PV: Vá»›i cÆ°Æ¡ng vị là Trưởng Ban ThÆ° ký Tổng hợp Giải, Phó Chủ tịch Há»™i đồng SÆ¡ khảo, ông có nhận xét nhÆ° thế nào về mùa Giải năm nay?

TS. Trần Bá Dung: Äánh giá chung về việc tham dá»± Giải năm nay là rất thành công, trÆ°á»›c hết là về số Ä‘Æ¡n vị cấp Há»™i và số lượng tác phẩm tham dá»±. Các khâu chuẩn bị Ä‘ã được Há»™i đồng Giải (thường trá»±c là Ban Nghiệp vụ) tiến hành theo Ä‘úng Điều lệ Giải và Ä‘úng tiến Ä‘á»™, quy trình tổ chức Giải. 

Ban ThÆ° ký Tổng hợp Giải Ä‘ã nhận được 1.846 tác phẩm (tăng 210 tác phẩm so vá»›i Giải lần thứ XI- năm 2016), trong Ä‘ó có 1.735 tác phẩm đủ Ä‘iều kiện dá»± Giải theo quy định (tăng 186 tác phẩm so vá»›i năm 2016). Đây là con số cao nhất từ trÆ°á»›c đến nay.

So vá»›i các mùa Giải trÆ°á»›c, Ä‘ây là năm có số cấp Há»™i tham dá»± nhiều nhất vá»›i 118 Ä‘Æ¡n vị, trong Ä‘ó, đặc biệt lần đầu tiên có đủ 63/63 HNB tỉnh, thành phố có tác phẩm tham dá»± (năm 2016 có 59, năm 2015 có 61/63 Há»™i tham dá»±). 

Điều này cho thấy sức hút của Giải và sá»± quan tâm, hưởng ứng tích cá»±c thật sá»± của các cấp HNB trong cả nÆ°á»›c. Có 55 Ä‘Æ¡n vị Liên Chi há»™i (LCH), Chi há»™i trá»±c thuá»™c tham gia (trong Ä‘ó có 16 LCH, 39 Chi há»™i và còn 3 LCH không tham dá»±: LCH Biên phòng, LCH Bá»™ VH-TT-DL và LCH Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam (2 năm liền không tham dá»±).

Theo Ä‘ánh giá của Ban ThÆ° ký Tổng hợp Giải và Ban Nghiệp vụ, công tác tổ chức thá»±c hiện Giải ở các địa phÆ°Æ¡ng, các cấp Há»™i hầu hết được triển khai nền nếp, theo Ä‘úng HÆ°á»›ng dẫn, có sức thu hút há»™i viên. 

Nhờ công tác chuẩn bị chuyên nghiệp, nên vòng chấm SÆ¡ khảo năm nay được bắt đầu sá»›m hÆ¡n các năm trÆ°á»›c, các thành viên có nhiều thời gian hÆ¡n để thẩm định tác phẩm (gần 1 tháng) Há»™i đồng SÆ¡ khảo biểu quyết nhất trí chọn 150 tác phẩm trình Há»™i đồng Chung khảo.

 TS. Trần Bá Dung-  Trưởng Ban ThÆ° ký Tổng hợp Giải, Phó Chủ tịch Há»™i đồng SÆ¡ khảo Giải BCQG lần thứ XII - năm 2017 phát biểu tại phiên khai mạc HĐSK. Ảnh: SÆ¡n Hải

 PV: Số lượng tác phẩm dá»± Giải và số HNB địa phÆ°Æ¡ng tham dá»± cao nhất từ trÆ°á»›c đến nay quả là má»™t Ä‘iều Ä‘áng mừng của Giải BCQG lần thứ XII. Tuy nhiên, số lượng Ä‘ó có song hành cùng chất lượng không, thÆ°a ông?

TS. Trần Bá Dung: Theo Ä‘ánh giá của các Tiểu ban Há»™i đồng SÆ¡ khảo (HĐSK), cùng vá»›i sá»± tham gia tích cá»±c về số lượng, Ä‘iều Ä‘áng mừng là chất lượng báo chí các địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã ngày càng được nâng lên. Đây là Ä‘iều mà Há»™i đồng Giải năm nào cÅ©ng đặt ra và mong muốn.

Kết thúc chấm sÆ¡ khảo, kết quả của 11 Tiểu ban cho thấy, mặt bằng chất lượng chung các tác phẩm dá»± Giải đồng đều hÆ¡n, nhất là sá»± vÆ°Æ¡n lên của các HNB tỉnh, thành phố. 

