Ngày đẫm máu nhất của báo chí Mỹ

Đầu giờ chiều 28/6 (giờ địa phÆ°Æ¡ng, rạng sáng 29/6 theo giờ Hà Ná»™i), tòa báo Capital Gazette, nhÆ° miêu tả của nhà báo phụ trách mảng tá»™i phạm Phil Davis, chấn Ä‘á»™ng và trông nhÆ° “má»™t vùng chiến sá»±” khi má»™t gã Ä‘àn ông mang theo má»™t cây súng trường, Ä‘i thẳng vào tòa soạn và nã súng. Ngay trong chốc lát, 5 nhân sá»± của Capital Gazette, gồm Wendi Winters, Robert Hiaasen, Gerald Fischman, John McNamara và Rebecca Smith, trong số Ä‘ó 4 người là nhà báo bị cÆ°á»›p Ä‘i mạng sống, nhiều nhà báo khác bị thÆ°Æ¡ng rất nặng.

Cảnh sát Mỹ ngay sau Ä‘ó cho biết Ä‘ã xác định được nghi phạm vụ nổ súng tấn công tòa soạn báo ở Maryland là Jarrod Ramos, 38 tuổi đến từ thành phố Laurel, Maryland. TrÆ°á»›c Ä‘ó, năm 2012, Ramos Ä‘ã đệ Ä‘Æ¡n kiện tòa soạn Capital Gazette vì làm mất danh dá»± của mình trong loạt bài đăng trên báo này vào tháng 7/2011  tố cáo Ramos thá»±c hiện các hành vi quấy rối liên quan đến hình sá»±. Và cú Ä‘á»™t nhập tấn công tòa soạn Capital Gazette lần này là việc hiện thá»±c hóa âm mÆ°u trả thù mà hắn ta Ä‘ã dày công chuẩn bị từ nhiều năm nay. Theo tờ Baltimore Sun, tên này làm biến dạng ngón tay nhằm cản trở quá trình nhận dạng. Tuy nhiên, các Ä‘iều tra viên Ä‘ã sá»­ dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt và xác định được danh tính nghi phạm...

 Vá»›i những người làm báo Mỹ, vụ xả súng vào tòa soạn báo Capital Gazette Ä‘ã biến ngày 28/6 trở thành ngày chết chóc nhất đối vá»›i báo chí tại Mỹ trong vài năm qua. Tin tức về vụ thảm sát lan truyền nhÆ° “Ä‘iện giật”, khiến người làm báo Mỹ trên khắp nÆ°á»›c Mỹ “á»›n lạnh đến sống lÆ°ng”. Họ cảm thấy chÆ°a bao giờ tính mạng của họ lại trở nên mong manh nhÆ° hiện nay. 5 sinh mạng Ä‘ã phải Ä‘ánh đổi chỉ vì vài phút Ä‘iên loạn của má»™t kẻ hận thù.

Khi người làm báo ngày càng phải tác nghiệp trong môi trường thù địch

Theo thống kê của kênh truyền hình CNN, các vụ tấn công, bạo lá»±c, giết hại nhà báo Ä‘ang có chiều hÆ°á»›ng tăng tại Mỹ trong mấy năm trở lại Ä‘ây. Năm 2015, má»™t cá»±u nhân viên của Ä‘ài WDBJ TV tấn công 2 nhà báo của Ä‘ài trong bản tin trá»±c tiếp ở Virginia. Má»™t phóng viên và má»™t phóng viên ảnh Ä‘ã thiệt mạng khi Ä‘ó. Ủy ban Bảo vệ các nhà báo (CPJ) cho biết, từ năm 1992 đến nay, Ä‘ã có 7 nhà báo Mỹ thiệt mạng liên quan đến công việc làm báo. Ủy ban này cÅ©ng cho biết, má»›i Ä‘ây nhất, má»™t nhà báo làm về âm nhạc Ä‘ã bị sát hại tại Chicago. Còn theo thống kê của Tổ chức bảo vệ tá»± do báo chí RWB, 13 nhà báo Ä‘ã bị tấn công tại Mỹ từ đầu năm tá»›i nay, 45 người bị tấn công vào năm 2017.

