PV: CÆ¡ duyên nào Ä‘Æ°a anh đến vá»›i các đề tài nông thôn, miền núi?

Nhà báo Thế Lượng: Từ khi vào nghề báo tôi được sống và làm việc trong má»™t môi trường báo Đảng, Ä‘ó là Báo Thanh Hóa. Lúc áº¥y cuá»™c sống của người dân cả nÆ°á»›c nói chung và Thanh Hóa nói riêng Ä‘ang rất khó khăn, vất vả. Đặc biệt, đối vá»›i đồng bào các dân tá»™c ít người ở miền núi Thanh Hóa thì lại càng khó khăn, cÆ¡ cá»±c hÆ¡n.

Năm 2004, lần đầu tiên tôi và nhà báo Hoàng Tuấn (hiện là Trưởng phòng Báo Äiện tá»­, Báo Thanh Hóa) lên vá»›i bà con đồng bào huyện vùng cao, biên giá»›i Mường Lát. Chúng tôi chở nhau bằng chiếc xe máy Win 100 từ T.P Thanh Hóa sau gần 8 giờ đồng hồ má»›i tá»›i được trung tâm huyện. 

Tôi Ä‘ã Ä‘i nhiều huyện miền núi thấp, Ä‘ây là lần đầuđặt chân đến mảnh đất xa xôi này, và khá “sốc” khinhìn thấy cuá»™c sống của người dân nÆ¡i Ä‘ây quá cÆ¡ cá»±c. Những Ä‘ứa trẻ người Mông không quần áo, da Ä‘en nhẻm, lấm lem bùn đất chÆ¡i ven đường trong lúc cha, mẹ chúng lên nÆ°Æ¡ng rẫy.

Ở Mường Lát lúc bấy giờ còn chÆ°a có đường ô tô Ä‘i đến các trung tâm xã: Mường Lý, Mường Chanh, Quang Chiểu và rất ít người có xe máy, chủ yếu phải Ä‘i bá»™. Äáº·c biệt, ở Mường Lát thời ấy chÆ°a có sóng Ä‘iện thoại nhÆ° bây giờ. Nếu muốn liên lạc thì phải xếp hàng ở BÆ°u Ä‘iện huyện để đăng ký và gọi theo đầu số 099 (qua vệ tinh) rồi má»›i đến số thuê bao. Nói tóm lại,Mường Lát lúc bấy giờ nhÆ° má»™t thế giá»›i bên ngoài.

Không chỉ Mường Lát, mà hầu nhÆ° tất cả các huyện miền núi trong tỉnh, đặc biệt là những huyện vùng cao, có đường biên giáp vá»›i nÆ°á»›c bạn Lào đều khó khăn, gian khổ. Chính vì những lẽ Ä‘ó, trong tâm tôi chỉ mong muốn đến được vá»›i vùng sâu, cao xa, khó khăn nhất để chuyển tải những bài viết, hình ảnh chân thá»±c nhất trong đời sống của bà con, đồng bào các dân tá»™c ít người đến vá»›i bạn đọc. 

PV: Nghề báo, nếu không Ä‘am mê, xác định gắn bó sẽ rất khó để giữ được nghề. Theo anh ngoài yếu tố trên cần có thêm Ä‘iều gì Ä‘ể có được những đề tài hay, má»›i, hấp dẫn bạn đọc?

Nhà báo Thế Lượng: Ngoài việc yêu nghề, Ä‘am mê,xác định gắn bó vá»›i nghề, thì nhà báo phải có sá»± nhạy bén về nhiều mặt. Bởi lẽ làm báo là làm chính trị. Sá»±nhạy bén về chính trị là Ä‘iều vô cùng quan trọng đối vá»›i người làm báo. Bên cạnh Ä‘ó, để có được những đề tài má»›i, hấp dẫn bạn đọc, thì người làm báo phải Ä‘i, đọc, biết rồi má»›i viết. Có Ä‘i, có đọc má»›i phát hiện được những đề tài má»›i, hay và lạ để viết thì má»›i hấp dẫn được bạn đọc. Vì bạn đọc là những người luôn luôn tìm thông tin má»›i, nhanh, chuẩn xác, trung thá»±c, khách quan ở tác phẩm báo chí.

PV: ÄÆ°á»£c biết anh Ä‘ã từng gặp nạn trong những lần tác nghiệp ở vùng cao, nhÆ°ng vì sao cứ nhất thiết anh phải chọn nÆ¡i này Ä‘ể thá»±c hiện?

