Những định hÆ°á»›ng đổi má»›i then chốt trong mô hình kinh doanh, chiến lược ná»™i dung và phÆ°Æ¡ng thức phát triển công nghệ cùng giải pháp tháo gỡ nút thắt về cÆ¡ chế… đều là vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

Những định hướng đổi mới then chốt

+ Báo Thanh Niên, xuất thân từ tờ báo in và sau Ä‘ó má»›i làm Ä‘iện tá»­, nhÆ°ng là má»™t trong những tờ báo in chuyển đổi số khá sá»›m và hiệu quả cả về quy trình làm việc và kênh đăng tải, đặc biệt là mấy năm gần Ä‘ây. Xin Tổng Biên tập chia sẻ Ä‘ôi Ä‘iều về lá»™ trình chuyển đổi số của tờ báo?

- Chuyển đổi số là tất yếu. Báo chí tham gia chuyển đổi số khá sá»›m do tính chất gần gÅ©i vá»›i ngành công nghệ thông tin. Vá»›i báo Thanh Niên, chuyển đổi số là phÆ°Æ¡ng tiện để tăng hiệu quả, hiệu suất của truyền thông, qua Ä‘ó làm tốt hÆ¡n nhiệm vụ chính trị của tờ báo. Chuyển đổi số có thể thay đổi theo giai Ä‘oạn về phÆ°Æ¡ng thức thá»±c hiện, nhÆ°ng vẫn phải xuất phát từ cái gốc là ná»™i dung. Mà ná»™i dung thì gắn vá»›i quy trình sản xuất. Cho nên chúng tôi quan niệm cần xây dá»±ng được quy trình sản xuất má»›i Ä‘áp ứng nhu cầu của bạn đọc trên toàn bá»™ hệ sinh thái Ä‘a nền tảng.

Bắt đầu là nhận thức và kỹ năng của phóng viên phải được thay đổi, để sản phẩm của họ phù hợp vá»›i các nhu cầu đọc kiểu má»›i. Tiếp theo là cÆ¡ chế vận hành toà soạn phải thay đổi để tối Æ°u nguồn lá»±c, trong Ä‘ó phức tạp nhất là cÆ¡ cấu tổ chức bá»™ máy: phân công nhiệm vụ nhÆ° thế nào giữa các ban chuyên môn và toà soạn trong Ä‘iều kiện phải Ä‘Æ°a tin nhanh, Ä‘Æ°a tin Ä‘a dạng trên nhiều kênh cùng má»™t lúc? Rồi việc giám sát ná»™i dung, theo dõi và xá»­ lý phản hồi cÅ©ng hết sức quan trọng để hạn chế thấp nhất sai sót.

Khi Ä‘ã giải quyết được về cÆ¡ bản những vấn đề mang tính hệ thống nhÆ° trên, công nghệ là bÆ°á»›c tiếp theo giúp cho toàn bá»™ quá trình tái cÆ¡ cấu, tái định nghÄ©a nói trên vận hành mượt mà, tiết kiệm được sức lá»±c và thời gian. Ngoài ra, công nghệ còn là chìa khoá để tạo ra và tăng nguồn thu quảng cáo, khi mà các doanh nghiệp Ä‘ã dứt khoát “đặt cược” vào các nền tảng quảng cáo số, trong Ä‘ó báo chí chỉ là má»™t trong số các kênh lan toả. Đó là những định hÆ°á»›ng đổi má»›i then chốt trong quá trình chuyển đổi số ở Báo Thanh Niên chúng tôi.

+ Äá»ƒ có được kết quả Ä‘ó, Báo Thanh niên cÅ©ng Ä‘ã trả không ít “học phí” vá»›i nhiều cách làm khác nhau, nhiều thá»­ nghiệm khác nhau... Má»—i kỳ đổi má»›i, thá»­ nghiệm ấy, thÆ°a ông Ä‘iều quan trọng nhất phải chăng là sá»± đồng lòng của BBT, thay đổi bắt đầu từ con người?

