Phóng viên Báo Nhà báo & Công luận Ä‘ã có cuá»™c trao đổi vá»›i nhà báo Lữ Mai về chuyến Ä‘i Ä‘áng nhá»› của chị. 

Đảo là nhà, biển cả là quê hÆ°Æ¡ng

Đây có phải là lần đầu tiên chị đến vá»›i Trường Sa? 

Đây là lần đầu tiên tôi có chuyến công tác đến vá»›i Trường Sa và Nhà giàn DK1. TrÆ°á»›c lúc khởi hành, tôi khá hồi há»™p dù trÆ°á»›c Ä‘ó Ä‘ã Ä‘i công tác nhiều, bởi tôi biết nÆ¡i mình đến và trái tim mình Ä‘ang gần nhÆ° loạn nhịp khi nhắc tá»›i hai từ biển đảo thiêng liêng. Tôi thuá»™c số ít thành viên trên tàu không bị say sóng, ngay buổi bình minh đầu tiên trên tàu KN 490 Ä‘ã lên boong tàu từ lúc 4h45 phút, khi cả Ä‘oàn còn ngủ bù sau Ä‘êm dài vật vã. 

Trên quần đảo Trường Sa, ngoài những người chiến sÄ© ngày Ä‘êm can trường canh gác biển đảo thiêng liêng, hẳn còn những những nhân vật thầm lặng Ä‘ang hy sinh tuổi xuân cho mảnh đất này. Họ là ai?

Tôi có mặt trong Ä‘oàn công tác số 11 trên tàu KN 490 vào những ngày tháng 5 lịch sá»­. Đoàn Ä‘ến thăm, tặng quà các đảo: Song Tá»­ Tây, Đá Nam, SÆ¡n Ca, Nam Yết, Đá Lá»›n C, Đá Đông B, Trường Sa Đông, Đá Lát, Trường Sa và Nhà giàn DK1/14 TÆ° Chính. Má»—i Ä‘iểm đảo, Nhà giàn hay chính trên con tàu KN 490 đều để lại dấu ấn sâu đậm vá»›i tôi. Trên tàu, các bá»™ phận từ thủy thủ, tổ máy, tổ xuồng, nhà bếp, phục vụ… đều chu Ä‘áo và làm việc hết công suất. Nếu không Ä‘i tàu, tôi không thể hiểu được gần nhÆ° anh em trên tàu chỉ có má»™t vài tiếng để ngủ. Thủy thủ Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên trá»±c ngày, trá»±c Ä‘êm; tổ bếp ngày phục vụ bốn bữa ăn, bữa khuya tầm 10h má»›i kết thúc, công cuá»™c dọn dẹp xong lúc ná»­a Ä‘êm và trời mờ sáng bếp Ä‘ã lại bắt đầu lo hậu cần; tổ xuồng chuyên việc Ä‘Æ°a Ä‘ón đại biểu xuống đảo, về tàu luôn lạnh lùng vá»›i những khẩu lệnh: Nhanh chân, rút chân lên, cúi đầu xuống… nhÆ°ng họ luôn chìa bàn tay chai sạn, ấm áp để đỡ tất cả mọi người, sẵn sàng dùng thân mình che đỡ cho đại biểu khỏi những cú đập người vào chÆ°á»›ng ngại vật.

Nhà báo Lữ Mai và các chiến sÄ© trên đảo (Ảnh: NVCC)

Ở má»—i đảo, tôi đều có những ấn tượng riêng vá»›i nhiều nhân vật. Đó là những thầy giáo nhÆ° thầy Phú (đảo Song Tá»­ Tây), thầy Tình (đảo Trường Sa). Hai thầy không còn bố mẹ, qua tuổi ba mÆ°Æ¡i Ä‘ã lâu mà chÆ°a lập gia Ä‘ình, coi trẻ trên đảo nhÆ° con. Công việc của má»™t người thầy nÆ¡i đảo xa không giống vá»›i đất liền. Các thầy dạy lá»›p ghép, học trò từ tuổi Ä‘i nhà trẻ đến lá»›p năm, họ vừa làm thầy, vừa làm bảo mẫu theo Ä‘úng nghÄ©a. Rồi có những chi tiết nho nhỏ, vui vui khiến chúng tôi thêm tin yêu người lính đảo. Chẳng hạn, lính đảo Trường Sa Đông khi được hỏi về mùa bàng vuông Ä‘ã “báo cáo” các thủ trưởng và đại biểu rằng toàn đảo chỉ còn Ä‘úng hai quả Ä‘ang xanh trên cành, đủ hiểu họ yêu cây, yêu đảo đến thế nào. Đó má»›i thá»±c đảo là nhà, biển cả là quê hÆ°Æ¡ng.

