Ký sá»± truyền hình làm cho người thÆ° thái, giãn bá»›t sá»± căng thẳng bởi các thông tin dồn dập được cung cấp bởi các bản tin, các chÆ°Æ¡ng trình thời sá»± chính luận. Vì vậy, ký sá»± truyền hình là má»™t chÆ°Æ¡ng trình được khán giả yêu thích. Nhiều cÆ¡ quan truyền thông Ä‘ã chuyển hÆ°á»›ng làm ký sá»± truyền hình và những chÆ°Æ¡ng trình truyền hình thá»±c tế, vừa theo Ä‘úng xu thế hiện nay của thế giá»›i, vừa tạo “khẩu vị” má»›i cho khán giả.

Không nằm ngoài xu thế phát triển Ä‘ó, Ä‘ài PT&TH Thanh Hóa Ä‘ã sá»›m có sá»± đầu tÆ°, quan tâm đối má»›i cách làm ký sá»±. Có thể kể đến những ký sá»± dài tập của Ä‘ài PT&TH Thanh Hóa Ä‘ã thu hút được sá»± quan tâm của khán giả nhÆ°: “Sông Mã”, “Xuôi dòng sông Chu”, “Biển, đảo quê Thanh”, “Những nẻo đường đến trường”, “Theo dấu những con tầu không số”, “Du xuân vùng cao xứ Thanh”….

Hiện nay Đài PT&TH Thanh Hóa Ä‘ang triển khai thá»±c hiện và phát sóng 2 bá»™ ký sá»± dài tập: “HÆ°Æ¡ng vị quê nhà” và “Thanh Hóa tên đất hồn người”. Đặc biệt bá»™ ký sá»± “Thanh Hóa tên đất hồn người” là ký sá»± dài tập nhất từ trÆ°á»›c đến nay vá»›i khoảng 60 tập, được cả ê kíp thá»±c hiện trong 2 năm (2018, 2019). Đây cÅ©ng là Đề án ký sá»± lá»›n nhân ká»· niệm 990 năm Danh xÆ°ng Thanh Hóa. Vì vậy, hÆ¡n bao giờ hết, vấn đề đổi má»›i cách thá»±c hiện ký sá»± làm sao cho hấp dẫn lại càng được những nhà báo thá»±c hiện mảng này quan tâm, trăn trở.

Theo tôi, đổi má»›i cách thể hiện ký sá»± trÆ°á»›c hết là ở lá»±a chọn đề tài. Thể loại ký sá»± truyền hình Ä‘ã thu hút được nhiều thành công trên sóng truyền hình, những thành công này dá»±a trên sức mạnh của thể loại và được tác giả sá»­ dụng rất Ä‘úng vá»›i đề tài được lá»±a chọn. Trong dịp Liên hoan truyền hình toàn quốc lần thứ 37 tổ chức tại Thanh Hóa tháng 12/2017, chúng tôi Ä‘ã có thời gian được gặp gỡ và trao đổi kinh nghiệm làm ký sá»± vá»›i nhà báo, NSƯT, đạo diá»…n Lý Quang Trung - Giám đốc Hãng phim truyền hình thành phố Hồ Chí Minh - má»™t trong những đạo diá»…n của bá»™ ký sá»± được xem là “Ä‘á»‰nh cao” của dòng ký sá»±, Ä‘ó là : “Mê Kông ký sá»±”. Ông cho rằng, sở dÄ© “Mê Kông ký sá»±” và những những ký sá»± sau này của Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh thá»±c hiện thành công trÆ°á»›c hết là dá»±a trên 2 yếu tố: Má»›i và lạ.

Thông tin phải má»›i, hình thức thể hiện phải lạ. Má»›i, lạ là hai yếu tố người xem cần khi xem ký sá»±. Không phải ngẫu nhiên mà ê-kíp làm phim “Mê Kông ký sá»±” tá»± thấy mình còn hÆ¡n cả những nhà thám hiểm vì: “Đến ngày hoàn thành bá»™ phim có người bị bệnh, bị thÆ°Æ¡ng (bị chó ngao Tây Tạng cắn).

