Chuyển đổi số để bứt phá, chuyển đổi số để bắt nhịp xu thế hay chuyển đổi số để “làm má»›i”, khởi nhịp cho má»™t hành trình má»›i vá»›i diện mạo hiện đại, sáng tạo hÆ¡n… từ Ä‘ó có những sản phẩm báo chí chuyên nghiệp hÆ¡n…

Chuyển đổi số dù là trào lÆ°u hay là má»™t xu thế thì cÅ©ng Ä‘ã và Ä‘ang tạo ra má»™t sá»± chuyển mình của nền báo chí nÆ°á»›c nhà. Vòng xoáy công nghệ có lẽ chẳng bao giờ có Ä‘iểm dừng. Báo chí bây giờ và trong tÆ°Æ¡ng lai vẫn sẽ từng ngày đối mặt vá»›i áp lá»±c buá»™c mình đổi má»›i. NhÆ°ng dù có ở nền tảng công nghệ nào, dù kỹ thuật làm báo có phát triển đến Ä‘âu, thì có những giá trị cốt lõi của báo chí cÅ©ng không thể mất và không được phép mất.

1. ChÆ°a bao giờ, câu chuyện chuyển đổi số và chuyển đổi số báo chí trở nên nóng hổi và bức thiết nhÆ° hiện nay. Thậm chí, có người còn tuyên bố quyết liệt: “Chuyển đổi số hay là chết?”. Các cÆ¡ quan quản lý, nghiên cứu, Ä‘ào tạo báo chí truyền thông liên tục Ä‘Æ°a câu chuyện chuyển đổi số lên các bàn tròn nghị sá»±. Nhà báo Lê Quốc Minh - Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó trưởng ban Ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng, Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam không ít lần khẳng định chuyển đổi số là con đường của cả nÆ°á»›c và báo chí cÅ©ng không nằm ngoài xu hÆ°á»›ng Ä‘ó. Theo ông, chuyển đổi số là Ä‘iều bắt buá»™c đối vá»›i các cÆ¡ quan báo chí nếu muốn tồn tại, bởi Ä‘á»™c giả Ä‘ang có xu hÆ°á»›ng xa rời các nền tảng truyền thống và chuyển sang các nền tảng má»›i.

Ông Lê Quốc Minh cÅ©ng cho biết Bá»™ Thông tin và Truyền thông xây dá»±ng chiến lược chuyển đổi số mang tính gợi mở, gợi ý, và má»—i cÆ¡ quan báo chí sẽ triển khai theo nhu cầu tá»± thân của mình. Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là vấn đề về công nghệ, mà còn là vấn đề về con người, tÆ° duy. Chuyển đổi số có nhiều yếu tố, nhÆ°ng lãnh đạo các cÆ¡ quan báo chí am hiểu về chuyển đổi số sẽ giúp quá trình này diá»…n ra nhanh chóng và thành công hÆ¡n.

Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025 và định hÆ°á»›ng đến năm 2030 (dá»± thảo), được Chính phủ giao cho Bá»™ Thông tin và Truyền thông xây dá»±ng và thá»±c hiện, Ä‘ã đặt mục tiêu đến năm 2025 sẽ có 70% cÆ¡ quan báo chí thá»±c hiện số hóa ná»™i dung báo chí trên các nền tảng sẵn có; 80% cÆ¡ quan báo chí chuyển đổi hoạt Ä‘á»™ng theo mô hình tòa soạn há»™i tụ Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện; 50% cÆ¡ quan báo chí có nền tảng phân tích, xá»­ lý dữ liệu tổng hợp tập trung, ứng dụng TrisAI để tối Æ°u hóa hoạt Ä‘á»™ng; 50% cÆ¡ quan báo chí đổi má»›i toàn diện hệ thống sản xuất ná»™i dung theo các xu hÆ°á»›ng báo chí số: cá nhân hóa ná»™i dung, Ä‘a nền tảng, báo chí di Ä‘á»™ng, báo chí xã há»™i, báo chí dữ liệu, báo chí sáng tạo, siêu tác phẩm báo chí.