Nhà báo Thế Lượng: Äúng là nhÆ° thế. Có lần tôi Ä‘ã bị dập sụn mắt cá chân, tràn dịch sụn (đến bây giờ vẫn chÆ°a tan), 5 khá»›p xÆ°Æ¡ng đầu ngón của bàn chân phải bị bật tung, khá»›p trụ bàn chân cÅ©ng bị trật, khiến tôi phải chữa trị mất gần ná»­a năm. Có lần qua Ä‘ò trên sông Mã Ä‘ến vá»›i làng Bọt, làng Bèo của xã Cẩm Thành, huyện Cẩm Thủy, khi Ä‘Æ°a xe máy từ dÆ°á»›i Ä‘ò ngang lên tấm ván bắc từ thành con Ä‘ò lên bờ, tấm ván bị gãy, cả người lẫn xe rÆ¡i xuống sông, may sao tôi được người Ä‘Æ°a Ä‘ò nhảy xuống cứu giúp. Hồi tháng 9/2018 tôi cÅ©ng là người đầu tiên trong “làng báo” vượt dòng lÅ©bằng 4 cây luồng qua suối Sim để đến vá»›i bà con đồng bào xã Mường Chanh, huyện Mường Lát trong lúc Ä‘ang bị chia cắt vá»›i bên ngoài...  Dù vậy trong lòng tôi chÆ°a bao giờ nản chí hay có ý định không đến vá»›i đồng bào vùng núi cao, vùng khó khăn ở miền núi. Bởi lẽ, càng ở những nÆ¡i xa xôi, khó khăn thì ở Ä‘ó người dân càng rất cần được chuyển tải thông tin về chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c cÅ©ng nhÆ° thông tin về tiến bá»™ khoa học - kỹ thuậtđể họ được tiếp cận, áp dụng vào cuá»™c sống. 

PV: Nhiều bài báo của anh viết về đề tài nông thôn má»›i Ä‘ã tạo được ấn tượng và Ä‘oạt giải, trong Ä‘ó có Giải C Giải báo chí Quốc gia năm 2015. Giải thưởng này có ý nghÄ©a nhÆ° thế nào đối vá»›i anh?

Nhà báo Thế Lượng: Äó là tác phẩm “Gánh nặng nông thôn má»›i”. Dù chÆ°a phải giải cao, nhÆ°ng đối vá»›i người cầm bút còn non trẻ nhÆ° tôi thì Ä‘ó là má»™t nguồn Ä‘á»™ng viên, khích lệ để tiếp tục cố gắng và phấn đấu hÆ¡n nữa trong nghề.

“Gánh nặng nông thôn má»›i” xoay quanh vấn đề người nông dân phải chịu nhiều loại phí, quỹ và Ä‘óng góp để xây dá»±ng nông thôn má»›i mà do nhiều địa phÆ°Æ¡ng tá»± áp đặt, trái ngược vá»›i chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nÆ°á»›c. 

Má»™t thá»±c tế ở Thanh Hóa, khi bắt tay vào thá»±c hiện ChÆ°Æ¡ng trình xây dá»±ng Nông thôn má»›i có nhiều địa phÆ°Æ¡ng (chủ yếu là cấp xã) lợi dụng vào Ä‘ó để chạy theo thành tích “về Ä‘ích nông thôn má»›i” rồi đặt ra các khoản thu đối vá»›i người dân. Có những khoản thu không thuá»™c diện được phép, hoặc có những mức thu quá cao khiến người dân không đủ khả năng Ä‘óng góp... Thậm chí, khi Ä‘i Ä‘iều tra về lÄ©nh vá»±c này không chỉ riêng ở các xã vùng nông thôn Ä‘ang còn khó khăn, mà ngay cả địa phÆ°Æ¡ng cấp xã, phường ở thành phố, thị xã cÅ©ng “lạm thu” nông thôn má»›i.

PV: Là người khá thành công vá»›i các Ä‘ề tài nông thôn, miền núi, anh có thể chia sẻ kinh nghiệm của mình vá»›i đồng nghiệp?   

Nhà báo Thế Lượng: Äá» tài về nông thôn, miền núi là vô cùng rá»™ng lá»›n cho người làm báo. Äá»ƒ có thể tìm hiểu được các đề tài về nông thôn, miền núi đối vá»›i tôi chỉ có cách phải đến vá»›i đồng bào, tìm hiểu về cuá»™c sống từ vật chất lẫn tinh thần, tìm hiểu về những nét văn hóa, phong tục, tập quán... của họ. Bởi lẽ là á»Ÿ nÆ¡ixa xôi, hẻo lánh giờ Ä‘ây dù cuá»™c sống của người dân Ä‘ã được cải thiện Ä‘áng kể, tuy nhiên vẫn còn nhiều người dân vẫn Ä‘ang sống má»™t cuá»™c sống khó khăn, thiếu thốn. Do Ä‘ó, tôi có Ä‘i đến tận nÆ¡i, tìm hiểu thá»±c tế thì má»›i có được những đề tài chân thá»±c, khách quan để tạo nên tác phẩm báo chí của mình.

PV: Cảm Æ¡n nhà báo Thế Lượng về cuá»™c trao đổi này.

Má»™t số Giải thưởng tiêu biểu của nhà báo Thế Lượng

- Giải C giải Báo chí Quốc gia năm 2015

- Giải B giải Báo chí Trần Mai Ninh, Thanh Hóa năm 2012 và Giải C các năm 2014, 2015, 2016, 2017

- Giải nhì Cuá»™c thi viết “Những gÆ°Æ¡ng sáng tiêu biểu trong thời kỳ đổi má»›i giai Ä‘oạn 2001 - 2005” do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy phát Ä‘á»™ng.

- Giải khuyến khích giải thưởng Văn học - Nghệ thuật “Hào khí Điện Biên” của Bá»™ Quốc phòng giai Ä‘oạn 2005 - 2009.

Nguyễn Thương (thực hiện)