là bồi dưỡng nghiệp vụ và phát Ä‘á»™ng các cuá»™c thi, giải báo chí trong Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo. Để há»™i viên nhà báo có nhận thức đầy đủ và có kỹ năng tốt trong sáng tạo tác phẩm báo chí về chủ đề văn hoá thì các cấp Há»™i Nhà báo cần tăng cường phối hợp để mở các lá»›p bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng về mảng chủ đề này.

Theo dõi chủ đề các lá»›p tập huấn mấy năm gần Ä‘ây do các cấp Há»™i Nhà báo tổ chức thì bồi dưỡng kỹ năng sáng tạo tác phẩm báo chí chủ đề về văn hoá ít được chú trọng hÆ¡n các mảng đề tài về xây dá»±ng đảng, kinh tế. Quan Ä‘iểm của Đảng ta Ä‘ã rất rõ ràng là văn hoá phải được quan tâm đầu tÆ° tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i kinh tế, chính trị.

Vì thế, để góp phần xây dá»±ng đời sống văn hoá thì các cấp Há»™i Nhà báo cÅ©ng phải chú trọng tổ chức các lá»›p bồi dưỡng nghiệp vụ về mảng đề tài này. Cùng vá»›i Ä‘ó, các cấp Há»™i Nhà báo cần chủ Ä‘á»™ng và phối hợp tổ chức các cuá»™c thi và giải báo chí về chủ đề xây dá»±ng đời sống văn hoá. Qua theo dõi thì thấy nhiều Há»™i Nhà báo tỉnh Ä‘ã duy trì tốt việc tham mÆ°u cho cấp ủy, chính quyền địa phÆ°Æ¡ng tổ chức các giải báo chí của tỉnh, thành phố mình.

Mấy năm gần Ä‘ây, còn có các cuá»™c thi, giải báo chí về xây dá»±ng đảng và hệ thống chính trị (mang tên Búa liềm vàng), về xây dá»±ng nông thôn má»›i… Để góp phần vào việc xây dá»±ng đời sống văn hoá thì rất cần có các cuá»™c thi, giải báo chí về chủ đề này để tạo “sân chÆ¡i”, khích lệ, Ä‘á»™ng viên há»™i viên, người làm báo.

+ Trong 12 tiêu chí xây dá»±ng môi trường cÆ¡ quan báo chí văn hóa, có 6 Ä‘iều về người làm báo văn hóa. Vá»›i Há»™i Nhà báo Quảng Ninh, việc triển khai các tiêu chí Ä‘ó được cụ thể hóa trong hoạt Ä‘á»™ng thời gian qua nhÆ° thế nào, thÆ°a ông?

- Trong hầu hết các hoạt Ä‘á»™ng của Há»™i, chúng tôi luôn chú trọng nhiệm vụ giáo dục đạo đức người làm báo, bám sát thá»±c hiện 10 Điều Quy định đạo đức của người làm báo Việt Nam, quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i (MXH) đối vá»›i người làm báo Việt Nam và 12 Tiêu chí về xây dá»±ng môi trường văn hóa trong các cÆ¡ quan báo chí do Há»™i Nhà báo Việt Nam ban hành. Đặc biệt là, báo chí thời đại công nghệ có nhiều Ä‘iều kiện để phát triển nhÆ°ng cÅ©ng chịu nhiều thách thức từ MXH và sá»± phát triển của công nghệ.

Điều kiện làm việc tốt hÆ¡n nhÆ°ng cÅ©ng dá»… tạo cảm giác chủ quan, có thể gây ra những tai nạn nghề nghiệp khó lường. Các há»™i viên, nhà báo Ä‘ã phần nào nâng cao được ý thức trách nhiệm, không chỉ trong từng bài viết, từng bài báo mà còn trong từng status, từng comment trên MXH.

Điều ấy cho thấy những quy tắc, tiêu chí dù chÆ°a phải là những thiết chế nhÆ°ng Ä‘ã có sức răn Ä‘e hiệu quả, từng bÆ°á»›c trở thành chiếc “barie” trong hoạt Ä‘á»™ng nghề nghiệp của há»™i viên, nhà báo. Tất nhiên, trong quá trình triển khai, việc thấm nhuần quy định, tiêu chí cÅ©ng chÆ°a thá»±c sá»± đồng đều.

+ Thấm nhuần chÆ°a đồng đều - ông có thể nói rõ hÆ¡n về Ä‘iều này?

- Góc Ä‘á»™ này tôi muốn nhấn mạnh câu chuyện văn hóa của người làm báo khi tham gia mạng xã há»™i. Nguyên nhân là do má»™t số há»™i viên chÆ°a nhận thức Ä‘úng tầm quan trọng của việc Ä‘Æ°a những thông tin, hình ảnh thiếu chuẩn má»±c lên tài khoản MXH của cá nhân. Äiều này cÅ©ng đặt ra những nhiệm vụ thời gian tá»›i, chúng tôi sẽ chú trọng hÆ¡n, quyết liệt hÆ¡n trong xá»­ lý và thường xuyên kiểm tra, giám sát việc há»™i viên của mình trong thá»±c hiện những Tiêu chí này. NhÆ°ng dÄ© nhiên, Ä‘iều căn cốt và quyết định vẫn nằm ở bản thân má»—i người làm báo.

Trên môi trường mạng, các nhà báo, há»™i viên khi tham gia phải xác định được tâm thế của mình, đồng thời định hÆ°á»›ng được thông tin. Bởi, má»—i bài viết của nhà báo sẽ có tác Ä‘á»™ng định hÆ°á»›ng thông tin đối vá»›i rất nhiều người và nếu không định hÆ°á»›ng Ä‘úng sẽ gây ra rất nhiều hệ lụy, nhiá»…u thông tin. Điều này gây ảnh hưởng lá»›n đến uy tín của chính bản thân người làm báo, Há»™i Nhà báo và cÆ¡ quan báo chí.

Do vậy, Ä‘iều quan trọng nhất theo tôi Ä‘ó là má»—i há»™i viên, nhà báo cần nêu gÆ°Æ¡ng trong thá»±c hiện chuẩn má»±c và trách nhiệm khi tham gia MXH cÅ©ng nhÆ° thá»±c hiện các tiêu chí về người làm báo văn hóa. Sá»± nêu gÆ°Æ¡ng ấy vừa là vinh dá»± vừa là trọng trách của người cầm bút trong bối cảnh hiện nay.

+ Xin trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo An Vinh (Thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/say-me-sang-tao-sau-sac-sinh-dong-post229882.html