Đồng thời tối thiểu 20% cÆ¡ quan báo chí áp dụng mô hình thu phí bạn đọc vá»›i những ná»™i dung trải nghiệm được cá nhân hóa, quyền lá»±a chọn nguồn tin để theo dõi, giá»›i thiệu tin tức theo thị hiếu cá nhân; xây dá»±ng 6 cÆ¡ quan truyền thông Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chủ lá»±c quốc gia và cÆ¡ quan truyền thông Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chủ lá»±c địa phÆ°Æ¡ng tá»± xây dá»±ng nền tảng phân phối ná»™i dung riêng, làm chủ quyền kiểm soát và phân phối ná»™i dung trên không gian mạng, các cÆ¡ quan báo chí lá»›n tăng lượng truy cập trá»±c tiếp vào trang web lên mức tối thiểu 50% tổng lÆ°u lượng truy cập…

Hoạt Ä‘á»™ng chuyển đổi số báo chí tại Việt Nam Ä‘ang có nhiều thuận lợi nhờ sá»± quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nÆ°á»›c, nhờ quyết tâm chính trị và chủ trÆ°Æ¡ng thúc đẩy quá trình chuyển đổi số được nâng lên cấp chiến lược. Đặc biệt, Nghị quyết Đại há»™i Đại biểu toàn quốc XIII của Đảng Ä‘ã đề ra trong các nhiệm vụ trọng tâm “đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bá»™ khoa học và công nghệ, đổi má»›i sáng tạo, nhất là những thành tá»±u của cuá»™c Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ°, thá»±c hiện chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế”.

Bá»™ Thông tin và Truyền thông Ä‘ã xây dá»±ng “ChÆ°Æ¡ng trình Há»— trợ chuyển đổi số cho các cÆ¡ quan báo chí”, há»— trợ 3 nền tảng (nền tảng Quản lý tòa soạn Ä‘iện tá»­; nền tảng Phân tích thông tin, dÆ° luận trên mạng xã há»™i; nền tảng Há»— trợ phòng chống tấn công và ứng cứu khẩn cấp cho hệ thống thông tin của các cÆ¡ quan báo chí) giúp các cÆ¡ quan báo chí chuyển đổi số.

Chuyển đổi số hiển nhiên là việc sẽ phải làm theo quy luật của phát triển. Tuy nhiên, để chuyển đổi số thá»±c sá»± có hiệu quả, thì cần phải thá»±c hiện theo lá»™ trình, đồng bá»™ giữa các bá»™ phận. Vì vậy, nóng ruá»™t và Ä‘òi thá»±c hiện chuyển đổi số ngay không phải là má»™t ý kiến Ä‘úng đắn.

Đối vá»›i báo chí thì nhiệm vụ chuyển đổi số là hết sức cấp bách. Tuy nhiên, trÆ°á»›c hay sau khi chuyển đổi số thì bản thân báo chí vẫn phải thá»±c hiện sứ mệnh của mình vá»›i công chúng. Và việc thá»±c hiện sứ mệnh ấy Ä‘ôi khi lại không phụ thuá»™c vào việc chuyển đổi số hay không, mà nó phụ thuá»™c vào ná»™i dung của tác phẩm.

Vá»›i 851 cÆ¡ quan báo chí, gần 20.000 phóng viên, 50.000 người làm việc ở các cÆ¡ quan báo chí, có thể nói Ä‘ây là lá»±c lượng hùng hậu của báo chí truyền thông nÆ°á»›c nhà. NhÆ°ng sá»± đổi thay trong cách thức tiếp nhận thông tin của công chúng, sá»± xuất hiện ngày càng nhiều của các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông má»›i, đặc biệt là mạng xã há»™i, sá»± lấn lÆ°á»›t của các nền tảng xuyên biên giá»›i…, đặc biệt là đại dịch COVID-19 Ä‘ang đẩy báo chí vào những sức ép chÆ°a từng có, trong Ä‘ó sức ép lá»›n nhất là kinh tế báo chí.