Món quà thiết thá»±c hÆ¡n

Trường Sa hôm nay Ä‘ang từng bÆ°á»›c đổi thay, thế nhÆ°ng để tìm má»™t Ä‘iểm khác biệt nhất ở nÆ¡i Ä‘ây, chị sẽ Æ°u tiên nói về Ä‘iều gì?

Lần đầu tiên đến vá»›i Trường Sa nhÆ°ng những tin tức về biển đảo luôn được người trong nghề nhÆ° chúng tôi theo dõi. Điểm má»›i trong chuyến Ä‘i lần này tôi nhận thấy là ở đảo Song Tá»­ Tây có đặt má»™t chiếc máy ép rác có tên là C-Sea nhằm tái chế rác thải nhá»±a, rác thải rắn. Chiếc máy được chế tạo bởi kỹ sÆ° Trần VÅ© Thành – người Ä‘ã có 7 lần Ä‘i Trường Sa và Nhà giàn. Anh cÅ©ng là người sáng chế ra máy lọc nÆ°á»›c biển thành nÆ°á»›c ngọt hiện có mặt trên hầu hết các đảo, Nhà giàn. Sá»± quan tâm đến biển đảo từ những chi tiết nhÆ° môi trường, nguồn nÆ°á»›c khiến chúng tôi tin tưởng vào tinh thần Ä‘oàn kết, yêu thÆ°Æ¡ng, cả nÆ°á»›c vì Trường Sa, Trường Sa vì cả nÆ°á»›c.

Má»—i chuyến Ä‘i công tác người ở đất liền ra luôn mang theo những món quà để tặng chiến sÄ© và nhân dân trên đảo. Theo chị, chúng ta có nên suy nghÄ© thêm về những món quà thiết thá»±c hÆ¡n nữa dành cho các chiến sÄ© ?

Đến vá»›i biển đảo, tôi tin rằng tinh thần và tấm lòng ai cÅ©ng Ä‘au Ä‘áu, thiết tha. Song, nếu chỉ thế thôi dường nhÆ° chÆ°a đủ. Chúng tôi chứng kiến có những Ä‘oàn công tác rất kỳ công mang máy chiếu, thiết bị công suất lá»›n, kích thÆ°á»›c lá»›n ra đảo và lại bùi ngùi Ä‘Æ°a chúng quay về vì không phù hợp để hoạt Ä‘á»™ng. Ngược lại, có những món quà rất nhỏ mà lính đảo rÆ°ng rÆ°ng khi vừa nhìn thấy nhÆ°: Sấu Hà Ná»™i, mận hậu Lạng SÆ¡n, hạt giống các loại cây từ đất liền…

Tôi còn nhá»›, trong chuyến công tác này, nói về quà tặng cho đảo, đồng chí Nguyá»…n Tài Anh, Phó tổng Giám đốc Tập Ä‘oàn Điện lá»±c Việt Nam Ä‘ã nhận định, thay vì chỉ tặng hiện vật cho các Ä‘iểm đảo, các Ä‘oàn công tác nên tìm hiểu, nghiên cứu để tặng “chiếc cần câu” giúp chiến sÄ© cải thiện cuá»™c sống nhÆ° má»™t khu nhà trồng rau công nghệ má»›i cho những Ä‘iểm đảo khó khăn về tăng gia hoặc khu chăn nuôi có hệ thống xá»­ lý chất thải để phục vụ trồng trọt… Cùng vá»›i máy lọc nÆ°á»›c, máy ép rác, Ä‘ó là những ý tưởng chúng tôi thấy thá»±c tế.