Khối phát thanh và truyền hình, theo Ä‘ánh giá của các Tiểu ban, khoảng cách về chất lượng giữa báo chí TƯ và địa phÆ°Æ¡ng ngày càng rút ngắn.

 Nhiều Ä‘ài địa phÆ°Æ¡ng có sá»± vượt trá»™i, nhiều năm liền có tác phẩm PT-TH chất lượng tốt, nhÆ° Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ngãi, Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh, Hà Ná»™i, VÄ©nh Long,… hay má»™t số tỉnh miền núi nhÆ° Lào Cai, Yên Bái, Lâm Đồng, Hà Giang, v.v…

Khối báo in, báo Ä‘iện tá»­, các tiểu ban sÆ¡ khảo ghi nhận chất lượng ở top trên của các báo tỉnh, thành phố: Hà Ná»™i, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Cần ThÆ¡, Quảng Ngãi, VÄ©nh Long, Thái Bình… 

Đặc biệt, nhiều địa phÆ°Æ¡ng vùng khó khăn, miền núi lần đầu tiên Ä‘ã có tác phẩm được chọn vào chung khảo, cho thấy sá»± tiến bá»™ về chất lượng.

Năm nay, Há»™i đồng SÆ¡ khảo có quy định má»›i là thành viên HĐSK không chấm tác phẩm của cÆ¡ quan mà giám khảo Ä‘ang công tác, nhằm tăng tính khách quan việc chấm, thẩm định, lá»±a chọn vào Chung khảo. Ảnh: SÆ¡n Hải 

PV: Có má»™t Ä‘iểm rất má»›i trong quy chế chấm Giải BCQG năm nay Ä‘ã nhận được nhiều sá»± quan tâm của các thành viên HĐSK, Ä‘ó là, giám khảo sẽ không cho Ä‘iểm những tác phẩm dá»± thi của cÆ¡ quan mình Ä‘ang công tác. Trên thá»±c tế qua vòng chấm SÆ¡ khảo Ä‘iều này Ä‘ã được phát huy hiệu quả ra sao, thÆ°a ông?

TS. Trần Bá Dung: Äây là Ä‘iểm má»›i trong Quy chế chấm SÆ¡ khảo, nhằm tăng tính khách quan trong việc chấm, thẩm định, lá»±a chọn vào Chung khảo. Điều này xuất phát từ thông lệ trong các giải báo chí và các giải chuyên môn khác. Má»™t vài băn khoăn Ä‘ã được giải Ä‘áp ngay tại lá»… khai mạc vòng SÆ¡ khảo. Thành viên SÆ¡ khảo chỉ không bầu chọn (biểu quyết), chấm Ä‘iểm tác phẩm Ä‘ó thôi, còn vẫn có quyền nhận xét, phát biểu ý kiến để mọi người tham khảo. Điều này được các Tiểu ban hoan nghênh và thá»±c sá»± được thể hiện trong các biên bản chấm của các Tiểu ban.

PV: Vai trò, trách nhiệm của HĐSK là khá nặng nề, má»—i ý kiến cÅ©ng nhÆ° quyết định của các thành viên SÆ¡ khảo là cÆ¡ sở tham khảo quan trọng cho Há»™i đồng Chung khảo (HĐCK). Theo ông, tinh thần trách nhiệm Ä‘ó Ä‘ã được thể hiện nhÆ° thế nào ở mùa Giải năm nay?

TS. Trần Bá Dung: Äúng thế. Má»—i ý kiến cÅ©ng nhÆ° quyết định bỏ phiếu, chấm Ä‘iểm của các thành viên SÆ¡ khảo là căn cứ tham khảo quan trọng cho HĐCK. Các ý kiến Ä‘ó được thể hiện trong biên bản chấm SÆ¡ khảo và nhất là, má»—i tác phẩm được chọn vào Chung khảo đều phải có nhận xét riêng của Tiểu ban chấm tác phẩm Ä‘ó. Nhận xét này là bắt buá»™c.

 Tiểu ban thảo luận và Ä‘Æ°a ra nhận xét chung nhất, không phải của riêng ai. Bên cạnh Ä‘ó, má»™t số thành viên còn có thêm nhận xét riêng, để làm phong phú các ý kiến thẩm định. Theo tôi, các thành viên và các Tiểu ban của HĐSK Ä‘ã nêu cao tinh thần trách nhiệm và cÅ©ng là vinh dá»± nghề nghiệp khi được tham gia Há»™i đồng.

