Đây là cuốn sách thứ 7 của Tiến sÄ©, Nhà báo Nguyá»…n Quang Hòa về nghề báo. TrÆ°á»›c Ä‘ó ông Ä‘ã xuất bản những cuốn nhÆ°: Phóng viên và Tòa soạn (NXB Văn hóa- Thông tin, 2002); Nghề báo, những bài học nhá»› đời (NXB Thông tin và Truyền thông, 2012); Phóng sá»± báo chí- Lý thuyết, kÄ© năng và kinh nghiệm (NXB Thông tin và Truyền thông, 2014, tái bản có bổ sung năm 2015); Biên tập báo chí (NXB Thông tin và Truyền thông, 2015, tái bản có bổ sung năm 2016);  Tổ chức hoạt Ä‘á»™ng cÆ¡ quan báo chí- Thá»±c tiá»…n và xu hÆ°á»›ng phát triển (NXB Thông tin và Truyền thông, 2016). Nghệ thuật ứng xá»­ của nhà báo: Con đường ngắn nhất tá»›i thành công (NXB Thông tin và Truyền thông, 2017).

Mặc dù má»›i chỉ rời công việc làm báo chuyên nghiệp để rẽ sang sá»± nghiệp giảng dạy về báo chí ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhÆ°ng tác phẩm này Ä‘ã là cuốn sách thứ 5 ông viết trong 3 năm Ä‘ó. Số lượng những đầu sách dày đặc và liên tiếp nối nhau ra đời cho thấy sá»± miệt mài, tâm huyết của ông vá»›i việc học báo và làm báo. Có lẽ chính việc “chuyển dịch” từ “làm báo” sang “dạy báo” Ä‘ã khiến Nguyá»…n Quang Hòa phát hiện ra những “lá»— hổng” cần phải lấp đầy cho những sinh viên Ä‘ang học để trở thành nhà báo và những nhà báo muốn trở thành nhà báo giỏi. Vì thế, những cuốn sách này càng có thể coi là sá»± tổng kết, Ä‘úc rút kinh nghiệm, là sá»± kết tinh, lắng đọng của cả má»™t quá trình làm báo để giờ ông Ä‘em “truyền nghề” lại cho những người sẽ và Ä‘ang là đồng nghiệp trẻ.

“11 bí quyết để trở thành nhà báo giỏi” được chia làm 9 chÆ°Æ¡ng. Má»—i chÆ°Æ¡ng là má»™t “vấn đề lá»›n” vá»›i người làm báo. ChÆ°Æ¡ng 1, 2, 3 được coi là những chÆ°Æ¡ng dẫn luận, đặt vấn đề, “nhập môn” mà bất cứ ai muốn trở thành nhà báo không thể bỏ qua những Ä‘iều quý báu viết ở Ä‘ây.

ChÆ°Æ¡ng 1: “Má»™t số vấn đề về nhận thức” nêu lên những kiến giải cÆ¡ bản để những ai bắt đầu bÆ°á»›c chân vào làm báo đọc và “vỡ vạc” ra những thông tin bổ ích. Chẳng hạn, TS Nguyá»…n Quang Hòa Ä‘Æ°a ra “Hai cách hiểu khác nhau về nghề báo và nhà báo” vá»›i báo chí được thế giá»›i Ä‘ánh giá là “quyền lá»±c thứ tÆ°”. Ông nói về những vất vả của các nhà báo trong xu thế má»›i, khi các loại hình truyền thông mở rá»™ng, được cập nhật từng giây thì nhà báo càng phải nhanh nhạy, quyết liệt và gian khó hÆ¡n trong việc cạnh tranh thông tin, truyền tải thông tin đến cho bạn đọc, khán giả. Chính vì “ngá»™ nhận” về quyền lá»±c thứ tÆ° mà nhiều nhà báo trẻ hiện nay “khá»™ng khệnh… nhÆ° ông tÆ°á»›ng” trong khi không phải ai cÅ©ng có đủ tài năng để làm báo.

Ở trong phần “Năng khiếu là cái chi chi”, tác giả đề cập và phân tích thấu Ä‘áo về hai vấn đề “năng khiếu” và “thá»±c hành” cho thấy mối quan hệ mật thiết giữa hai yếu tố quan trọng để tạo nên má»™t nhà báo giỏi. Không phải ai cÅ©ng có năng khiếu ngay từ đầu nhÆ°ng cÅ©ng đừng nên quá lệ thuá»™c vào năng khiếu mà sá»± tôi rèn, “luyện bút” qua từng bài báo thì má»›i vững vàng tay nghề được.

Ở phần dẫn luận này, tác giả nhấn mạnh việc “Viết báo không bao giờ được hÆ° cấu”. Những phân tích, lập luận và dẫn chứng cụ thể cho thấy “tác hại” của sá»± “nhầm lẫn” giữa viết báo và viết văn hoặc sá»± lười biếng không chịu Ä‘i đến thá»±c tế, cÆ¡ sở để lấy thông tin mà “ngồi nhà viết”. Những “bài học nhãn tiền” cho thấy làm báo cần phải hết sức nghiêm cẩn. Nhất là trong thời đại thông tin bùng nổ nhÆ° ngày nay, sá»›m muá»™n sá»± việc cÅ©ng bị “bóc phốt” và hậu quả là người trong cuá»™c “lÄ©nh đủ” mà thôi.