- Chính xác là nhÆ° vậy. Chuyển đổi số khi bÆ°á»›c vào giai Ä‘oạn tăng tốc sẽ vừa Ä‘em lại những hiệu quả lá»›n bất ngờ, đồng thời cÅ©ng chứa Ä‘á»±ng những rủi ro nhất định. Hiệu quả trÆ°á»›c tiên là sá»± thay đổi nhận thức và hành Ä‘á»™ng khi phù hợp vá»›i quy luật khách quan của sá»± vận Ä‘á»™ng sẽ tạo ra má»™t nền móng má»›i cho má»—i cÆ¡ quan báo chí có Ä‘iều kiện phát triển ổn định về dài hạn, sau khi vượt qua cú sốc lấy Ä‘à ban đầu. NhÆ°ng rủi ro cÅ©ng có thể xuất hiện ở những dá»± án cụ thể, những kế hoạch cụ thể trong cả khâu thiết kế và triển khai. Rủi ro về tài chính, đặc biệt vá»›i các dá»± án đầu tÆ° công nghệ; rủi ro về quản trị (khi các giải pháp tái cÆ¡ cấu tác Ä‘á»™ng đến Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo).

Nếu BBT không nhất trí về tầm nhìn, về quyết tâm, về chính sách thì khi gặp khó khăn trÆ°á»›c mắt sẽ chùn bÆ°á»›c, Ä‘i chậm lại, hoặc sẽ chọn lá»±a những quyết sách ná»­a vời, hoặc sẽ không thuyết phục, lôi cuốn được Ä‘á»™i ngÅ© bên dÆ°á»›i…. Làm công tác tÆ° tưởng thông qua giải thích, vận Ä‘á»™ng; tạo Ä‘á»™ng lá»±c bằng cÆ¡ chế thưởng và phạt, tuyển dụng và chấm dứt sá»­ dụng lao Ä‘á»™ng… bao giờ cÅ©ng là những nguyên lý muôn thuở nhÆ°ng chÆ°a bao giờ quan trọng nhÆ° lúc này.

Khi mà bạn đọc là trung tâm của mọi chiến lược tăng trưởng

+ Hiện nay các cÆ¡ quan báo chí đứng trÆ°á»›c nhiều lá»±a chọn: Tăng trưởng theo chiều rá»™ng (tăng lượng traffic) hay phát triển theo chiều sâu (bạn đọc trung thành)... Quan Ä‘iểm của ông trong vấn đề này nhÆ° thế nào, thÆ°a ông?

- Cùng vá»›i sá»± lá»›n mạnh của báo Ä‘iện tá»­, má»™t mô hình kinh doanh má»›i cÅ©ng hình thành, Ä‘ó là các loại quảng cáo hiển thị gắn vá»›i lượt xem (traffic) Ä‘em lại nguồn thu Ä‘áng kể cho các cÆ¡ quan báo chí cho đến cả bây giờ. Trong nhiều trường hợp, má»™t sá»± kết hợp khôn ngoan giữa thu quảng cáo, thu phí đọc báo và các nguồn thu khác Ä‘ã tạo ra niềm tin cho các tờ báo về triển vọng vượt qua cuá»™c khủng hoảng hiện nay và hứa hẹn về má»™t mô hình phát triển bền vững hÆ¡n.

Điều kiện quan trọng để mô hình này hoạt Ä‘á»™ng, chính là má»—i tờ báo phải tạo ra được sá»± gắn kết liên tục vá»›i bạn đọc, hiện thá»±c hoá bằng má»™t cá»™ng đồng bạn đọc trung thành vá»›i những giá trị mà tờ báo Ä‘ó đại diện. Khoản phí đọc báo mà bạn đọc trả (tốt nhất là định kỳ) giống nhÆ° sá»± cam kết hai chiều về chất lượng và kỳ vọng giữa bạn đọc vá»›i cÆ¡ quan báo chí.

Lúc này, số lượng bạn đọc, bao gồm cả bạn đọc vãng lai, bạn đọc trung thành và bạn đọc yêu thích, má»›i cho hình dung tốt nhất về tiềm lá»±c tăng trưởng của tờ báo. Điều thú vị là nhận thức má»›i này cÅ©ng Ä‘Æ°a cách tiếp cận của người làm báo Ä‘iện tá»­ lại gần vá»›i người làm báo in truyền thống, khi mà bạn đọc là trung tâm của mọi chiến lược tăng trưởng.

+ Bạn đọc là trung tâm của mọi chiến lược tăng trưởng nhÆ°ng để có lượng bạn đọc trung thành quả thá»±c không dá»… trong bối cảnh hiện nay, thÆ°a Tổng Biên tập?

