Bắt đầu vá»›i món “quà” Tết

Năm 2012, Báo Tuổi Trẻ xây dá»±ng tuyến bài cảnh báo về việc nuôi thú dữ tại gia nhÆ° cá sấu, beo, tê giác. Tòa soạn giao cho tôi Ä‘ề tài “hắc” nhất là viết về việc “nuôi hổ nhÆ° nuôi lợn” Ä‘ang diá»…n ra tại má»™t số vùng làng ở Nghệ An.

Biết rất khó, nhÆ°ng tôi vẫn vào cuá»™c, vì Ä‘ây là bài báo khá hấp dẫn về nghiệp vụ Ä‘iều tra buá»™c mình phải “vào vai”.

Lúc Ä‘ó, tôi vừa “ôm ấp” đề tài, vừa mở hết các “tần sóng” để kết nối thông tin cần biết về việc bí mật nuôi hổ ở hai huyện Yên Thành và Diá»…n Châu. Tôi hỏi anh bạn thân ở PC49 (Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh). Anh bạn hồi âm ngay: “Có đấy nhÆ°ng nếu phát hiện được thì báo gấp để bọn mình xá»­ lý”.

Hụt hẫng, tôi quay sang má»™t anh bạn ở Chi cục Kiểm lâm Nghệ An. Anh bạn này bật mí: “Không dá»… gì mò vào được nhà nuôi hổ Ä‘âu. Cảnh sát môi trường rà nhÆ° rà mìn mà cÅ©ng bặt tăm hÆ¡i”. Nói Ä‘oạn, anh bạn mách tôi má»™t nÆ°á»›c cờ “Ä‘á»™c” là “tìm được ông T. sẽ biết hết, vì ông này vẽ được cả sÆ¡ đồ của làng nuôi hổ”.

Tôi xem nhÆ° mình Ä‘ã có vốn liếng để lên đường. NhÆ°ng, trÆ°á»›c khi sá»­ dụng “vốn vay”, tôi sá»­ dụng vốn của mình trÆ°á»›c Ä‘ã. Vào vai má»™t ông chủ xây dá»±ng, tôi “Ä‘ánh” ô tô con Ä‘i mua cao hổ để làm quà Tết biếu các sếp.

Người đầu tiên tôi gặp là ông K. ở xã Đô Thành - huyện Yên Thành. Thấy tôi sÆ¡ vin, đầu hói, Ä‘eo kính Ä‘en bÆ°á»›c xuống từ chiếc ô tô Nissan bóng loáng lại hỏi chuyện mua cao hổ nên ông K. tin. Trong quá trình ngã giá má»™t lượng cao hổ, tôi “dò la” cao hổ này nấu từ hổ nuôi trong nhà, trong trang trại hay hổ rừng, hổ nhập từ nÆ°á»›c ngoài.

Ông K. cho biết, cao hổ rừng hiếm lắm. Hổ nuôi trang trại chỉ có bên tỉnh Thà Khẹc, Lào. Đây chỉ có hổ nuôi nhốt trong nhà dân thôi. Tôi tiếp tục khai thác vá»›i việc ngỏ ý muốn chung vá»›i má»™t vài người để “lấy má»™t chân” (khoảng mười lạng) má»›i đủ biếu các sếp. Ông K. lắc đầu: “Muốn thế phải đặt cọc trÆ°á»›c và chờ há»™i đủ người lấy được ba chân còn lại chứ muốn ngay bây giờ không được”.

Tôi hỏi tiếp: “Nếu tôi lấy má»™t chân thì tôi muốn được tận mắt thấy con hổ từ khi thịt đến khi nấu thành cao, má»›i tin Ä‘ó là cao hổ xịn nên không băn khoăn về giá cả 20 hay 22 triệu đồng/lạng”.