ChÆ°Æ¡ng 2: “Những tố chất của người làm báo” tác giả nhấn mạnh việc “Nhà báo phải có hai lần đạo đức”, Ä‘ó là đạo đức làm người và đạo đức làm nghề. Trong thời buổi báo chí phát triển rầm rá»™ nhÆ° ngày nay, má»™t thông tin chÆ°a được kiểm chứng cÅ©ng có thể biến thành má»™t bài báo lan tỏa chóng mặt, những vụ việc “cÆ°á»›p giết hiếp” và áp lá»±c cạnh tranh thông tin, câu view, giật tít, và cả những cám dá»— rất đời thường đặt các nhà báo trÆ°á»›c rất nhiều thá»­ thách. Làm thế nào để làm nghề giỏi, nuôi dưỡng quan hệ, nắm được nhiều đầu mối thông tin nhÆ°ng vẫn đảm bảo được khách quan, trung thá»±c và hấp dẫn và giữ được mình? Điều Ä‘ó Ä‘òi hỏi các nhà báo còn phải có cả dÅ©ng khí cÅ©ng nhÆ° trí tuệ, bản lÄ©nh vững vàng hÆ¡n gấp bá»™i.

Những chÆ°Æ¡ng tiếp theo tác giả lần lượt Ä‘i vào các vấn đề cụ thể ứng vá»›i những thể loại đặc trÆ°ng của báo chí nhÆ° Cách viết tin, Bài phản ánh, Ký sá»± pháp Ä‘ình, Phóng sá»±, Điều tra. Và má»™t Ä‘iều rất quan trọng trong việc làm nghề là Lập kế hoạch viết các chuyên đề- má»™t trong những “dấu hiệu” cho biết nhà báo Ä‘i “đường trường” và bút lá»±c dồi dào, phong phú, “chắc tay” vá»›i những lÄ©nh vá»±c của đời sống, xã há»™i mà mình quan tâm, theo dõi.

Ở từng chÆ°Æ¡ng, từng vấn đề, tiểu mục, tác giả luôn kết hợp giữa những lập luận, lí giải, lí thuyết cÅ©ng nhÆ° cách giải thích riêng của mình vá»›i những ví dụ cụ thể. Là người hoạt Ä‘á»™ng lâu năm trong nghề, từng “kinh qua” rất nhiều vị trí nhÆ° họa sÄ© trình bày, “kiêm” tất cả các vị trí của má»™t tòa soạn báo, phóng viên, biên tập, thÆ° kí tòa soạn, trợ lí Tổng biên tập, ThÆ° kí tòa soạn đến Tổng biên tập, từng được nhiều giải thưởng của Há»™i Nhà báo Hà Ná»™i và Há»™i Nhà báo Việt Nam, TS Nguyá»…n Quang Hòa là người quá am hiểu những chuyện “bếp núc” của làm báo.

Những ví dụ ông dẫn chứng từ trong nÆ°á»›c đến nÆ°á»›c ngoài, từ trung Æ°Æ¡ng đến địa phÆ°Æ¡ng, trải dài ra mọi lÄ©nh vá»±c nhÆ° chính trị, kinh tế, pháp luật đến văn hóa xã há»™i đều là những “Ä‘iển hình” về hoạt Ä‘á»™ng và nghiệp vụ báo chí. Điều này giúp người đọc, những người Ä‘ang muốn trở thành nhà báo và muốn trở thành nhà báo giỏi đều sẽ dá»… hiểu, dá»… nhá»›, tránh được những sai lầm mà người Ä‘i trÆ°á»›c mắc phải, tá»± Ä‘Æ°a ra cho mình những bài học kinh nghiệm quý báu để không bao giờ phạm sai lầm tÆ°Æ¡ng tá»±.

Điều này cÅ©ng cho thấy sức đọc, sức ghi nhá»› rá»™ng khắp của TS Nguyá»…n Quang Hòa. Ông Ä‘ã minh chứng cho má»™t việc, muốn trưởng thành, vững chắc trong nghề thì việc đọc nhau, nắm bắt thông tin từ các trang báo, từ các nhà báo bạn bè, đồng nghiệp cÅ©ng là má»™t cách để làm giàu kiến thức, thông tin cho mình và là má»™t cách học hiệu quả.

Tiến sÄ©, Nhà báo Nguyá»…n Quang Hòa- Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nguyên Trưởng ban ThÆ° ký Tòa soạn báo Hà Ná»™i má»›i, nguyên Tổng biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ Ä‘ô.

Vừa qua, tại Hà Ná»™i, Tiến sÄ©, Nhà báo Nguyá»…n Quang Hòa Ä‘ã có buổi ra mắt hai cuốn sách má»›i vá»›i sá»± tham dá»± của nhiều đồng nghiệp báo chí và NXB Thông tin - Truyền thông. Hai cuốn sách trên Ä‘á»™c giả có thể đặt mua sách online tại địa chỉ: Đàm Quốc Cường (trưởng phòng kinh doanh và xbp - NXB Thông tin và truyền thông); damquoccuong@gmail.com.

Theo Hồng Hà/Cổng Thông tin Ä‘iện tá»­ Há»™i Nhà báo Việt Nam