“Sẵn sàng” gá»­i thông tin về tòa soạn

Thế còn câu chuyện tác nghiệp trên biển, hẳn là sẽ rất gian nan, thÆ°a chị?

Tổ phóng viên trong Ä‘oàn công tác số 11 năm 2019 có năm đồng chí thuá»™c: Báo Nhân Dân, Thông Tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Tạp chí Khoa học & Kỹ thuật, Tạp chí CÆ¡ yếu. Chúng tôi được được Thủ trưởng và Ä‘oàn công tác tạo mọi Ä‘iều kiện tốt nhất để tác nghiệp, tìm hiểu thông tin cÅ©ng nhÆ° nhận định hÆ°á»›ng tuyên truyền. Tất cả những chuyến xuồng đầu tiên từ tàu vào đảo và Nhà giàn đều có Thủ trưởng Ä‘oàn công tác và các nhà báo; khi lên đảo và Nhà giàn, chúng tôi được Chính trị viên cung cấp thông tin, cá»­ người Ä‘Æ°a Ä‘i tác nghiệp. Tổ phóng viên chúng tôi giữ mối liên hệ chặt chẽ từ trÆ°á»›c khi tàu rời đất liền cho đến khi chuyến Ä‘i kết thúc.

Nhà báo Lữ Mai và thầy giáo Tình ở đảo Trường Sa (Ảnh: NVCC)

Về nghiệp vụ, vì thời gian trên tàu và trên đảo không dài nên chúng tôi có họp tổ, chia từng mÅ©i tác nghiệp, trao đổi thông tin há»— trợ nhau tác nghiệp để đạt hiệu quả cao nhất. Trên biển, đảo, Nhà giàn… sóng 3G hoàn toàn mất, chúng tôi không thể truyền tin bài về ngay tòa soạn nên buá»™c phải chuẩn bị sẵn tin, bài, ảnh ở dạng “sẵn sàng” để khi tàu sắp cập cảng sẽ truyền về ngay nếu tòa soạn yêu cầu. Ngoài nhiệm vụ của má»™t nhà báo được tòa soạn cá»­ Ä‘i công tác, trên chuyến tàu đến vá»›i biển đảo, chúng tôi luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của má»™t nhà báo đối vá»›i Ä‘oàn công tác, sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ, há»— trợ các thành viên trong Ä‘oàn trong công tác thông tin, di chuyển, sinh hoạt.

Chuyến công tác vào giữa những ngày tháng 5 này hẳn còn để lại trong chị rất nhiều ká»· niệm. Để kể về má»™t ká»· niệm chị sẽ nghÄ© về Ä‘iều gì trÆ°á»›c tiên?

Ká»· niệm Ä‘áng nhá»› nhất vá»›i tôi là má»™t lần tôi trượt ngã bậc thang trên tàu, bị bong gân. Cả Ä‘êm ấy tôi Ä‘au không chợp mắt nổi nhÆ°ng cÅ©ng không dám kêu ca vì sợ các thành viên phòng mất ngủ. Sáng hôm sau, y sÄ© trên tàu và của các Ä‘oàn công tác được huy Ä‘á»™ng Ä‘iều trị giúp tôi. Cuối cùng, sau rất nhiều liệu pháp họ đều kết luận tôi phải hạn chế di chuyển vì bong gân không thể khỏi ngay tức thì mà sẽ Ä‘au đến vài hôm sau. Tôi chọn phÆ°Æ¡ng án xoa thuốc, ngậm thuốc giảm Ä‘au trong miệng, cố định vết thÆ°Æ¡ng và tiếp tục hành trình vì tôi ý thức rõ rất khó để có má»™t chuyến công tác ý nghÄ©a đặc biệt nhÆ° mình Ä‘ang tham gia. Tôi tin vào lá»±a chọn của mình và biết Æ¡n Ä‘oàn công tác Ä‘ã tận tình giúp đỡ tôi.

Xin cám Æ¡n chị.

Theo Giang Phú/Báo Nhà báo & Công luận (thá»±c hiện)