Ông K. lắc đầu: “Yêu cầu sâu thế không ổn Ä‘âu. Chỉ có người làng thân tín lắm má»›i vào được “hang hùm” chứng kiến cảnh làm thịt và nấu cao hổ, vì Ä‘ây là nghề buôn lậu của họ. Nguyên tắc của chủ hổ là “ná»™i bất xuất, ngoại bất nhập”. Lỡ anh là công an thì họ “toi” à. Ở Ä‘ây họ mắc má»™t vụ khi khách từ Hà Ná»™i đặt mua vá»›i số lượng nhiều. Khi họ “xuống” tiền, chủ hổ Ä‘Æ°a cao ra thì khách rút thẻ công an và bắt quả tại trận nên giờ họ cảnh giác cao Ä‘á»™.

Để phục vụ má»™t phóng sá»± Ä‘iều tra, nhà báo có dám “hy sinh” để “vào vai” - Ảnh: TL

Chuyến Ä‘i này xem nhÆ° thất bại. Chuyến hai, tôi ngồi xe khách đến cầu Lồi canh trạm kiểm soát giao thông 1/5 thuá»™c Phòng Cảnh sát giao thông - Công an Nghệ An, Ä‘i xe ôm vào xã Đô Thành tìm ông T. Câu chuyện diá»…n ra trong má»™t quán vắng bên bờ kênh Vách Bắc.

Thông tin của ông T. chứng tỏ ông là người “vẽ được sÆ¡ đồ của làng nuôi hổ”.

Tôi thắc mắc: “Chuồng hổ làm nhÆ° thế nào. Sao dân nuôi được hổ mà vẫn an toàn. Những khi hổ gầm thét thì sao. Thức ăn của hổ là thịt bò hay thịt heo...”.

Ông T. hạ giọng, kể: “Thịt con gì hổ cÅ©ng ăn. TrÆ°á»›c Ä‘ây người nuôi hổ thường ra chợ làng “vét” hết các loại thịt, nhÆ°ng sợ bị lá»™ nên giờ họ sắm xe Ä‘ông lạnh ra tận Hà Ná»™i hoặc các tỉnh lân cận mua hết thịt trâu, thịt bò, cổ cánh, chân gà về cho ăn dần. Còn hổ gầm Æ°? Không bao giờ nó gầm thét cả vì người ta thuần dưỡng con hổ từ khi má»›i mua về cỡ 5 - 6 kg. Giờ nếu vào nhìn, nó hiền lành không khác gì con mèo. Chỉ trừ khi thấy người lạ hoặc ốm Ä‘au hổ má»›i gầm gừ. Những lúc Ä‘ó, người ta mở Ä‘ài, ti vi thật to để át Ä‘i. Chuồng nuôi hổ có thể ở dÆ°á»›i hầm hay trong vườn cây che kín nhÆ°ng xung quanh xây tường cách âm. Người ta dùng thép B40 vây 15 - 20m2 làm chuồng. Cách vài mét là má»™t ống tuýp làm trụ. Thế má»›i an toàn”.

Dừng câu chuyện, ông T. dẫn tôi Ä‘i qua cổng má»™t trùm nuôi hổ ở xã Diá»…n Tháp, huyện Diá»…n Châu. Tại Ä‘ây, tôi trở lại “vai” người Ä‘ang cần mua cao hổ. Sẵn nồi cao hổ Ä‘ang nấu, ông M. bảo tôi nghỉ lại, chờ sang ngày mai sẽ cô nồi cao này. Để lấy lòng tin của khách, Ä‘êm ấy ông M dẫn tôi vào phòng riêng rồi dùng xẻng xúc những tấm da hổ Ä‘ang chất đống cách Ä‘ây 6 ngày lên cho tôi tin.

Rất lạ là sau khi tôi nhập vai, ông M. không mảy may nghi ngờ nên tiết lá»™ mọi thâm cung bí hiểm về nghề nuôi hổ lâu nay của ông. Đêm khuya, ông còn dùng ô tô chở tôi Ä‘i qua hai cánh đồng để đến cÆ¡ sở nuôi hổ của ông ta vá»›i nhiều câu chuyện mua bán “Ä‘á»™ng trời” khác mà tôi Ä‘ã viết trong phóng sá»± “Vào hang hùm”, khởi đầu loạt bài “Nuôi thú dữ tại gia” trên Tuổi Trẻ ngày 24/2/2012.

