Công lý vẫn tồn tại, sá»± thật vẫn là sá»± thật

“Thành công của tác phẩm không chỉ là việc gia Ä‘ình quyết tâm theo Ä‘uổi đến cùng sá»± việc, tìm lại lẽ phải và môi trường giáo dục cho con mà còn là sá»± quyết tâm theo Ä‘uổi sá»± việc đến cùng của các cÆ¡ quan báo chí, sá»± lên tiếng của nhiều luật sÆ° và đặc biệt là sá»± lên án mạnh mẽ của dÆ° luận. Có lẽ ít sá»± kiện xã há»™i, đặc biệt là sá»± việc viết về trẻ em nào lại có sá»± tham gia đồng tâm nhÆ° thế” - Ä‘ó là chia sẻ của nhà báo Nguyá»…n Huyên - phóng viên báo Lao Động.

Nhà báo Nguyá»…n Huyên – phóng viên báo Lao Động là tác giả giành 3 “Giải thưởng Báo chí về Trẻ em” do Há»™i Nhà báo Việt Nam phối hợp vá»›i Há»™i Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam và Tổ chức Cứu trợ trẻ em tổ chức.

Bài học sâu sắc, thậm chí là “Ä‘áº¯t giá” cho má»—i người

+ Là má»™t phóng viên trẻ mà có tên trong tận 3 tác phẩm Ä‘oạt giải trong cuá»™c thi của giải Báo chí về Trẻ em vừa qua, quả thá»±c là má»™t dấu ấn khó quên đối vá»›i má»™t người trẻ thế hệ 9X?

- Đúng vậy. Nhận được giải thưởng này đối vá»›i cá nhân tôi, giống nhÆ° má»™t món quà kỳ diệu dành cho những ná»— lá»±c và cố gắng trong suốt năm 2016, 2017 vậy. NhÆ°ng quả thá»±c, giải thưởng vừa là Ä‘á»™ng lá»±c nhÆ°ng cÅ©ng là áp lá»±c lá»›n hÆ¡n đối vá»›i má»™t người làm nghề, luôn nghÄ© cần phải ná»— lá»±c nhiều hÆ¡n nữa trong những tác phẩm tiếp theo. NhÆ°ng hÆ¡n hết, ý nghÄ©a lá»›n nhất không nằm ở giải thưởng mà là những giá trị mang tính xã há»™i của tác phẩm, sá»± công bằng đối vá»›i cá nhân những người trong cuá»™c và bài học sâu sắc, thậm chí là “Ä‘áº¯t giá” cho má»—i người.

+ Tôi rất ấn tượng về tác phẩm được giải Nhất của bạn, loạt bài “Hãy lên tiếng vì trẻ em!” viết về sá»± việc cô giáo Hiệu trưởng, hiệu phó Trường Tiểu học Nam Trung Yên Hà Ná»™i trong sá»± việc Ä‘âm ô tô vào học sinh Trần Chí Kiên. Câu chuyện ấy có thể được coi là cuá»™c chiến “Ä‘i tìm chân lý và sá»± công bằng”? 

- Nói là cuá»™c chiến “Ä‘i tìm chân lý và sá»± công bằng” thì có lẽ hÆ¡i lá»›n nhÆ°ng xét ở má»™t góc Ä‘á»™ nhất định thì có ý Ä‘úng. Khi Ä‘i làm, rất nhiều các anh chị em phóng viên các cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã cùng lên tiếng trong sá»± việc này. Thành công của tác phẩm không chỉ là việc gia Ä‘ình quyết tâm theo Ä‘uổi đến cùng sá»± việc, tìm lại lẽ phải và môi trường giáo dục cho con mà còn là sá»± quyết tâm theo Ä‘uổi sá»± việc đến cùng của các cÆ¡ quan báo chí, sá»± lên tiếng của nhiều luật sÆ° và đặc biệt là sá»± lên án mạnh mẽ của dÆ° luận. Có lẽ ít sá»± kiện xã há»™i, đặc biệt là sá»± việc viết về trẻ em nào lại có sá»± tham gia đồng tâm nhÆ° thế. Tôi cÅ©ng may mắn là má»™t trong những người tham gia “cuá»™c chiến” này. Đây là Ä‘iều ấn tượng mà không phải má»™t sá»± việc nào cÅ©ng có thể có.

