Theo đại biểu Quốc há»™i TrÆ°Æ¡ng Trá»ng NghÄ©a, vấn Ä‘á» chuyển đổi cÆ¡ cấu Ä‘ã đặt ra ít nhất trong 15 năm nay, thể hiện trong các Nghị quyết của Äảng cÅ©ng nhÆ° Nghị quyết của Quốc há»™i.
Äánh giá của Bá»™ Kế hoạch và Äầu tÆ° cho thấy, kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn gần Ä‘ây nhất 2016-2020 Ä‘ã hoàn thành 17/22 mục tiêu, góp phần quan trá»ng trong đổi má»›i mô hình và cải thiện chất lượng tăng trưởng, củng cố ná»n tảng kinh tế vÄ© mô. Tốc Ä‘á»™ tăng năng suất lao Ä‘á»™ng bình quân giai Ä‘oạn 2016-2020 đạt 5,79%, cao hÆ¡n mức 4,27% giai Ä‘oạn 2011-2015. CÆ¡ cấu đầu tÆ° chuyển dịch tích cá»±c vá»›i tá»· trá»ng đầu tÆ° của khu vá»±c nhà nÆ°á»›c giảm, phù hợp vá»›i định hÆ°á»›ng cÆ¡ cấu lại đầu tÆ° công và giảm dần sở hữu nhà nÆ°á»›c tại các doanh nghiệp, táºp Ä‘oàn kinh tế, nhất là các lÄ©nh vá»±c Nhà nÆ°á»›c không cần nắm giữ cổ phần chi phối.
Cùng vá»›i Ä‘ó, Ä‘ã hiÌ€nh thaÌ€nh vaÌ€ phaÌt triển môÌ£t sôÌ tâÌ£p Ä‘oaÌ€n kinh têÌ tÆ° nhân lá»›n, có khả năng Æ°Ìng duÌ£ng khoa hoÌ£c, công nghêÌ£, xây dá»±ng được thÆ°Æ¡ng hiêÌ£u vaÌ€ năng lÆ°Ì£c caÌ£nh tranh trong nÆ°Æ¡Ìc, khu vÆ°Ì£c vaÌ€ quôÌc têÌ…
Tuy nhiên theo Ä‘ánh giá của Bá»™ Kế hoạch và Äầu tÆ°, việc triển khai Kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn 2016-2020 vẫn còn má»™t số hạn chế. Äó là, cÆ¡ cấu lại 3 lÄ©nh vá»±c trá»ng tâm chÆ°a hoàn thành theo mục tiêu Ä‘á» ra. Cụ thể, hiệu quả đầu tÆ° công chÆ°a cao; giải ngân vốn đầu tÆ° công vẫn còn vÆ°á»›ng mắc, nhất là vốn ODA; tiến Ä‘á»™ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nÆ°á»›c tại doanh nghiệp còn cháºm; hiệu quả sản xuất kinh doanh của nhiá»u doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c còn thấp.
Không những thế, việc xá» lý các tổ chức tín dụng yếu kém còn hạn chế; thu ngân sách nhà nÆ°á»›c chÆ°a bá»n vững. Khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân chủ yếu là doanh nghiệp nhá» và siêu nhá», khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng thấp; hiệu ứng lan tá»a, tính liên kết của khu vá»±c đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài vá»›i khu vá»±c trong nÆ°á»›c chÆ°a cao…
“CÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế không phải là vấn Ä‘á» má»›i mà Ä‘ã thá»±c hiện 10 năm rồi, vấn Ä‘á» là Ä‘ã làm được gì, chÆ°a làm được gì và cần phải làm gì trong thá»i gian tá»›i, cần thá»±c hiện thế nào cho phù hợp vá»›i tình hình, bối cảnh má»›i”, Bá»™ trưởng Nguyá»…n Chí DÅ©ng thẳng thắn chỉ ra.
Tạo Ä‘à bứt phát
Trong bối cảnh quốc tế và trong nÆ°á»›c có những cÆ¡ há»™i, thuáºn lợi Ä‘an xen vá»›i thách thức, khó khăn, đặc biệt dịch bệnh COVID-19 vẫn Ä‘ang diá»…n biến phức tạp, Chính phủ xác định Kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn 2021-2025 cần được thá»±c hiện quyết liệt nhằm đẩy nhanh quá trình phục hồi của ná»n kinh tế và tạo Ä‘à bứt phá cho giai Ä‘oạn tá»›i.
Cụ thể, Kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn 2021-2025 đặt ra 5 quan Ä‘iểm; Ä‘ó là: táºp trung khắc phục hạn chế, hoàn thành cÆ¡ cấu lại 3 lÄ©nh vá»±c trá»ng tâm của Kế hoạch giai Ä‘oạn 2016-2020; bổ sung các nhiệm vụ nhằm táºn dụng các cÆ¡ há»™i, các mô hình kinh doanh má»›i và giải quyết tốt các vấn Ä‘á» chiến lược để phát triển nhanh và bá»n vững.