Để tồn tại và phát triển, báo chí Ä‘ã, Ä‘ang “buá»™c mình đổi má»›i”, ná»— lá»±c tìm cho mình má»™t lối thoát và lối thoát chung nhất, Ä‘ang được nhiều cÆ¡ quan báo chí hÆ°á»›ng tá»›i ấy là chuyển đổi và “nâng cấp” chính mình, vừa để thích nghi vá»›i những nhu cầu thông tin má»›i vừa giữ cho mình lợi thế riêng biệt trong biển sóng cạnh tranh thông tin ngày càng dữ dá»™i.

Lợi thế ấy là những bài viết chất lượng cao, thông tin sâu, mang chính kiến riêng của tòa soạn dá»±a trên sá»± cân nhắc kỹ lưỡng vì lợi ích cá»™ng đồng, lợi ích xã há»™i, đặt lên trên mọi suy diá»…n chủ quan, vượt qua những mÆ°u đồ trục lợi của cá nhân. Nhiều tòa soạn Ä‘ã đạt được thành công bÆ°á»›c đầu vá»›i sá»± đổi má»›i này. Thậm chí, từ lợi thế ấy, Ä‘ã manh nha má»™t hÆ°á»›ng Ä‘i má»›i - dù thá»±c chất Ä‘ã là xu hÆ°á»›ng tất yếu từ lâu của báo chí thế giá»›i- thu phí truy cập ấn bản Ä‘iện tá»­.

2. Hành trình “buá»™c mình đổi má»›i”, tìm đến và đề cao các giá trị cốt lõi của báo chí hôm nay cÅ©ng chính là hành trình trở về vá»›i sứ mệnh, mục tiêu và những giá trị cốt lõi của nền báo chí cách mạng suốt gần trăm năm qua. Giá trị cốt lõi ấy, trong bối cảnh thời cuá»™c đất nÆ°á»›c hiện nay, nhÆ° kỳ vọng mà các đồng chí lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nÆ°á»›c và Chính phủ gá»­i đến những người làm báo cả nÆ°á»›c trong năm qua, là thể hiện trung thá»±c dòng chảy chính của xã há»™i Việt Nam, dẫn dắt, định hÆ°á»›ng thông tin; là khÆ¡i dậy khát vọng xây dá»±ng phát triển đất nÆ°á»›c hùng cường thịnh vượng của má»—i người dân đất Việt; là lan toả năng lượng tích cá»±c, lấy cái tốt, dẹp cái xấu, để ở Ä‘âu cÅ©ng thấy, chân trời rá»™ng mở ngay dÆ°á»›i chân mình…

Năm 2022, phong trào thi Ä‘ua “Xây dá»±ng môi trường văn hóa trong các cÆ¡ quan báo chí” do Ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng phối hợp vá»›i Bá»™ Thông tin và Truyền thông, Há»™i Nhà báo Việt Nam, Báo Nhân Dân phối hợp tổ chức vá»›i mục Ä‘ích nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo cÆ¡ quan báo chí, người làm báo về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của văn hóa đối vá»›i sá»± phát triển đất nÆ°á»›c, cÅ©ng nhÆ° sá»± phát triển của má»—i cÆ¡ quan báo chí, giá trị của các sản phẩm báo chí và danh dá»±, uy tín của người làm báo Ä‘ã lan tỏa sâu rá»™ng trong các cÆ¡ quan báo chí, trong tá»± thân những người làm báo.

