Chân dung liệt sÄ©- nhà báo Bùi Nguyên Khiết (Ảnh: GĐCC)

Người thầy “vÆ°á»›ng duyên” vá»›i nghiệp báo

Khi đọc được cuốn sách “Bùi Nguyên Khiết- Văn chÆ°Æ¡ng và cuá»™c đời” (NXB Há»™i Nhà văn, 2014 do nhà văn Mã A Lềnh sÆ°u tầm và biên soạn) tôi má»›i thá»±c sá»± hiểu thêm về má»™t nhà báo trẻ tuổi, nhiệt huyết, Ä‘am mê, có trách nhiệm vá»›i nghề nghiệp và khi cần sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Ä‘á»™c lập tá»± do của dân tá»™c, vì lý tưởng cách mạng cao đẹp.

19 tuổi, chàng thanh niên gốc Ninh Bình- Bùi Nguyên Khiết đến mảnh đất Lào Cai vá»›i đầy Æ°á»›c mÆ¡, hoài bão từ nghề dạy học. Vốn là người yêu văn chÆ°Æ¡ng, anh Ä‘ã bị cuốn hút bởi con người và núi rừng biên cÆ°Æ¡ng qua má»™t số tác phẩm của Tô Hoài, Ma Văn Kháng…

Suốt 14 năm theo nghề, anh luôn cần cù, tâm huyết vá»›i sá»± nghiệp “trồng người” nÆ¡i Ä‘ây bởi theo anh thì chỉ có chất xám má»›i có thể thay đổi mảnh đất biên cÆ°Æ¡ng “Ä‘i trÆ°á»›c về sau” này. Song song vá»›i công việc dạy học, anh còn hoàn thành khóa học đại học tại chức tại trường Đại học SÆ° phạm Hà Ná»™i vá»›i tấm bằng xuất sắc rồi được Bá»™ trưởng Bá»™ GD-ĐT (khi ấy là ông Nguyá»…n Văn Huyên) trao tặng Bằng khen vì sá»± nghiệp giáo dục miền núi.

Năng khiếu văn chÆ°Æ¡ng, báo chí cùng sức hấp dẫn của con chữ Ä‘ã khiến Ä‘ôi chân anh không dừng lại trên bục giảng. Con người phong trần, sÆ°Æ¡ng gió, bụi bặm ấy trở thành phóng viên Báo Hoàng Biên SÆ¡n từ năm 1976. NhÆ°ng Ä‘ó cÅ©ng là thời kì mà cuá»™c chiến tranh biên giá»›i phía Bắc Ä‘ang rất cận kề. Sá»›m nhận ra âm mÆ°u của kẻ địch, dÆ°á»›i sá»± chỉ đạo của Ban Biên tập Báo Hoàng Liên SÆ¡n, anh Ä‘ã tích cá»±c “Ä‘ánh địch” trên mặt trận chính trị, tÆ° tưởng. Khi bọn phản Ä‘á»™ng gây rối ở biên giá»›i Hoàng Liên SÆ¡n, dùng người Hoa làm con bài chính trị vu cáo Việt Nam “Bài xích khủng bố, tÆ°á»›c Ä‘oạt tài sản người Hoa” gây ra sá»± kiện “Nạn kiều”, anh Ä‘ã dồn trí tuệ, thông minh và lòng căm thù của mình vào ngòi bút, đấu tranh vạch trần âm mÆ°u, thủ Ä‘oạn xảo quyệt, thâm Ä‘á»™c và lừa bịp của chúng.

Anh còn viết nhiều bài trên báo chí địa phÆ°Æ¡ng và Trung Æ°Æ¡ng vạch trần âm mÆ°u thủ Ä‘oạn lấn đất của quân phản Ä‘á»™ng ở Kho Tàu (bến mÅ©i thuyền huyện Bát Xát), ở Nậm Chảy (huyện Mường KhÆ°Æ¡ng). Những bài báo của anh Ä‘ã góp phần xé toang màn dối trá lừa bịp dÆ° luận thế giá»›i của bọn phản Ä‘á»™ng, làm cho nhân dân thế giá»›i hiểu rõ sá»± thật về việc họ lấn đất, gây rối an ninh trật tá»±, âm mÆ°u thôn tính nÆ°á»›c ta. Đó là những Ä‘òn Ä‘ánh mạnh vào bọn phản Ä‘á»™ng trên mặt trận dÆ° luận rá»™ng rãi trên thế giá»›i.

Thế nên khi nói về Bùi Nguyên Khiết là nói đến má»™t cây bút tài năng, trí tuệ “Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà” nhÆ° lời của nhà thÆ¡ Nguyá»…n Đình Chiểu, và “Cây bút là vÅ© khí sắc bén, bài báo là tờ hịch cách mạng...” nhÆ° lời Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn. Tấm gÆ°Æ¡ng nhà báo – liệt sÄ© Bùi Nguyên Khiết khiến má»—i người chúng ta thêm tình yêu và trách nhiệm vá»›i Tổ quốc. Từ Ä‘ó má»—i người làm báo thêm Ä‘á»™ng lá»±c, tinh thần vá»›i sứ mệnh vẻ vang mà xã há»™i Ä‘ã đặt lên vai chúng ta.