Xét ở góc Ä‘á»™ chuyên môn, thì để có được bá»™ phim ký sá»± hay, hấp dẫn, ngoài chọn lá»±a đề tài cần có sá»± tham gia và phối hợp tốt từ các thành phần làm phim nhÆ° biên kịch, quay phim, đạo diá»…n, người viết lời bình, MC, cho đến ê-kip kỹ thuật dá»±ng phim, âm thanh, nhÆ°ng vai trò quan trọng nhất là người đạo diá»…n. Bá»™ phim hay, hấp dẫn phụ thuá»™c vào năng lá»±c sáng tạo của người đạo diá»…n, trên cÆ¡ sở sá»± cảm thụ nghệ thuật, từ góc nhìn, sá»± quan sát tinh tường, cảm xúc của mình trong hành trình, cùng vá»›i sá»± sắp xếp khéo léo, mạch lạc những hình ảnh nhân vật, bối cảnh, sá»± kiện chân thá»±c nhất trên cÆ¡ sở tÆ° liệu, hình ảnh người quay phim Ä‘ã thu hình được. Lời bình phim phải có hàm lượng thông tin cao, giàu chất văn học, tạo sá»± truyền cảm mạnh nhất đến khán giả - Ä‘iều Ä‘ó cÅ©ng có nghÄ©a là người viết lời bình phải có trình Ä‘á»™, vốn sống, am tường mọi lÄ©nh vá»±c. HÆ¡n nữa cấu trúc của bá»™ phim ký sá»± không phải sắp xếp tuân thủ theo quy trình má»™t cách lần lượt các sá»± kiện, các vấn đề được trình bày theo má»™t trình tá»± nhất định nhÆ° phóng sá»±, mà nó được cấu trúc theo dòng suy nghÄ©, sá»± liên tưởng, cảm xúc của tác giả làm phim. Sá»± kết hợp đồng Ä‘iệu giữa quay phim và đạo diá»…n ngay tại hiện trường cùng vá»›i sá»± thăng hoa của người viết lời bình ký sá»± sẽ tạo được hiệu quả.

Má»™t Ä‘iều kiện khác, Ä‘ó là cần có sá»± đầu tÆ° kinh phí má»™t cách thích Ä‘áng, hợp lý. Kinh phí ít dẫn đến hạn chế đề tài; kinh phí ít bó hẹp không gian sáng tác.

Để thá»±c hiện được mục tiêu đổi má»›i cách thể hiện ký sá»± những ê-kíp thá»±c hiện ký sá»± của Đài PT&TH Thanh Hóa Ä‘ang đứng trÆ°á»›c rất nhiều khó khăn. Má»—i chuyến Ä‘i, cả ê-kíp, đặc biệt là đạo diá»…n phải đứng trÆ°á»›c má»™t quyết tâm lá»›n: Chọn việc nhẹ nhàng hay vất vả?

Nếu lá»±a chọn sá»±  nhẹ nhàng thì tác phẩm hời hợt kiểu “cưỡi ngá»±a xem hoa”, còn nếu lá»±a chọn sá»± gian lao, vất vả thì má»›i có được những tác phẩm hay. Chỉ cần chút mềm lòng trÆ°á»›c những gian khổ, “ăn bờ, ngủ bụi” thì sẽ rất khó thá»±c hiện được  ý tưởng.  Chỉ có lòng Ä‘am mê chinh phục, khám phá, lòng say nghề mãnh liệt má»›i giúp những người làm phim chân chính vượt qua Ä‘iều kiện eo hẹp về tiện nghi sinh hoạt, quên cả hiểm nguy để có thể Ä‘i bá»™ băng rừng, vượt biển, lặn lá»™i đến những nÆ¡i khó khăn, đối mặt vá»›i sá»± khắc nghiệt của tá»± nhiên để làm nên những bá»™ ký sá»± hấp dẫn.

Minh Thúy