Xây dá»±ng môi trường văn hóa trong các cÆ¡ quan báo chí, trọng tâm là xây dá»±ng cÆ¡ quan báo chí văn hóa, người làm báo văn hóa. Thúc đẩy và lan tỏa sá»± hưởng ứng, tham gia tích cá»±c, tạo phong trào thi Ä‘ua thiết thá»±c và ý nghÄ©a để các cÆ¡ quan báo chí thá»±c hiện tốt vai trò, sứ mệnh của báo chí cách mạng trong gìn giữ, xây dá»±ng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm Ä‘à bản sắc dân tá»™c, thá»±c sá»± là “nền tảng tinh thần”, “Ä‘á»™ng lá»±c phát triển”; phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam, khÆ¡i dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nÆ°á»›c, ý chí tá»± cường dân tá»™c và khát vọng phát triển đất nÆ°á»›c phồn vinh, hạnh phúc…

Phong trào thi Ä‘ua là cÆ¡ há»™i để các cÆ¡ quan báo chí và tá»± thân má»—i nhà báo lắng lại, sá»­a mình. Vì xét cho cùng, những người làm báo không chỉ có trách nhiệm tuyên truyền, lan lỏa những giá trị tốt đẹp Ä‘ó mà tá»± thân phải phấn đấu là những người xây dá»±ng và thá»±c thi.

Do vậy, trong từng bài báo, trên má»—i chuyên mục, má»—i nhà báo cần có nhiệm vụ gìn giữ bản sắc văn hóa, thắp lên ngọn lá»­a tri thức. Má»—i sản phẩm báo chí phải thấm đẫm tính nhân văn, lắng đọng giá trị văn hóa dân tá»™c, đủ sức lay Ä‘á»™ng lòng người, góp phần bồi đắp ý chí, nhuệ khí cách mạng và khát vọng phồn vinh, hạnh phúc của các tầng lá»›p nhân dân ta.

Văn hóa của người làm báo nói má»™t cách giản dị là hÆ°á»›ng tá»›i 4 chữ “TÂM SÁNG, BÚT SẮC”. “Tâm sáng” là phẩm chất quan trọng hàng đầu, phản ánh cái đức của người làm báo. Chỉ khi nhà báo có tâm sáng thì má»—i tác phẩm báo chí của họ má»›i thật sá»± có ích cho xã há»™i. Chỉ khi có tâm sáng, bài viết của nhà báo má»›i bảo đảm tính trung thá»±c, chính xác, giàu tính chiến đấu, làm tròn sứ mệnh “phò chính, trừ tà” vá»›i tinh thần xây dá»±ng; đấu tranh vá»›i cái xấu phải luôn song hành bảo vệ cái Ä‘úng, khÆ¡i dậy Ä‘iều tốt đẹp trong cuá»™c sống. Khi nhà báo suy thoái về tÆ° tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, khi tâm không còn sáng, sẽ vô cùng nguy hại, không chỉ cho tờ báo, mà cho cả xã há»™i, thậm chí còn ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, dân tá»™c.

Báo chí ngay từ khi ra đời Ä‘ã mang trong mình sứ mệnh cao cả là thông tin, phản ánh Ä‘úng sá»± thật. Vì vậy, sức mạnh của báo chí trÆ°á»›c hết là ở sá»± thật, nằm trong sá»± thật. Không thông tin, phản ánh những gì sá»± thật vốn có, báo chí không còn lý do để tồn tại. Khi báo chí chủ Ä‘á»™ng định hÆ°á»›ng dÆ° luận, tạo dá»±ng “bệ đỡ tinh thần” cho công chúng có niềm tin tích cá»±c, đồng thuận về tÆ° tưởng và hành Ä‘á»™ng, sẽ góp phần thúc đẩy xã há»™i phát triển tiến lên.