Phóng sá»± "Ngá»±a thẩm mỹ" của tác giả năm 2014 - Ảnh: VT

17,5 triệu để viết má»™t phóng sá»±

Năm 2014, má»™t số tỉnh thành rá»™ lên chuyện mua bán cao ngá»±a, đắt giá nhất là cao ngá»±a bạch làm quà Tết sau cao hổ. Má»™t tiệm cafe trong hẻm phường Trung Đô, thành phố Vinh, Nghệ An chuyên bán cao ngá»±a bạch rao giá vá»›i tôi: “Chá»— thân quen, tôi chỉ lấy 500.000 đồng/lạng, rẻ hÆ¡n giá thị trường nhiều”. Trong lúc Ä‘ó, các “lái” ngá»±a cho rằng hiện nay rất hiếm thấy con ngá»±a bạch, nói gì đến cao ngá»±a bạch.

Ai hám mua cao ngá»±a bạch dá»… bị ăn lừa nhÆ° chÆ¡i. Đường dây “lái” ngá»±a chuyên sang Lào mua ngá»±a nâu về nhuá»™m.

Tôi qua Lào, tìm đến chủ nuôi ngá»±a nổi tiếng ở bản Păn, huyện Mường Pẹt, tỉnh Xiêng Khoảng (Thượng Lào), tên là Phông Sa Vít. Anh này có Ä‘àn ngá»±a 250 con, nhÆ°ng cÅ©ng chỉ có 5 con ngá»±a bạch còn lại là ngá»±a trắng, nâu, tía, Ä‘en, đỏ. Phông Sa Vít bảo, canh giữ ngá»±a bạch nhÆ° canh giữ vàng mười bởi má»™t con nặng 1,5 tạ có giá 20.000 USD, ngá»±a trắng chỉ 2,7 triệu kíp (tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng 6 - 7 triệu đồng VN).

Biết tôi muốn tìm hiểu về ngá»±a bạch xịn, Phông Sa Vít giải thích: “Ngá»±a bạch có con mắt rất lạ, xung quanh con ngÆ°Æ¡i có má»™t vành màu đồng đỏ. Tầm 12 giờ trÆ°a, khi mặt trời đứng bóng, mắt ngá»±a bị loá, nên nó đứng yên nhÆ° lim dim ngủ khoảng 10 phút. Ban Ä‘êm khi “bắt” ánh Ä‘èn, mắt nó đỏ nhÆ° má»™t cục lá»­a. Ngoài ra, mõm, móng chân ngá»±a bạch đều phÆ¡n phá»›t màu hồng, đẹp nhÆ° tranh vẽ. Đó là tính chất cÆ¡ bản để nhận biết ngá»±a bạch xịn 100%”.

Hỏi chuyện cao ngá»±a bạch, Phông Sa Vít cười ồ và ghé tai tôi thầm thì. Đó là khi anh nói về má»™t số người Mông ở cá»­a khẩu Nậm Cắn, huyện biên giá»›i Kỳ SÆ¡n (Nghệ An) thường sang Ä‘ây mua ngá»±a nâu về dùng kÄ© nghệ nhuá»™m thành ngá»±a trắng, ngá»±a bạch để bán vá»›i giá cao gấp nhiều lần ngá»±a thường.

Theo địa chỉ của Phông Sa Vít, tôi vào vai buôn ngá»±a, đến xã Nậm Cắn tìm lái ngá»±a người Mông, tên Nh. hỏi mua ngá»±a bạch. Nh. bảo: “Ngá»±a bạch hiếm đấy nhé. Cần thì nhuá»™n (nhuá»™m) thôi. Mà nhuá»™n cho thành ngá»±a bạch cÅ©ng phức tạp đấy. Không chỉ nhuá»™n mắt, móng, mõm mà ngá»±a Ä‘á»±c phải nhuá»™n cả bá»™ hạ của nó đấy. Ngá»±a cái thì nhuá»™n... cái ấy má»›i hoàn chỉnh”. NhÆ°ng hôm Ä‘ó, Nh. bận việc không “nhuá»™n” ngá»±a được nên giá»›i thiệu tôi về lái ngá»±a khác tên Lan ở xã Thanh Long, huyện Thanh ChÆ°Æ¡ng.

