Theo má»™t báo cáo của Bá»™ Công an, dữ liệu cá nhân của 2/3 dân số Việt Nam Ä‘ang được lÆ°u trữ, đăng tải, chia sẻ và thu thập trên không gian mạng vá»›i nhiều hình thức, mức Ä‘á»™ khác nhau. Trong những năm qua, cÆ¡ quan chức năng Ä‘ã phát hiện, xá»­ lý hàng trăm cá nhân, tổ chức liên quan bán dữ liệu cá nhân, trong Ä‘ó có má»™t số đường dây chiếm Ä‘oạt, mua bán dữ liệu quy mô lá»›n. Số lượng dữ liệu cá nhân bị thu thập, mua bán trái phép phát hiện được lên tá»›i hàng nghìn Gb, kể cả những dữ liệu cá nhân ná»™i bá»™, nhạy cảm.

Đặc biệt, hồi giữa tháng 6 vừa qua Phòng An ninh mạng và phòng chống tá»™i phạm sá»­ dụng công nghệ cao công an TP Đà Nẵng vừa phá thành công đường dây mua bán, tra soát trái phép tài khoản tại 22 hệ thống ngân hàng trên toàn quốc. Điều Ä‘áng nói là những người bán dữ liệu khách hàng lại chính là nhân viên của các ngân hàng được cấp quyền tiếp cận vá»›i dữ liệu này.

Có thể thấy, những dữ liệu cá nhân được cung cấp trên môi trường mạng khi bị rao bán luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho những người sá»­ dụng. Không chỉ đến từ các cuá»™c gọi làm phiền, các tin nhắn quảng cáo, mà nguy hiểm hÆ¡n là khi thông tin cá nhân rÆ¡i vào tay các đối tượng xấu thường bị sá»­ dụng vào các mục Ä‘ích nhÆ° lừa đảo, chiếm Ä‘oạt tài khoản ngân hàng, Ä‘ánh cắp tiền. Ngoài ra, các đối tượng này còn dùng các thông tin có được để gọi Ä‘iện Ä‘e dọa, tống tiền vá»›i nhiều hình thức khác nhau, từ báo tin người nhà bị tai nạn cấp cứu cần tiền phẫu thuật cho tá»›i yêu cầu phụ huynh trả nợ cho con hay giả danh cÆ¡ quan công an để hù dọa.

Thá»±c tế cho thấy, các nhóm đối tượng thá»±c hiện hành vi mua bán trái phép thông tin cá nhân thường là những người có hiểu biết sâu về công nghệ thông tin. Các đối tượng Ä‘ã lợi dụng không gian mạng để hoạt Ä‘á»™ng phạm tá»™i bằng công nghệ cao vá»›i thủ Ä‘oạn tinh vi, gây nhiều khó khăn cho quá trình xác minh của cÆ¡ quan chức năng.

Theo Ä‘ánh giá của các chuyên gia, nguyên nhân lá»™, lọt thông tin cá nhân có thể xuất phát từ chính sá»± bất cẩn và dá»… dãi của người dùng trong quá trình tham gia môi trường không gian mạng. Nhiều người  công khai chia sẻ thông tin của bản thân và người thân lên mạng xã há»™i mà không có biện pháp bảo vệ. Bên cạnh Ä‘ó, má»™t số cÆ¡ quan, tổ chức, doanh nghiệp sở hữu dữ liệu khách hàng trong quá trình thu thập, khai thác, lÆ°u trữ áp dụng biện pháp bảo vệ chÆ°a chặt chẽ, tạo kẽ hở để lá»™, lọt dữ liệu thông tin cá nhân.

Mặt khác, có thể thấy mặc dù các văn bản quy phạm pháp luật Ä‘ã quy định đầy đủ về quyền bất khả xâm phạm đối vá»›i quyền cá nhân, thông tin bí mật đời tÆ° của cá nhân, cách thu thập xá»­ lý thông tin cá nhân, chế tài xá»­ phạt nhÆ°ng vẫn chÆ°a cập nhật đầy đủ các ná»™i dung liên quan đến việc bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trong bối cảnh Ä‘ó, việc Nghị định 13/2023/NĐ-CP của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lá»±c kể từ ngày 1/7 là hết sức kịp thời và cần thiết, nhất laÌ€ khi Ä‘ất nước ta Ä‘ang Ä‘ẩy maÌ£nh công cuá»™c phát triển và chuyển đổi số trong tất cả các lÄ©nh vá»±c của đời sống. Văn bản qui phạm này nghiêm cấm việc mua bán dữ liệu này dÆ°á»›i mọi hình thức, đồng thời cấm xá»­ lý dữ liệu cá nhân tạo thông tin gây ảnh hưởng tá»›i an ninh quốc gia, trật tá»± xã há»™i, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc lợi dụng bảo vệ dữ liệu cá nhân để phạm pháp. Nghị định cÅ©ng quy định rõ quyền và nghÄ©a vụ của chủ thể dữ liệu, cùng vá»›i Ä‘ó là trách nhiệm của các cÆ¡ quan, chủ thể, cá nhân trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách pháp luật liên quan thì các cÆ¡ quan chức năng cÅ©ng cần phải tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật để người dân nắm được các quy định khi sá»­ dụng mạng internet, giúp họ tá»± trang bị những kỹ năng để tá»± bảo vệ trÆ°á»›c nguy cÆ¡ lá»™, lọt thông tin cá nhân trên không gian mạng.

Để ngăn chặn tình trạng mua bán tràn lan dữ liệu cá nhân, cÅ©ng cần phải siết chặt công tác quản lý đối vá»›i các tổ chức, doanh nghiệp có quản lý dữ liệu người dùng, các doanh nghiệp có lượng dữ liệu khách hàng lá»›n.

Cùng vá»›i Ä‘ó, cần phải chú trọng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật trong việc thu thập trái phép thông tin cá nhân, sá»­ dụng trái phép thông tin cá nhân, mua bán, chiếm Ä‘oạt trái phép thông tin cá nhân. Và chỉ có nhÆ° vậy má»›i có thể hạn chế, ngăn chặn tình trạng mua bán trái phép dữ liệu cá nhân, bảo vệ quyền riêng tÆ° của má»—i người dân trong má»™t xã há»™i phát triển và văn minh.