+ Thành công của loạt bài là tính thời sá»± cùng vá»›i việc Ä‘eo bám sá»± việc đến cùng. Chắc hẳn có không ít những gian khó khi thâm nhập thá»±c tế? Bạn có thể chia sẻ thêm về quá trình tác nghiệp loạt bài này?

- Rất nhiều khó khăn mà chúng tôi phải kiên nhẫn, từng bÆ°á»›c thu thập tài liệu, gặp gỡ vá»›i nhân chứng, những người liên quan để tìm ra sá»± thật. Vá»›i loạt bài này, nhiều khi chúng tôi cảm giác nhÆ° có thể sẽ lại Ä‘i vào “bế tắc” khi không thể tìm ra bằng chứng xác thá»±c cho vụ việc. Chỉ đến khi cô giáo Trần Thị Thu Nhung, cô giáo Nguyá»…n Thanh Tú và cô giáo VÅ© Thị Mừng Ä‘ã cung cấp nhiều thông tin chứng minh sá»± không trung thá»±c của cô Hiệu trưởng Tạ Bích Ngọc cùng các cô trong Ban Giám hiệu, Công Ä‘oàn nhà trường thì sá»± việc nhÆ° được mở nút thắt quan trọng nhất. Sau khi 3 giáo viên lên tiếng, 18 giáo viên tiếp tục gá»­i “ThÆ° bày tỏ” tá»›i các cÆ¡ quan báo chí.

Trong câu chuyện buồn gây xôn xao dÆ° luận này, cô giáo Trần Thị Nhung – giáo viên chủ nhiệm của cháu Trần Chí Kiên – lại là má»™t Ä‘iểm sáng về tinh thần dÅ©ng cảm, dám nói lên sá»± thật dù sá»± thật Ä‘ó đứng ở phía ngược lại vá»›i những gì mà lãnh đạo của mình Ä‘ã nói ra. Bên cạnh Ä‘ó, không thể không kể đến sá»± kiên trì của anh Trần Chí DÅ©ng – bố cháu Trần Chí Kiên Ä‘ã kiên trì hÆ¡n 3 tháng cung cấp thông tin cho cÆ¡ quan chức năng, cho báo chí để tìm lại lẽ phải cho con rồi sau Ä‘ó cả năm trời cùng con hồi phục sức khoẻ. Đây má»›i chính là những người Ä‘áng khâm phục và Ä‘áng vinh danh trong câu chuyện này. Họ tiếp thêm Ä‘á»™ng lá»±c cho chúng tôi – những người làm báo có thêm sức mạnh, luôn tin tưởng và Ä‘i tìm công lý cho nhân vật của mình. Khẳng định má»™t Ä‘iều rằng công lý vẫn tồn tại, sá»± thật vẫn là sá»± thật. Bởi thá»±c tế Ä‘i làm, chúng tôi gặp phải nhiều trường hợp mà chính những người trong cuá»™c chùn bÆ°á»›c trÆ°á»›c áp lá»±c của dÆ° luận, trÆ°á»›c sá»± bao biện của những người có chức quyền khiến họ mất Ä‘i niềm tin vào công lý.

Chúng tôi luôn phải đặt mình vào nhân vật

+ Tác phẩm Ä‘oạt giải Nhì của bạn là câu chuyện Bố mẹ ly hôn, trẻ em đối diện nạn bạo hành. Đây là vấn đề mang tính xã há»™i cao, dù không má»›i nhÆ°ng là những ná»—i Ä‘au... không của riêng ai. NhÆ°ng Ä‘iều gì khiến bạn và đồng nghiệp quyết tâm theo Ä‘uổi đề tài này để có loạt bài viết lay Ä‘á»™ng lòng người đến vậy?

- NhÆ° chị nói đấy, ná»—i Ä‘au này không của riêng ai. Cả tôi và đồng nghiệp của tôi là anh Ngô Cường đều là những người còn rất trẻ, chÆ°a lập gia Ä‘ình nên những trải nghiệm thá»±c trong cuá»™c sống hôn nhân gia Ä‘ình vô cùng hạn chế. Thế nhÆ°ng, chúng tôi luôn phải đặt mình vào nhân vật, má»—i má»™t nhân vật, má»™t câu chuyện tôi đều dành hết tình cảm và coi nhân vật nhÆ° chính người thân của mình, câu chuyện, hoàn cảnh của nhân vật nhÆ° chính câu chuyện, hoàn cảnh của mình. Có lẽ vì luôn đặt mình vào người khác để sẻ chia, để cảm thông mà chúng tôi có quyết tâm cao nhất theo Ä‘uổi đề tài này.