Sau vụ việc tại tòa báo Capital Gazette, cảnh sát Ä‘iều Ä‘á»™ng lá»±c lượng tá»›i văn phòng tòa soạn báo New York Times và nhiều cÆ¡ quan báo chí khác để đề phòng vụ tấn công tÆ°Æ¡ng tá»± xảy ra. NhÆ°ng Ä‘ó hoàn toàn là Ä‘á»™ng thái “mất bò má»›i lo làm chuồng” và tất cả má»›i dừng lại ở những lời tuyên bố hay phê phán. TrÆ°á»›c thảm kịch tại Marryland, Giám đốc Điều hành CPJ Joel Simon lên tiếng: “Hành Ä‘á»™ng bạo lá»±c chống lại các nhà báo là không thể chấp nhận được. Chúng tôi kêu gọi Ä‘iều tra kỹ lưỡng về Ä‘á»™ng cÆ¡ đằng sau vụ xả súng nhằm vào Capital Gazette”. Äá»‡ nhất phu nhân Mỹ, bà Melania thì viết trên mạng xã há»™i Twitter: “Hành Ä‘á»™ng bạo lá»±c tại tòa báo Capital Gazette là thảm kịch và tá»™i ác”. ThÆ° ký báo chí Nhà Trắng Sarah Sanders cÅ©ng lên tiếng chỉ trích gay gắt vụ xả súng tại tòa báo Capital Gazette và gọi việc tấn công “vào những nhà báo Ä‘ang làm nhiệm vụ của mình là tấn công vào mọi người dân Mỹ”. Thống đốc bang Maryland Larry Hogan thì cho rằng: “Những hành Ä‘á»™ng bạo lá»±c và hận thù sẽ không có chốn dung thân trong cá»™ng đồng của chúng ta. Những cá nhân thá»±c hiện vụ tấn công Ä‘áng ghê tởm này sẽ phải bị xét xá»­ theo pháp luật”.

Rõ ràng theo nhận định của CPJ, những người làm báo Mỹ ngày càng phải tác nghiệp trong má»™t môi trường  ngày càng có nhiều sá»± thù địch (an increasingly hostile environment for journalists). Nhất là khi vấn nạn tin tức giả (fake news) ngày càng lan truyền nhÆ° “nấm mọc sau mÆ°a”, rồi hệ lụy từ tuyên bố “gây bão” của ông Donald Trump: “báo chí là kẻ thù của người dân”.

Hành vi tá»™i ác của Jarrod Ramos Ä‘ã được chứng minh và tên thủ ác sẽ phải đền tá»™i. NhÆ°ng làm sao ngăn cản được những kẻ hận thù bất chấp nhÆ° Jarrod Ramos ngang nhiên gây tá»™i ác, những người làm báo - có được bảo vệ và bảo vệ đến nÆ¡i đến chốn hay không lại còn là má»™t câu hỏi ngỏ, ngay cả tại nÆ°á»›c Mỹ. Cho dù, nói nhÆ° John Robison, cá»±u Tổng biên tập tờ News & Record tại Greensboro, North Carolina, việc tăng cường an ninh bảo vệ các nhà báo là cá»±c kỳ quan trọng. Chỉ bởi má»™t thá»±c tế là nếu Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c, không má»™t tòa soạn, má»™t cÆ¡ quan báo chí nào đủ tiềm lá»±c cả về nhân lá»±c lẫn tài chính để hiện thá»±c hóa mong muốn này.

NhÆ°ng có má»™t Ä‘iều Ä‘áng mừng và Ä‘áng phục, vá»›i những người làm báo, là cả trong hiểm nguy, Ä‘e dọa, thậm chí trÆ°á»›c cả lằn ranh giữa sá»± sống và cái chết, nhiều phóng viên, nhiều tòa báo can trường vẫn quyết không lùi bÆ°á»›c. Sau thảm kịch xảy đến chiều 28/6, tờ Capital Gazette và công ty mẹ Baltimore Sun cho biết số báo ngay sau Ä‘ó vẫn được xuất bản nhÆ° thường lệ. Vá»›i họ, những rủi ro Ä‘i cùng là cái gì Ä‘ó bắt buá»™c phải chấp nhận, má»™t khi Ä‘ã dấn thân vá»›i má»™t nghề nghiệp nguy hiểm nhÆ° nghề báo.

Theo Nguyá»…n Hà/Báo Nhà báo và Công luận