Theo Bá»™ trưởng Bá»™ Kế hoạch và Äầu tÆ° Nguyá»…n Chí DÅ©ng, cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế phải được coi là nhiệm vụ trá»ng tâm, xuyên suốt, được thá»±c hiện đồng bá»™, giữa các ngành, lÄ©nh vá»±c, giữa Trung Æ°Æ¡ng vá»›i địa phÆ°Æ¡ng. Äây là bÆ°á»›c Ä‘i cần thiết để đổi má»›i mô hình tăng trưởng theo hÆ°á»›ng dá»±a nhiá»u hÆ¡n vào khoa há»c-công nghệ, đổi má»›i sáng tạo.
Theo Ä‘ó, Nghị quyết xác định 7 mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu đến năm 2025. CuÌ£ thể, tốc Ä‘á»™ tăng năng suất lao Ä‘á»™ng bình quân trên 6,5%/năm; trong Ä‘ó tốc Ä‘á»™ tăng năng suất lao Ä‘á»™ng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt từ 6,5 - 7%/năm, tốc Ä‘á»™ tăng năng suất lao Ä‘á»™ng của các vùng kinh tế trá»ng Ä‘iểm và 5 thành phố trá»±c thuá»™c Trung Æ°Æ¡ng cao hÆ¡n tốc Ä‘á»™ tăng năng suất lao Ä‘á»™ng trung bình cả nÆ°á»›c; nâng cao tá»· trá»ng Ä‘óng góp của khoa há»c công nghệ, đổi má»›i sáng tạo vào tăng trưởng; trong Ä‘ó năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đạt khoảng 45% GDP. Thu hẹp khoảng cách vá» năng lá»±c cạnh tranh quốc gia vá»›i các nÆ°á»›c trong nhóm ASEAN-4, đặc biệt đối vá»›i các chỉ số vá» thể chế, cÆ¡ sở hạ tầng, nguồn nhân lá»±c.
Tá»· lệ bá»™i chi ngân sách nhà nÆ°á»›c giai Ä‘oạn 2021-2025 bình quân 3,7% GDP; giảm tối thiểu 10% tổng số Ä‘Æ¡n vị sá»± nghiệp công láºp so vá»›i năm 2021, có tối thiểu 20% Ä‘Æ¡n vị tá»± chủ tài chính; bảo đảm tổng vốn đầu tÆ° toàn xã há»™i bình quân 5 năm khoảng từ 32 - 34% GDP.
Nghị quyết Ä‘á» ra mục tiêu phấn đấu đạt khoảng 1,5 triệu doanh nghiệp; trong Ä‘ó, có khoảng 60.000 đến 70.000 doanh nghiệp quy mô vừa và lá»›n; tá»· trá»ng Ä‘óng góp của khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân vào GDP khoảng 55%; tối thiểu có 5 đến 10 sản phẩm quốc gia xây dá»±ng được thÆ°Æ¡ng hiệu quốc tế.
Kinh tế số đạt khoảng 20% GDP; tá»· trá»ng kinh tế số trong từng ngành, lÄ©nh vá»±c đạt tối thiểu 10%. Phấn đấu đến hết năm 2025 có khoảng 35.000 hợp tác xã; trong Ä‘ó có trên 3.000 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và tiêu thụ nông sản, khoảng 35% hợp tác xã nông nghiệp liên kết vá»›i doanh nghiệp theo chuá»—i giá trị.
Cùng vá»›i Ä‘ó, Nghị quyết xác định các nhiệm vụ trá»ng tâm cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế gồm táºp trung hoàn thành các mục tiêu cÆ¡ cấu lại đầu tÆ° công, ngân sách nhà nÆ°á»›c, hệ thống các tổ chức tín dụng và Ä‘Æ¡n vị sá»± nghiệp công láºp; phát triển các loại thị trÆ°á»ng, nâng cao hiệu quả phân bổ và sá» dụng nguồn lá»±c.
Äặc biệt, Kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn 2021-2025 có những Ä‘iểm Ä‘á»™t phá nhÆ°: Kế hoạch xác định thể chế, chuyển đổi số và đổi má»›i sáng tạo là Ä‘á»™t phá. Do Ä‘ó giải pháp vá» hoàn thiện thể chế, giải pháp thúc đẩy ứng dụng khoa há»c công nghệ, chuyển đổi số, đổi má»›i sáng tạo được Ä‘á» xuất để thúc đẩy mạnh mẽ cÆ¡ cấu lại các ngành.
Kế hoạch cÅ©ng Ä‘á» cáºp cÆ¡ cấu lại không gian kinh tế gồm phát triển Ä‘ô thị, vùng kinh tế trá»ng Ä‘iểm, đổi má»›i mô hình tăng trưởng ở các Ä‘ô thị lá»›n, kết nối vùng, kết nối thành thị-nông thôn. Vá» phát triển lá»±c lượng doanh nghiệp, kế hoạch Ä‘á» cáºp việc phát triển các táºp Ä‘oàn, doanh nghiệp lá»›n của ngÆ°á»i Việt cả nhà nÆ°á»›c và tÆ° nhân có năng lá»±c cạnh tranh khu vá»±c và toàn cầu, kết nối doanh nghiệp vừa và nhá» vá»›i các doanh nghiệp lá»›n, doanh nghiệp FDI, kết nối chuá»—i trong nÆ°á»›c và toàn cầu.