Khi tôi vào cổng nhà ông Lan thấy má»™t con ngá»±a trắng bông Ä‘ang cá»™t bên bờ rào. Ông Lan cho hay, ngá»±a trắng xịn má»›i “dắt” từ bên Lào về. Con ngá»±a nặng 1,5 tạ, 28 triệu đồng. Tôi hỏi mua ngá»±a bạch, ông Lan bảo “muốn ngá»±a bạch thì có ngá»±a bạch nhÆ°ng phải cọc trÆ°á»›c 10 triệu đồng vì ngá»±a bạch đắt, mua về không bán được sẽ đọng vốn”. Theo ông Lan, con ngá»±a này trừ hÆ¡i và bá»™ da sẽ được 6 yến thịt, giá 150.000 đồng/kg. Còn 3 yến xÆ°Æ¡ng nấu được 3kg cao. Nếu bán 500.000 đồng/lạng thì cả thịt cả cao sẽ thu về 34 triệu đồng, lãi 6 triệu đồng.

Rời con ngá»±a trắng tôi đến địa chỉ thứ hai mà Nh. giá»›i thiệu, Ä‘ó là “lái” ngá»±a tên Khai, ở xã Thượng SÆ¡n, huyện Đô LÆ°Æ¡ng. TrÆ°á»›c khi tiếp xúc ông Khai, tôi vào quán nÆ°á»›c bên đường thăm dò về thá»±c hÆ° ngá»±a bạch. Chủ quán nÆ°á»›c réo thuốc lào, cười ồ ồ: “Làm gì có ngá»±a bạch chú. Má»›i Ä‘Æ°a bên Lào về hôm trÆ°á»›c, hôm sau Ä‘ã nhuá»™m trắng toát dẫn xuống chợ bán. Buôn ngá»±a không nhuá»™m chỉ có Ä‘iên. Thời này chỉ có ngá»±a nhuá»™m, ngá»±a lừa thôi”.

Biết tôi Ä‘ang săn tìm ngá»±a bạch, ông Khai bảo thích thì tôi “thẩm mỹ” cho. Tôi ngỏ ý quay về nhà ông Lan để mua con ngá»±a trắng, ông Khai nói: “Ông ấy mua ngá»±a nâu ở Ä‘ây mà. Con ngá»±a 1,5 tạ giá 14 triệu đồng. Má»›i nhuá»™m hôm qua đấy”. Dứt lời, ông Khai chỉ con ngá»±a nâu của ông rồi ra giá: “Con ngá»±a này nặng 1,6 tạ, giá 16 triệu đồng. Nếu muốn nhuá»™m thì “xuống” thêm 1,5 triệu đồng tiền thuốc và công nhuá»™m”.

Tôi đồng ý. Ông Khai vào bếp lấy há»™p Lavox loại 1.000ml và hai gói bá»™t trắng đổ vào xô nÆ°á»›c rồi dùng que củi khuấy đều. Ông bảo, Ä‘ây là thuốc vừa tẩy màu nâu lông ngá»±a vừa nhuá»™m trắng luôn. Miệng nói, ông vục bàn tay Ä‘eo găng nhá»±a vào xô thuốc, bôi lên con ngá»±a Ä‘ang đứng rét run vì má»›i tắm. Xong ông dùng cái lược khổng lồ chải xuôi, chải ngược lông ngá»±a ba lần cho thuốc ngấm đều.

Sau khoảng 2 tiếng, con ngá»±a nâu “biến” thành con ngá»±a trắng y chang ngá»±a bạch. Đêm Ä‘ó, tôi ngồi thức nấu cao và hoàn thành phóng sá»± “Ngá»±a “thẩm mỹ””, đăng trên Tuổi Trẻ ngày 19/3/2014. DÄ© nhiên, sau khi bài báo đăng thì tôi cÅ©ng hoàn vốn vì người mua thịt ngá»±a khá Ä‘ông. Còn cao ngá»±a được tính ra giá thành 130.000 đồng/lạng./.

Theo VÅ© Toàn/Tạp chí Người làm báo