Chiến công hiển hách, tiêu diệt địch

Có rất nhiều câu chuyện được kể lại, càng nghe càng thấy thấm thía và tá»± hào. Bởi trong làng báo Ä‘ã có má»™t gÆ°Æ¡ng mặt vừa há»™i tụ trí tuệ của người cầm bút, vừa có cả “tinh thần thép” của người chiến sỹ quả cảm. Theo lời kể của nhà báo Trường Túy- nguyên Tổng Biên tập Báo Yên Bái thì ngày 5/2/1979, anh em phóng viên thường trú ở thị xã Lào Cai chia tay nhau, tỏa Ä‘i các huyện biên giá»›i công tác. Bùi Nguyên Khiết Ä‘ã chọn Mường KhÆ°Æ¡ng, nÆ¡i tình hình biên giá»›i Ä‘ang diá»…n ra căng thẳng nhất. TrÆ°á»›c buổi lên đường, anh có tâm sá»± vá»›i bạn bè: “Chính những nÆ¡i này cần chúng ta. Mình hy vọng chuyến Ä‘i này sẽ có nhiều bài ký và phóng sá»± sống để Ä‘ánh vá»— mặt bọn chúng chứ!...”.

Đi theo tiếng gọi của tình yêu nghề nghiệp, Tổ quốc, Bùi Nguyên Khiết đến tác nghiệp tại chốt biên giá»›i Lao Páo Chải. Ở Ä‘ây, ngoài ngòi bút, quyển sổ và chiếc máy ảnh, anh còn được trang bị khẩu súng K63. NhÆ° má»™t sá»± kiện Ä‘ã được lường trÆ°á»›c, rạng sáng ngày 17/2/1979, tiếng súng biên giá»›i phát nổ, Bùi Nguyên Khiết lúc này Ä‘ã quên Ä‘i “thân phận” của má»™t nhà báo, mà Ä‘ã trá»±c tiếp chiến đấu vá»›i tinh thần quyết liệt, quả cảm khi súng K63 hết đạn thì dùng lá»±u đạn, hết lá»±u đạn thì dùng súng cối.

Giữa tình thế nguy nan, bấp bách khi quân địch quá Ä‘ông, quân ta quá mỏng, giữa những đường đạn hai bên bắn xối xả bắn vào nhau thì Ä‘ã có má»™t đường đạn cÆ°á»›p Ä‘i nhà báo, “chiến sÄ©” Bùi Nguyên Khiết. Anh ngã xuống khi cùng bá»™ Ä‘á»™i địa phÆ°Æ¡ng chống trả quân địch suốt hÆ¡n sáu giờ đồng hồ. Theo nhà báo VÅ© Văn Thụ- Tổng Biên tập Báo Hoàng Liên SÆ¡n khi ấy thì trÆ°á»›c khi hy sinh Bùi Nguyên Khiết Ä‘ã lập được chiến công hiển hách, tiêu diệt được 50 tên địch, góp phần cùng bá»™ Ä‘á»™i địa phÆ°Æ¡ng tiêu diệt được 200 tên xâm lược, làm bị thÆ°Æ¡ng nhiều tên khác và làm chậm bức tiến quân của địch.

Hình ảnh anh nằm xuống bên cạnh má»™t hòn Ä‘á to, trong tay vẫn còn nắm chặt quả đạn cối và chiếc máy ảnh Ä‘eo trên người nhÆ° lời của nhà báo Trường Túy chia sẻ khiến chúng ta không khỏi quặn lòng, xót xa nhÆ°ng cÅ©ng đầy kiêu hãnh, tá»± hào. Anh ra Ä‘i giữa những ngày xuân tÆ°Æ¡i đẹp trên Mường KhÆ°Æ¡ng, khi hoa ban nở trắng rừng Tây Bắc. Và chắc chắn rằng tâm hồn anh mãi mãi hòa vào dòng nÆ°á»›c sông Hồng, sông Chảy nÆ¡i Ä‘ây; hòa vào núi Ä‘á, đất trời Mường KhÆ°Æ¡ng, làm tô thắm thêm vẻ đẹp hùng vÄ©, hào hùng của mảnh đất biên cÆ°Æ¡ng địa đầu này.

CÅ©ng nhÆ° má»™t sá»± an ủi vá»›i vong linh nhà báo Bùi Nguyên Khiết, mà sau khi mất Ä‘i, anh Ä‘ã được Nhà nÆ°á»›c công nhận là liệt sÄ©, được truy kết nạp vào Đảng Cá»™ng sản Việt Nam, Há»™i Nhà văn Việt Nam, Há»™i Nhà báo Việt Nam. Vá»›i nhiều cuốn sách và tác phẩm văn chÆ°Æ¡ng về mảnh đất này mà trong đợt xét lần đầu tiên của Giải thưởng Phan Xi Phăng- giải thưởng cao quý nhất về văn học - nghệ thuật của Lào Cai, tên của anh Ä‘ã được xÆ°á»›ng lên trang trọng. Hiện nay, ở Lào Cai Ä‘ã có má»™t con đường và má»™t quỹ học bổng mang tên anh.

Vậy là cuá»™c đời 36 năm ngắn ngủi nhÆ°ng Ä‘ó là quãng thời gian mà nhà báo Bùi Nguyên Khiết sống hết mình vá»›i tuổi trẻ, vá»›i nghề nghiệp, vá»›i tình yêu Tổ quốc vô bờ bến. Anh là má»™t nhà báo đặc biệt trong gần 600 nhà báo- liệt sÄ© bởi Ä‘Æ¡n thuần là phóng viên Ä‘Æ°a tin nhÆ°ng khi biên cÆ°Æ¡ng bị Ä‘e dọa anh Ä‘ã trá»±c tiếp cầm súng chiến đấu nhÆ° má»™t chiến sÄ© rồi “ngủ lại” trên chốt biên giá»›i. Vá»›i những cống hiến ấy mà tên tuổi của anh dường nhÆ° Ä‘ã tạc vào năm tháng và là biểu tượng bất diệt của tinh thần “Quyết tá»­ cho Tổ quốc quyết sinh”...

Theo Đoàn Mai/Báo Nhà báo và Công luận