3. Sá»± phát triển của công nghệ thông tin, nhất là sá»± phát triển của mạng xã há»™i Ä‘ã đặt các nhà báo vào thế cạnh tranh thông tin theo tốc Ä‘á»™ bão lốc. Mạng xã há»™i trở thành má»™t nÆ¡i cung cấp nguồn tin ban đầu và không ít nhà báo Ä‘ã “chết chìm” trong “biển thông tin” Ä‘ó. CÅ©ng chÆ°a bao giờ, khái niệm “quyền lá»±c thứ tÆ°” của báo chí được nhắc đến nhiều nhÆ° lúc này. Tất cả biến thành má»™t mê cung khiến những nhà báo ngá»™ nhận, thiếu bản lÄ©nh lạc bÆ°á»›c trong hành trình tác nghiệp.

Và vì vậy, Ä‘ây là thời Ä‘iểm Ä‘òi hỏi má»—i nhà báo, người tác nghiệp báo chí ở Việt Nam phải nhận thức Ä‘úng đắn, đầy đủ vị trí, vai trò của mình trong xã há»™i. Báo chí cÅ©ng là lÄ©nh vá»±c, ngành nghề; nhà báo cÅ©ng là người lao Ä‘á»™ng, do Ä‘ó phải chấp hành Luật Báo chí cùng những quy định khác của pháp luật khi hành nghề. Thượng tôn pháp luật là cách tốt nhất để các nhà báo thá»±c hiện quyền tá»± do sáng tạo của mình.

Ở nÆ°á»›c ta không còn “vùng cấm” trong báo chí nhÆ°ng nhà báo không được phép sống “hai mặt”, nghÄ©a là những gì nhà báo viết trên trang báo phải thống nhất vá»›i nhận thức, suy nghÄ©, tình cảm mà nhà báo bá»™c lá»™ trên mạng xã há»™i hay các kênh truyền thông đại chúng khác.

Hành trình “buá»™c mình đổi má»›i” của Báo chí Việt Nam sẽ còn dài, sẽ còn không ít những thách thức, trở ngại phía trÆ°á»›c. Và trong vòng xoáy thay đổi liên tục Ä‘ó, vẫn có những giá trị bất biến đối vá»›i các cÆ¡ quan báo chí. Đòi hỏi về má»™t nền báo chí chất lượng cao chÆ°a bao giờ được đặt ra bức thiết nhÆ° hiện nay mà ở Ä‘ó, phóng viên, toà soạn Ä‘óng vai trò trung tâm, quyết định để gây dá»±ng lòng tin cho công chúng, bạn đọc.

Không có vinh quang và hạnh phúc nào bằng khi chúng ta làm được má»™t việc tốt, có ý nghÄ©a thông qua các bài báo của mình. Nó quan trọng hÆ¡n nhiều các giải thưởng báo chí mà ta gặt hái được. Mang đến niềm tin cho má»™t cuá»™c đời bất hạnh, tìm được công lý cho má»™t người oan khuất, tạo ra má»™t sá»± thay đổi có ích trong má»™t lÄ©nh vá»±c nào Ä‘ó hay Ä‘Æ¡n thuần chỉ là gợi nên má»™t cảm xúc thẩm mỹ và nhân văn, giúp con người bá»›t u ám và thêm má»™t chút lạc quan về cuá»™c sống... Ä‘ó là sứ mệnh cao cả nhất của các bài báo.

Chính xác, công bằng và khách quan, suy cho cùng, cÅ©ng từ lÆ°Æ¡ng tâm của người làm báo. Tâm sáng thì được Ä‘á»™c giả tin yêu và lòng tin cùng sá»± hợp tác của bạn đọc sẽ gia cường sức mạnh cho báo chí.

Nhà thÆ¡ - nhà báo Trần Đăng Khoa Ä‘ã từng nhận xét: “Chỉ má»™t bÆ°á»›c, tác giả Ä‘ã đến thẳng vá»›i bạn đọc thế giá»›i… Bây giờ thì ở Ä‘âu cÅ©ng là “chân trời” cả. Chân trời ngay dÆ°á»›i chân mình. Chỉ có Ä‘iều, mình có đủ sức để mà bay hay không?”.

Theo Khánh An/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/truyen-thong-2022-chuyen-minh-cho-no-luc-but-pha-post229086.html