+ Chủ đề về “ly hôn, nạn trẻ em bị bạo hành” có lẽ không phải là chuyện dá»… nói bởi ở góc Ä‘á»™ này là tàn nhẫn, góc Ä‘á»™ kia lại cần được nhìn ở sá»± bao dung... Hai mặt của vấn đề vẫn tồn tại song song chứ không phải là chuyện Ä‘úng, sai rõ ràng nhÆ° nhiều vụ việc khác. Vá»›i bạn, chắc hẳn cÅ©ng không ít những cuá»™c “đấu tranh tâm lý” khi  đặt bút viết?

- Đúng vậy. Có những tác phẩm trÆ°á»›c khi gá»­i đăng bài, tôi đều phải giằng xé trÆ°á»›c việc có gá»­i đăng không khi những chi tiết Ä‘ôi khi quá rùng rợn, quá dã man hay có những khi người gây bạo hành cho trẻ là những người thiếu hiểu biết về pháp luật, chịu nhiều áp lá»±c má»›i gây nên những hành Ä‘á»™ng nhÆ° thế. Chúng tôi cÅ©ng tìm hiểu xem người tố cáo, người cung cấp thông tin cho phóng viên có ý đồ gì, mục Ä‘ích của họ là để bảo vệ trẻ em hay dùng việc bảo vệ trẻ em vào má»™t mục Ä‘ích khác không hề trong sáng? Có 2 trường hợp mà tôi Ä‘ã phải giằng xé rất nhiều khi đăng bài. Trường hợp thứ nhất là em bé lá»›p 7 ở Thái Nguyên bị bạn bè trong lá»›p bạo hành suốt gần 2 năm vá»›i những hành vi dã man nhÆ° cả nhóm xúm lại đập ghế, ném chổi, ngồi lên đầu... Khi đăng bài này, tôi xác định em Ä‘ó có thể bị bạn bè tiếp tục xa lánh, bị nhiều giáo viên gây áp lá»±c, người cung cấp thông tin cÅ©ng sẽ bị ká»· luật, bị những người có liên quan vì thành tích, vì bao che, những bậc phụ huynh của học sinh vi phạm mắng chá»­i... 

NhÆ°ng rồi vẫn phải quyết định làm vì nếu mình không lên tiếng thì chẳng ai dám nói và rồi sá»± việc sẽ lại tiếp tục kéo dài. Cách tốt nhất là chuẩn bị trÆ°á»›c tâm lý cho cháu bé và người cung cấp thông tin, bảo vệ họ đến cùng. Trường hợp thứ 2 là việc cô giáo ở Hà Ná»™i bạo hành con chồng. Cô giáo sinh năm 1989 mà Ä‘ã má»™t nách 4 đứa con nhỏ, gia Ä‘ình lại có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên có những hành vi Ä‘ánh đập, chá»­i bá»›i trẻ nhỏ. Rồi cÅ©ng có những thông tin nói rằng người tố cáo vì không thoả thuận được về mức tiền để “im lặng” cho sá»± việc này nên má»›i lên tiếng tố cáo. Chúng tôi phải xác minh rõ các thông tin và cuối cùng vẫn chọn phÆ°Æ¡ng án bảo vệ trẻ em và bảo vệ lẽ phải mặc dù trÆ°á»›c Ä‘ó cÅ©ng có sá»± giằng xé và có Ä‘ôi chút thông cảm cho cô giáo. Tất cả các trường hợp cháu nhỏ bị bạo hành chúng tôi làm đều có Ä‘iểm chung là cha mẹ ly thân, má»—i người má»™t nÆ¡i con ở vá»›i ông bà hoặc con riêng ở vá»›i mẹ kế hay bố dượng... Qua nhiều câu chuyện chúng tôi muốn Ä‘Æ°a đến bạn đọc má»™t thông Ä‘iệp, dù bố mẹ không thể chung sống nhÆ°ng phải tạo môi trường tốt nhất cho con.

+ Xin cảm Æ¡n nhà báo trẻ!

 Theo An Vinh/Báo Nhà báo và Công luận