- Lá»±a chọn mô hình tăng trưởng nào, má»™t mặt tuỳ thuá»™c vào chiến lược của má»—i cÆ¡ quan báo chí, không thể có công thức thành công chung cho tất cả. Mô hình thu phí bạn đọc chÆ°a chắc Ä‘ã hiệu quả vá»›i mọi tờ báo Việt Nam ở thời Ä‘iểm hiện nay. Môi trường báo chí còn chứa Ä‘á»±ng quá nhiều yếu tố cản trở sá»± hình thành các cá»™ng đồng bạn đọc dá»±a trên giá trị. Tuy vậy, dá»± báo của chúng tôi là năm 2023 sẽ Ä‘ánh dấu sá»± khởi Ä‘á»™ng thá»±c chất của mô hình này trên thá»±c tế, dù hiệu quả rõ rệt có lẽ sẽ chỉ Ä‘ánh giá được sau 2-3 năm nữa.

Quan trọng ở thời Ä‘iểm này là má»—i Ban biên tập phải xác định tốc Ä‘á»™ và mục tiêu phù hợp để không bị “hiệu ứng tuyết lăn” cuốn theo khi chÆ°a chuẩn bị sẵn sàng. Không phải dá»±ng lên được “tường thu phí” là có bạn đọc trung thành, cÅ©ng không thể tá»± cho rằng chất lượng ná»™i dung của mình tốt hay khác biệt là sẽ có bạn đọc trung thành…

Sá»± gắn kết giữa bạn đọc vá»›i báo Ä‘iện tá»­ Ä‘òi hỏi cách tiếp cận tổng thể kết hợp nghiên cứu phát triển ná»™i dung vá»›i duy trì các hoạt Ä‘á»™ng tÆ°Æ¡ng tác online và offline, xây dá»±ng thÆ°Æ¡ng hiệu, sá»± tham gia sâu của các giải pháp công nghệ… Tất cả những việc Ä‘ó đều phát sinh chi phí rất lá»›n, cả về tài lá»±c và nhân lá»±c. Khó là vậy.

+ Tôi rất quan tâm về giải pháp ông từng đặt ra Ä‘ó là cần tháo gỡ nút thắt về cÆ¡ chế để báo chí tá»± thân vận Ä‘á»™ng Ä‘i lên má»›i là “kế sâu rá»… bền gốc”. CÆ¡ chế thúc đẩy quan trọng nhất, theo ông là gì thời Ä‘iểm này?

- Câu chuyện này Ä‘ã được đặt ra ở các cấp lãnh đạo, quản lý quốc gia, Ä‘ó là xây dá»±ng các tập Ä‘oàn báo chí - truyền thông mạnh. Việc triển khai chủ trÆ°Æ¡ng trên rõ ràng Ä‘ã rất chậm trá»…. Cho dù vì nguyên nhân gì thì cÅ©ng cần sá»›m tháo gỡ để báo chí Việt Nam tranh thủ được những tiến bá»™ công nghệ 4.0 hiện nay. Kéo dài thêm nữa sẽ không có lợi cho sá»± phát triển chung của đất nÆ°á»›c, trong Ä‘ó các cÆ¡ quan báo chí có vai trò rất trọng yếu đối vá»›i sá»± ổn định chính trị, tÆ° tưởng của nhân dân, cán bá»™.

CÆ¡ chế thúc đẩy cụ thể thì các cÆ¡ quan chức năng sẽ tính toán, nhÆ°ng theo tôi cần thiết là chính sách Æ°u Ä‘ãi để hợp tác, liên kết kinh doanh vá»›i các doanh nghiệp. Ở giai Ä‘oạn quá Ä‘á»™ về chuyển đổi số hiện nay, tình hình kinh tế báo chí rất khó khăn nên mọi biện pháp làm giảm nhẹ thuế Thu nhập doanh nghiệp và Thu nhập cá nhân sẽ có tác Ä‘á»™ng tích cá»±c đến tâm lý người làm báo và định hÆ°á»›ng phát triển của các cÆ¡ quan báo chí.

+Vâng, trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo Vân Hà (Thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/chuyen-doi-so-co-the-thay-doi-theo-giai-doan-nhung-phai-xuat-phat-tu-cai-goc-noi-dung-post229103.html