Äá»™t phá hoàn thiện thể chế
Khẳng định vá» Kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn 2021-2025, ông Hoàng Văn CÆ°á»ng, Ủy viên Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc há»™i cho rằng, chÆ°Æ¡ng trình này không chỉ cần thiết mà là rất cần thiết. Theo Ä‘ó, Chính phủ cần quan tâm đến phân bổ nguồn lá»±c ná»™i địa. Ví dụ vốn trong doanh nghiệp Nhà nÆ°á»›c chiếm rất lá»›n nhÆ°ng không sá» dụng hiệu quả trong khi tÆ° nhân khó tiếp cáºn. Nhiá»u vùng tiá»m năng tốt nhÆ°ng chÆ°a quan tâm đầu tÆ° tÆ°Æ¡ng xứng nhÆ° Äồng bằng sông Cá»u Long, ven biển.
“Cùng vá»›i Ä‘ó, tác Ä‘á»™ng của đại dịch và cuá»™c Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ° Ä‘òi há»i phải cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế và thá»±c tế các lÄ©nh vá»±c. Theo Ä‘ó, tái cÆ¡ cấu ná»n kinh tế cần cÆ¡ chế Ä‘á»™t phá chứ không phải giải pháp thông thÆ°á»ng”, ông Hoàng Văn CÆ°á»ng cho biết.
Bổ sung giải pháp cho Kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế giai Ä‘oạn 2021-2025, ông Phan Äức Hiếu, Ủy viên ThÆ°á»ng trá»±c Ủy ban Kinh tế của Quốc há»™i khóa XV cho rằng, Chính phủ cần xây dá»±ng hệ sinh thái cho lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng. Hiện nay, nguồn lá»±c con ngÆ°á»i trở nên quan trá»ng nhất. Khi lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng có trình Ä‘á»™ thì tạo nên áp lá»±c, bắt buá»™c doanh nghiệp và các cÆ¡ quan liên quan buá»™c phải thay đổi để nâng cao trình Ä‘á»™ công nghệ.
“CÆ¡ cấu kinh tế tạo nên ná»n tảng và nếu chúng ta không thành công trong những năm bản lỠđầu tiên này thì chúng ta mất Ä‘i cÆ¡ há»™i rất lá»›n”, ông Hiếu bầy tá».
Äại diện cho các địa phÆ°Æ¡ng, ông Trần Hữu Háºu, Luáºt sÆ°, Há»™i viên Há»™i Luáºt gia tỉnh Tây Ninh cho rằng, kết quả cÆ¡ cấu lại của các ngành, địa phÆ°Æ¡ng dÆ°á»›i vai trò “nhạc trưởng” của Chính phủ sẽ là má»™t trong những yếu tố quyết định thành công kế hoạch cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế theo Nghị quyết của Quốc há»™i.
“Tôi mong rằng, các địa phÆ°Æ¡ng sẽ không sao chép các chỉ thị, nghị quyết má»™t cách ráºp khuôn, máy móc nhÆ° trÆ°á»›c Ä‘ây. Không Ä‘Æ°a vào kế hoạch, chÆ°Æ¡ng trình hành Ä‘á»™ng những việc mà chính mình chÆ°a biết phải làm nhÆ° thế nào”, ông Trần Hữu Háºu chia sẻ.
TÆ° lệnh ngành kế hoạch và đầu tÆ° Nguyá»…n Chí DÅ©ng cho biết, ná»™i hàm và bản chất của cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế là phân bổ lại nguồn lá»±c cho phát triển trên phạm vi quốc gia nhằm nâng cao hiệu quả sá» dụng nguồn lá»±c, năng suất lao Ä‘á»™ng, sức cạnh tranh của ná»n kinh tế.
Cùng vá»›i Ä‘ó, thay đổi hệ thống thể chế, chính sách, Ä‘iá»u chỉnh trong chỉ đạo Ä‘iá»u hành phù hợp tình hình má»›i, không chỉ táºp trung các ngành, không gian kinh tế mà còn quan tâm lÄ©nh vá»±c quan trá»ng, tiá»m năng lợi thế, dÆ° địa má»›i để hình thành ngành mÅ©i nhá»n mang tính lan toả vững chắc, Ä‘óng góp nhiá»u hÆ¡n cho ná»n kinh tế.
“Do Ä‘ó, các bá»™, các cấp, các ngành, nhất là ngÆ°á»i đứng đầu phải thấy được trách nhiệm, coi Ä‘ây là nhiệm vụ chính trị hàng đầu để quyết tâm thá»±c hiện, vượt qua được tÆ° duy nhiệm kỳ, lợi ích cục bá»™, chống cát cứ, tính đến lợi ích tổng thể, liên vùng, liên ngành. Nếu chia cắt, phân khúc sẽ khó Ä‘em lại hiệu quả chung của ná»n kinh tế”, Bá»™ trưởng Nguyá»…n Chí DÅ©ng nhấn mạnh.