PV: NhÆ° tiêu chí mà Há»™i đồng Giải BCQG luôn đặt ra: Chất lượng bao giờ cÅ©ng phải đặt lên vị trí hàng đầu- lá»±a chọn các tác phẩm báo chí xuất sắc nhất để vinh danh. Sứ mệnh và trách nhiệm này quả thật là nhiệm vụ không dá»… dàng đối vá»›i những người giữ vai trò “cầm cân nảy má»±c” trong vòng chấm Chung khảo, thÆ°a ông?

TS. Trần Bá Dung: Äá»‘i vá»›i HĐCK hay HĐSK thì chất lượng tác phẩm bao giờ cÅ©ng là tiêu chí được đặt lên hàng đầu. HĐCK là các nhà báo giàu kinh nghiệm nghề báo, kinh nghiệm chấm giải, kinh nghiệm quản lý báo chí, có uy tín trong giá»›i chuyên môn, đại diện cho các loại hình báo chí, các lÄ©nh vá»±c báo chí ở TƯ và các địa phÆ°Æ¡ng,… 

Má»—i thành viên HĐCK có thời gian nghiên cứu, thẩm định tác phẩm trÆ°á»›c khi về họp chung và đều có sá»± thảo luận, cân nhắc kÄ© lưỡng, trÆ°á»›c khi lá»±a chọn các tác phẩm để xếp loại và trao giải.  

Kết quả chấm, xếp thứ tá»± và bản nhận xét của HĐSK là căn cứ tham khảo quan trọng nhÆ°ng không phải là quyết định đối vá»›i HĐCK. Thá»±c tế, trong các mùa Giải trÆ°á»›c, có những tác phẩm được Ä‘ánh giá khá cao ở SÆ¡ khảo nhÆ°ng vào Chung khảo lại được xếp loại thấp, thậm chí có tác phẩm còn không được xếp loại sau khi cân nhắc nhiều yếu tố. 

Điều này cho thấy cả trình Ä‘á»™ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và cả kinh nghiệm chấm giải, tầm nhìn, sá»± dày dạn của các thành viên HĐCK. Tôi cho rằng, má»—i kì họp chấm Chung khảo Giải BCQG là má»™t trường học chất lượng cao về chuyên môn, nghiệp vụ báo chí.

Tiểu ban SÆ¡ khảo thể loại: Phim tài liệu truyền hình (Báo hình) họp bàn cách thức, tiêu chí chấm Giải. Ảnh:  TL

PV:  Ở mùa Giải này, Ä‘iều gì còn khiến ông trăn trở, đặc biệt là ở tiêu chí chất lượng tác phẩm?

TS. Trần Bá Dung: NhÆ° tôi Ä‘ã nói, năm nay, theo Ä‘ánh giá của HĐSK, mặt bằng chất lượng đồng đều hÆ¡n. Tuy nhiên, bên cạnh những Æ°u Ä‘iểm, vẫn còn những trăn trở không phải chỉ riêng tôi, nhất là về chất lượng các tác phẩm.

Về báo in, còn nhiều bài trùng lặp đề tài, chÆ°a có nhiều sáng tạo, Ä‘á»™t phá. Nhóm bình luận, các tạp chí khối Đảng tham gia tÆ°Æ¡ng đối ít, còn thiếu dấu ấn, đặc biệt trong các bài chính luận. Má»™t số bài chuyên luận chÆ°a hay, tính bình luận không cao. 

Thể loại ký báo chí còn ít, thiếu vắng phóng sá»± viết về văn hóa; Ảnh báo chí vẫn còn ít, chÆ°a phản ánh Ä‘úng đời sống ảnh báo chí. Về phát thanh, chất lượng các tác phẩm TƯ và địa phÆ°Æ¡ng là đồng đều. Tuy nhiên, chÆ°a có nhiều tác phẩm có tính phát hiện…

Về báo hình, nhiều tác phẩm thể hiện theo lối mòn; chÆ°a che mặt, giấu tên; Có tác phẩm thể hiện bản đồ Việt Nam nhÆ°ng không có hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Nhiều tác phẩm, giữa chủ đề và đề tài không khá»›p nhau; đề tài lịch sá»­ chÆ°a tìm được cái má»›i. Khoảng cách giữa TƯ và địa phÆ°Æ¡ng vẫn còn lá»›n ở nhóm báo Ä‘iện tá»­.

Băn khoăn lá»›n nhất là vẫn chÆ°a có tác phẩm thá»±c sá»± xuất sắc, nổi trá»™i. Cách tiếp cận của nhiều tác phẩm vẫn còn khuôn sáo, lối mòn; Chủ đề người tốt việc tốt còn ít (có những tiểu ban không có tác phẩm)…

 PV: Vâng, xin trân trọng cảm Æ¡n ông!

                                                                                   Theo Ngọc Lành/Báo Nhà báo và Công luận